კურატორი ბიჩე კურიგე
არსებობდა მოსაზრება, რომ გლობალიზაცია შთანთქავდა ეროვნულ კულტურულ ნიშნებს და მოსპობდა კულტურულ საზღვრებს.
ვენეციის ბიენალეს წლევანდელი ფესტივალი კიდევ ერთხელ გვარწმუნებს, რომ ამ ინფანტილური მოსაზრებით გამოწვეული შიში უსაფუძვლოა. დღეს ვენეციის ბიენალე გახსნილია და ის "ილუმინაციის" დევიზით იზიდავს კრიტიკასა და რიგით დამთვალიერებელს.
"ილუმინაციაში" ბიენალეს კურატორი ხელშესახებს ხდის ორი ფუძის გაერთიანებით კონცეფციის არსს - "გამოსხივება-გამოვლინებისა" და "ნაციის" გამთლიანებას. ეროვნულ პავილიონებში სხვადასხვა ქვეყნები სხვადასხვა რამის გამოსხივებას ცდილობენ. ზოგიერთი მსოფლიოსთვის კარგად ნაცნობი ავტორის ავტორიტეტით ივაჭრებს, ზოგიერთი პოლიტიკურ-სოციალურ თემას წამოწევს და, როგორც წესი, ყველას მოუგებს, ზოგი გამოცდილებითა და არტისტული ისტორიით ამაღლდება, ზოგსაც, უბრალოდ, ჩაეთვლება.
ვენეციაში ხელოვნების 54-ე ბიენალე დაიწყო. ფესტივალზე, რომელიც ორ წელიწადში ერთხელ იმართება, ამჯერად თბილისიდან მოგიყვებით. გუშინ ვენეციაში წინასწარი დათვალიერება დაიწყო, რაც იმას ნიშნავს, რომ 88 ქვეყნის ეროვნულ პავილიონსა და ორ დიდი საერთო-ჯგუფურ ექსპოზიციას მხოლოდ პრესა და კრიტიკა შეაფასებს. სამდღიანი შეფასებების შემდეგ, 3 ივნისს, ყველას ეცოდინება, თუ რომელმა ქვეყანამ გაიმარჯვა საუკეთესო ეროვნული პავილიონის ნომინაციაში და ვინ გახდნენ საუკეთესო არტისტები. ამას გარდა, შეაფასებენ 2011 წლის ბიენალეს კურატორის - ბიჩე კურიგეს არჩევანს, გემოვნებას, სტრატეგიასა და რეზონანსულობას.
2011 წლის ვენეციის ბიენალესთვის საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრომ თავის დროზე პროექტების კონკურსი გამოაცხადა. სამინისტროს გამოცდილებამ უჩვენა, რომ ერთი კურატორის მიერ შერჩეული არტისტები ვენეციაში ვერ ამართლებდნენ, რადგანაც ვიწრო და პირადი ინტერესების ტყვეობაში რჩებოდნენ. კონკურსის გამოცხადება ნამდვილად რაციონალური და ყველასთვის მისაღები, ერთგვარად, ლიბერალური გზა გახლდათ. თუკი პროექტი ვერ გაიმარჯვებდა, ის მაინც რჩებოდა სანახევროდ მომზადებული... პროექტები მომზადდა კიდეც, ოღონდაც სანამ გამარჯვებულები გამოვლინდებოდნენ, სახელმწიფომ ყველაზე ავტორიტეტული და, შესაბამისად, ძვირადღირებული პროექტის სტრატეგია ისევ შეცვალა. კონკურსი "გაიყინა" და ცნობილი გახდა, რომ საქართველოს სახელით საქართველოს პავილიონში თამარ კვესიტაძე კონკურსგარეშედ პერსონალურ გამოფენას გამართავდა. იმის მიუხედავად, რომ საქართველოს პროექტის შესახებ ოფიციალური ინფორმაცია არ გავრცელებულა, რამდენადაც ჩვენთვის ცნობილია, საქართველოს პავილიონი, სხვა 88 პავილიონთან ერთად, უკვე მასპინძლობს კრიტიკას.
ვენეციის ბიენალე მეტისმეტად ტრადიციული მოვლენაა და მაინც ყველაზე ავტორიტეტული ყველაზე ავანგარდული და უახლესი ტენდენციებით გატაცებული მხატვრებისთვისაც. ბიენალეს ორი მთავარი პრემიაც ამ ორ უკიდურესობას ავლენს. ერთი მხრივ, დააჯილდოებენ არტისტს, რომელსაც განსაკუთრებული წვლილი აქვს შეტანილი ხელოვნების განვითარებაში, მეორე მხრივ კი, 2011 წლის ბიენალეს საუკეთესოს გამოარჩევენ. დღეს უკვე ორივეს ვინაობა ცნობილია. დამსახურებისთვის დაჯილდოვდება ცნობილი ავსტრიელი სკულპტორი ფრანც ვესტი, ხოლო "ოქროს დათვის" მფლობელი გახდება ამერიკელი ელენ სტიურტევანდი, რომელიც შედევრების ასლებს აკეთებს... ამას გარდა, დაჯილდოვდება კურატორის მთავარი პროექტის, მთავარი გამოფენის საუკეთესო ავტორი და, როგორც უკვე გითხარით, საუკეთესო ეროვნული პავილიონი. ბოლო ორი ნომინაციის გამარჯვებული რამდენიმე დღეში გახდება ცნობილი. სამაგიეროდ, ვიცით, რომ ისე როგორც ყოველთვის, გამარჯვებულები ვენეციას ბიენალეს დასრულებამდე, ანუ 2011 წლის ნოემბრამდე ვერ დატოვებენ. ამ ხნის განმავლობაში მათ იქ არაერთი პროექტისა და ნამუშევრის წარდგენა მოუწევთ.
მიუხედავად იმისა, რომ არტის ბიენალეს, ისე როგორც ვენეციის კინოფესტივალს, "ოქროს ლომის" მფლობელი ჰყავს, რომელიც თითქოს ფესტივალის მთავარი გმირი უნდა იყოს, ასე ნამდვილად არ ხდება ხოლმე და ამ ადგილს ბიენალეს კურატორი ტრადიციულად არავის უთმობს...
იტალიის კულტურის პოლიტიკის მმართველნი და ვენეციის ბიენალეს საორგანიზაციო კომიტეტი ერთობლივად ირჩევენ ბიენალეს კურატორს, ადამიანს, რომელმაც უნდა განსაზღვროს იმ წლის ტენდენცია, პოლიტიკა, ამინდი და შემოქმედებითი პროცესების დინამიკა. ტრადიციულად, ამ პოსტს მსოფლიოში აღიარებული კურატორები იკავებენ. 2011 წლის კურატორი იტალიამ ჯერ კიდევ 2010 წლის მაისში დაასახელა - 62 წლის ქალბატონია - ბიჩე კურიგე. ხელოვნების კრიტიკოსი (რედაქტორ-გამომცემელი) და კურატორი სხვადასხვა დროს ერთნაირად წარმატებული და საინტერესო გახლდათ ციურიხისთვის, ლონდონისთვის, ბერლინისთვის... ყველაზე გახმაურებულ პროექტებს შორის ბიოგრაფიაში უწერია 1993 წლის დიდი გამოფენების კურატორობა ციურიხის ხელოვნების ცენტრში (კუნსტჰაუსში), მაგრამ ცხადია, რომ მხოლოდ ამის გამო არ გამხდარა ვენეციის რჩეული.
ბიჩე კურიგე ცნობილი და ავტორიტეტული სახელოვნებო ჟურნალ Parkett-ის ერთ-ერთი გამომცემელი გახლდათ, ჟურნალი გამოდიოდა 1984 წლიდან ციურიხსა და ნიუ იორკში. ბოლო წლებში კურიგე გამოსცემდა ჟურნალს "Tate etc", რომელიც ტეიტ გალერეის გამოცემად მოიაზრება. ბიჩე კურიგემ ერთ-ერთ ინტერვიუში აღნიშნა, რომ "ილუმინაციაში" განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს ასევე "ნაციას", როგორც პრეფიქსს. აღნიშნავს, რომ ეროვნული ნიშნების წინ წამოწევა და წარმოჩენა მისთვის ძალიან საინტერესო იქნება: "დაე, ყველამ გაიაზროს თანამედროვე ხელოვნება საკუთარი ეროვნული გამოცდილების ფონზე. ბევრი აკრიტიკებს ვენეციის ბიენალეს პრინციპს - გამოფენას, წარმოდგენილს ეროვნული პავილიონების სისტემით. მაგრამ ჩემთვის ყველაზე საინტერესო სწორედ ეროვნული ნიშნების დანახვაა. ბიენალე თავისთავად ეხმიანება თანამედროვე მსოფლიოს ყველაზე მნიშვნელოვან ტენდენციებს, პრობლემებს, პოლემიკას. ასეთი დიდი ფესტივალები მოწოდებულია გლობალიზაციისაკენ, მაგრამ ეროვნული პროექტების ჩვენებით ამ გლობალურ პროცესებში ჩვენი ინდივიდუალიზმის ჩვენების საშუალება გვეძლევა."
