tag:blogger.com,1999:blog-17273817215435502102012-02-16T02:50:17.405-08:00Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.comBlogger861100tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-71004101352767870452011-06-02T14:36:00.000-07:002011-06-02T14:41:00.812-07:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/-uTYbGIA-XmE/TegDG3CwNaI/AAAAAAAAANM/9dOe3jv_E3Q/s1600/biche.jpg"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 400px; height: 286px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-uTYbGIA-XmE/TegDG3CwNaI/AAAAAAAAANM/9dOe3jv_E3Q/s400/biche.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5613740351906919842" /></a><br /> კურატორი ბიჩე კურიგე <br /><br /><br /><br /><br /><br />არ­სე­ბობ­და მო­საზ­რე­ბა, რომ გლო­ბა­ლი­ზა­ცია შთან­თ­ქავ­და ეროვ­ნულ კულ­ტუ­რულ ნიშ­ნებს და მოს­პობ­და კულ­ტუ­რულ საზღ­ვ­რებს.<br /><br />ვე­ნე­ცი­ის ბი­ე­ნა­ლეს წლე­ვან­დე­ლი ფეს­ტი­ვა­ლი კი­დევ ერ­თხელ გვარ­წ­მუ­ნებს, რომ ამ ინ­ფან­ტი­ლუ­რი მო­საზ­რე­ბით გა­მოწ­ვე­უ­ლი ში­ში უსა­ფუძ­ვ­ლოა. დღეს ვე­ნე­ცი­ის ბი­ე­ნა­ლე გახ­ს­ნი­ლია და ის "ილუ­მი­ნა­ცი­ის" დე­ვი­ზით იზი­დავს კრი­ტი­კა­სა და რი­გით დამ­თ­ვა­ლი­ე­რე­ბელს.<br /><br />"ილუ­მი­ნა­ცი­ა­ში" ბი­ე­ნა­ლეს კუ­რა­ტო­რი ხელ­შე­სა­ხებს ხდის ორი ფუ­ძის გა­ერ­თი­ა­ნე­ბით კონ­ცეფ­ცი­ის არსს - "გა­მოს­ხი­ვე­ბა-გა­მოვ­ლი­ნე­ბი­სა" და "ნა­ცი­ის" გამ­თ­ლი­ა­ნე­ბას. ეროვ­ნულ პა­ვი­ლი­ო­ნებ­ში სხვა­დას­ხ­ვა ქვეყ­ნე­ბი სხვა­დას­ხ­ვა რა­მის გა­მოს­ხი­ვე­ბას ცდი­ლო­ბენ. ზო­გი­ერ­თი მსოფ­ლი­ოს­თ­ვის კარ­გად ნაც­ნო­ბი ავ­ტო­რის ავ­ტო­რი­ტე­ტით ივაჭ­რებს, ზო­გი­ერ­თი პო­ლი­ტი­კურ-სო­ცი­ა­ლურ თე­მას წა­მო­წევს და, რო­გორც წე­სი, ყვე­ლას მო­უ­გებს, ზო­გი გა­მოც­დი­ლე­ბი­თა და არ­ტის­ტუ­ლი ის­ტო­რი­ით ამაღ­ლ­დე­ბა, ზოგ­საც, უბ­რა­ლოდ, ჩა­ეთ­ვ­ლე­ბა.<br /><br />ვე­ნე­ცი­ა­ში ხე­ლოვ­ნე­ბის 54-ე ბი­ე­ნა­ლე და­იწყო. ფეს­ტი­ვალ­ზე, რო­მე­ლიც ორ წე­ლი­წად­ში ერ­თხელ იმარ­თე­ბა, ამ­ჯე­რად თბი­ლი­სი­დან მო­გიყ­ვე­ბით. გუ­შინ ვე­ნე­ცი­ა­ში წი­ნას­წა­რი დათ­ვა­ლი­ე­რე­ბა და­იწყო, რაც იმას ნიშ­ნავს, რომ 88 ქვეყ­ნის ეროვ­ნულ პა­ვი­ლი­ონ­სა და ორ დი­დი სა­ერ­თო-ჯგუ­ფურ ექ­ს­პო­ზი­ცი­ას მხო­ლოდ პრე­სა და კრი­ტი­კა შე­ა­ფა­სებს. სამ­დღი­ა­ნი შე­ფა­სე­ბე­ბის შემ­დეგ, 3 ივ­ნისს, ყვე­ლას ეცო­დი­ნე­ბა, თუ რო­მელ­მა ქვე­ყა­ნამ გა­ი­მარ­ჯ­ვა სა­უ­კე­თე­სო ეროვ­ნუ­ლი პა­ვი­ლი­ო­ნის ნო­მი­ნა­ცი­ა­ში და ვინ გახ­დ­ნენ სა­უ­კე­თე­სო არ­ტის­ტე­ბი. ამას გარ­და, შე­ა­ფა­სე­ბენ 2011 წლის ბი­ე­ნა­ლეს კუ­რა­ტო­რის - ბი­ჩე კუ­რი­გეს არ­ჩე­ვანს, გე­მოვ­ნე­ბას, სტრა­ტე­გი­ა­სა და რე­ზო­ნან­სუ­ლო­ბას.<br /><br />2011 წლის ვე­ნე­ცი­ის ბი­ე­ნა­ლეს­თ­ვის სა­ქარ­თ­ვე­ლოს კულ­ტუ­რი­სა და ძეგ­ლ­თა დაც­ვის სა­მი­ნის­ტ­რომ თა­ვის დრო­ზე პრო­ექ­ტე­ბის კონ­კურ­სი გა­მო­აცხა­და. სა­მი­ნის­ტ­როს გა­მოც­დი­ლე­ბამ უჩ­ვე­ნა, რომ ერ­თი კუ­რა­ტო­რის მი­ერ შერ­ჩე­უ­ლი არ­ტის­ტე­ბი ვე­ნე­ცი­ა­ში ვერ ამარ­თ­ლებ­დ­ნენ, რად­გა­ნაც ვიწ­რო და პი­რა­დი ინ­ტე­რე­სე­ბის ტყვე­ო­ბა­ში რჩე­ბოდ­ნენ. კონ­კურ­სის გა­მოცხა­დე­ბა ნამ­დ­ვი­ლად რა­ცი­ო­ნა­ლუ­რი და ყვე­ლას­თ­ვის მი­სა­ღე­ბი, ერ­თ­გ­ვა­რად, ლი­ბე­რა­ლუ­რი გზა გახ­ლ­დათ. თუ­კი პრო­ექ­ტი ვერ გა­ი­მარ­ჯ­ვებ­და, ის მა­ინც რჩე­ბო­და სა­ნა­ხევ­როდ მომ­ზა­დე­ბუ­ლი... პრო­ექ­ტე­ბი მომ­ზად­და კი­დეც, ოღონ­დაც სა­ნამ გა­მარ­ჯ­ვე­ბუ­ლე­ბი გა­მოვ­ლინ­დე­ბოდ­ნენ, სა­ხელ­მ­წი­ფომ ყვე­ლა­ზე ავ­ტო­რი­ტე­ტუ­ლი და, შე­სა­ბა­მი­სად, ძვი­რადღი­რე­ბუ­ლი პრო­ექ­ტის სტრა­ტე­გია ისევ შეც­ვა­ლა. კონ­კურ­სი "გა­ი­ყი­ნა" და ცნო­ბი­ლი გახ­და, რომ სა­ქარ­თ­ვე­ლოს სა­ხე­ლით სა­ქარ­თ­ვე­ლოს პა­ვი­ლი­ონ­ში თა­მარ კვე­სი­ტა­ძე კონ­კურ­ს­გა­რე­შედ პერ­სო­ნა­ლურ გა­მო­ფე­ნას გა­მარ­თავ­და. იმის მი­უ­ხე­და­ვად, რომ სა­ქარ­თ­ვე­ლოს პრო­ექ­ტის შე­სა­ხებ ოფი­ცი­ა­ლუ­რი ინ­ფორ­მა­ცია არ გავ­რ­ცე­ლე­ბუ­ლა, რამ­დე­ნა­დაც ჩვენ­თ­ვის ცნო­ბი­ლია, სა­ქარ­თ­ვე­ლოს პა­ვი­ლი­ო­ნი, სხვა 88 პა­ვი­ლი­ონ­თან ერ­თად, უკ­ვე მას­პინ­ძ­ლობს კრი­ტი­კას.<br /><br />ვე­ნე­ცი­ის ბი­ე­ნა­ლე მე­ტის­მე­ტად ტრა­დი­ცი­უ­ლი მოვ­ლე­ნაა და მა­ინც ყვე­ლა­ზე ავ­ტო­რი­ტე­ტუ­ლი ყვე­ლა­ზე ავან­გარ­დუ­ლი და უახ­ლე­სი ტენ­დენ­ცი­ე­ბით გა­ტა­ცე­ბუ­ლი მხატ­ვ­რე­ბის­თ­ვი­საც. ბი­ე­ნა­ლეს ორი მთა­ვა­რი პრე­მი­აც ამ ორ უკი­დუ­რე­სო­ბას ავ­ლენს. ერ­თი მხრივ, და­ა­ჯილ­დო­ე­ბენ არ­ტისტს, რო­მელ­საც გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი წვლი­ლი აქვს შე­ტა­ნი­ლი ხე­ლოვ­ნე­ბის გან­ვი­თა­რე­ბა­ში, მე­ო­რე მხრივ კი, 2011 წლის ბი­ე­ნა­ლეს სა­უ­კე­თე­სოს გა­მო­არ­ჩე­ვენ. დღეს უკ­ვე ორი­ვეს ვი­ნა­ო­ბა ცნო­ბი­ლია. დამ­სა­ხუ­რე­ბის­თ­ვის და­ჯილ­დოვ­დე­ბა ცნო­ბი­ლი ავ­ს­ტ­რი­ე­ლი სკულ­პ­ტო­რი ფრანც ვეს­ტი, ხო­ლო "ოქ­როს დათ­ვის" მფლო­ბე­ლი გახ­დე­ბა ამე­რი­კე­ლი ელენ სტი­ურ­ტე­ვან­დი, რო­მე­ლიც შე­დევ­რე­ბის ას­ლებს აკე­თებს... ამას გარ­და, და­ჯილ­დოვ­დე­ბა კუ­რა­ტო­რის მთა­ვა­რი პრო­ექ­ტის, მთა­ვა­რი გა­მო­ფე­ნის სა­უ­კე­თე­სო ავ­ტო­რი და, რო­გორც უკ­ვე გითხა­რით, სა­უ­კე­თე­სო ეროვ­ნუ­ლი პა­ვი­ლი­ო­ნი. ბო­ლო ორი ნო­მი­ნა­ცი­ის გა­მარ­ჯ­ვე­ბუ­ლი რამ­დე­ნი­მე დღე­ში გახ­დე­ბა ცნო­ბი­ლი. სა­მა­გი­ე­როდ, ვი­ცით, რომ ისე რო­გორც ყო­ველ­თ­ვის, გა­მარ­ჯ­ვე­ბუ­ლე­ბი ვე­ნე­ცი­ას ბი­ე­ნა­ლეს დას­რუ­ლე­ბამ­დე, ანუ 2011 წლის ნო­ემ­ბ­რამ­დე ვერ და­ტო­ვე­ბენ. ამ ხნის გან­მავ­ლო­ბა­ში მათ იქ არა­ერ­თი პრო­ექ­ტი­სა და ნა­მუ­შევ­რის წარ­დ­გე­ნა მო­უ­წევთ.<br /><br />მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ არ­ტის ბი­ე­ნა­ლეს, ისე რო­გორც ვე­ნე­ცი­ის კი­ნო­ფეს­ტი­ვალს, "ოქ­როს ლო­მის" მფლო­ბე­ლი ჰყავს, რო­მე­ლიც თით­ქოს ფეს­ტი­ვა­ლის მთა­ვა­რი გმი­რი უნ­და იყოს, ასე ნამ­დ­ვი­ლად არ ხდე­ბა ხოლ­მე და ამ ად­გილს ბი­ე­ნა­ლეს კუ­რა­ტო­რი ტრა­დი­ცი­უ­ლად არა­ვის უთ­მობს...<br /><br />იტა­ლი­ის კულ­ტუ­რის პო­ლი­ტი­კის მმარ­თ­ველ­ნი და ვე­ნე­ცი­ის ბი­ე­ნა­ლეს სა­ორ­გა­ნი­ზა­ციო კო­მი­ტე­ტი ერ­თობ­ლი­ვად ირ­ჩე­ვენ ბი­ე­ნა­ლეს კუ­რა­ტორს, ადა­მი­ანს, რო­მელ­მაც უნ­და გან­საზღ­ვ­როს იმ წლის ტენ­დენ­ცია, პო­ლი­ტი­კა, ამინ­დი და შე­მოქ­მე­დე­ბი­თი პრო­ცე­სე­ბის დი­ნა­მი­კა. ტრა­დი­ცი­უ­ლად, ამ პოსტს მსოფ­ლი­ო­ში აღი­ა­რე­ბუ­ლი კუ­რა­ტო­რე­ბი იკა­ვე­ბენ. 2011 წლის კუ­რა­ტო­რი იტა­ლი­ამ ჯერ კი­დევ 2010 წლის მა­ის­ში და­ა­სა­ხე­ლა - 62 წლის ქალ­ბა­ტო­ნია - ბი­ჩე კუ­რი­გე. ხე­ლოვ­ნე­ბის კრი­ტი­კო­სი (რე­დაქ­ტორ-გა­მომ­ცე­მე­ლი) და კუ­რა­ტო­რი სხვა­დას­ხ­ვა დროს ერ­თ­ნა­ი­რად წარ­მა­ტე­ბუ­ლი და სა­ინ­ტე­რე­სო გახ­ლ­დათ ცი­უ­რი­ხის­თ­ვის, ლონ­დო­ნის­თ­ვის, ბერ­ლი­ნის­თ­ვის... ყვე­ლა­ზე გახ­მა­უ­რე­ბულ პრო­ექ­ტებს შო­რის ბი­ოგ­რა­ფი­ა­ში უწე­რია 1993 წლის დი­დი გა­მო­ფე­ნე­ბის კუ­რა­ტო­რო­ბა ცი­უ­რი­ხის ხე­ლოვ­ნე­ბის ცენ­ტ­რ­ში (კუნ­ს­ტ­ჰა­უს­ში), მაგ­რამ ცხა­დია, რომ მხო­ლოდ ამის გა­მო არ გამ­ხ­და­რა ვე­ნე­ცი­ის რჩე­უ­ლი.<br /><br />ბი­ჩე კუ­რი­გე ცნო­ბი­ლი და ავ­ტო­რი­ტე­ტუ­ლი სა­ხე­ლოვ­ნე­ბო ჟურ­ნალ Parkett-ის ერთ-ერ­თი გა­მომ­ცე­მე­ლი გახ­ლ­დათ, ჟურ­ნა­ლი გა­მო­დი­ო­და 1984 წლი­დან ცი­უ­რიხ­სა და ნიუ იორ­კ­ში. ბო­ლო წლებ­ში კუ­რი­გე გა­მოს­ცემ­და ჟურ­ნალს "Tate etc", რო­მე­ლიც ტე­იტ გა­ლე­რე­ის გა­მო­ცე­მად მო­ი­აზ­რე­ბა. ბი­ჩე კუ­რი­გემ ერთ-ერთ ინ­ტერ­ვი­უ­ში აღ­ნიშ­ნა, რომ "ილუ­მი­ნა­ცი­ა­ში" გან­სა­კუთ­რე­ბულ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბას ანი­ჭებს ასე­ვე "ნა­ცი­ას", რო­გორც პრე­ფიქსს. აღ­ნიშ­ნავს, რომ ეროვ­ნუ­ლი ნიშ­ნე­ბის წინ წა­მო­წე­ვა და წარ­მო­ჩე­ნა მის­თ­ვის ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო იქ­ნე­ბა: "დაე, ყვე­ლამ გა­ი­აზ­როს თა­ნა­მედ­რო­ვე ხე­ლოვ­ნე­ბა სა­კუ­თა­რი ეროვ­ნუ­ლი გა­მოც­დი­ლე­ბის ფონ­ზე. ბევ­რი აკ­რი­ტი­კებს ვე­ნე­ცი­ის ბი­ე­ნა­ლეს პრინ­ციპს - გა­მო­ფე­ნას, წარ­მოდ­გე­ნილს ეროვ­ნუ­ლი პა­ვი­ლი­ო­ნე­ბის სის­ტე­მით. მაგ­რამ ჩემ­თ­ვის ყვე­ლა­ზე სა­ინ­ტე­რე­სო სწო­რედ ეროვ­ნუ­ლი ნიშ­ნე­ბის და­ნახ­ვაა. ბი­ე­ნა­ლე თა­ვის­თა­ვად ეხ­მი­ა­ნე­ბა თა­ნა­მედ­რო­ვე მსოფ­ლი­ოს ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან ტენ­დენ­ცი­ებს, პრობ­ლე­მებს, პო­ლე­მი­კას. ასე­თი დი­დი ფეს­ტი­ვა­ლე­ბი მო­წო­დე­ბუ­ლია გლო­ბა­ლი­ზა­ცი­ი­სა­კენ, მაგ­რამ ეროვ­ნუ­ლი პრო­ექ­ტე­ბის ჩვე­ნე­ბით ამ გლო­ბა­ლურ პრო­ცე­სებ­ში ჩვე­ნი ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლიზ­მის ჩვე­ნე­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბა გვეძ­ლე­ვა."<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-7100410135276787045?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-60896210407820246862011-05-29T02:07:00.000-07:002011-05-29T02:08:14.680-07:00"ლუვრის მსგავსი ერთი დარბაზი მაინც" - ეს მხოლოდ ამ ეტაპზე, მაგრამ ეროვნული მუზეუმისთვის ეს ეტაპი სასტარტო არ არის.<br /><br />2004 წელს შექმნილ ინსტიტუციაში - საქართველოს ეროვნული მუზეუმში გაერთიანდა არა მხოლოდ რამდენიმე დაწესებულება, არამედ რამდენიმე სტრატეგიული პროცესის განმსაზღვრელი ცნებაც: სამუზეუმო საქმე (10 მუზეუმი), კვლევა (3 სამეცნიერო კვლევა), სპეციფიკური მუზეუმები (2 მუზეუმ-ნაკრძალი და 4 სახლ-მუზეუმი), რესტავრაცია-დაარქივება (3 საცავი) და ეროვნული მუზეუმის ყველაზე პოპულარული "ხაზი" - არქეოლოგია (14 არქეოლოგიური ბაზა). 2010-2011 წლის შემაჯამებელი მიმოხილვა, რომელიც რამდენიმე დღის წინ ეროვნულ მუზეუმში გაიმართა, მთელი პროცესის შეჯამებად იქცა. იქნებ იმ ეტაპის დასასრულადაც, როდესაც რეაბილიტაციის თუ რეორგანიზაციის პროცესი ფართო საზოგადოებისთვის უხილავ სივრცეში, დარაბებს იქით ხორციელდებოდა. 26 მაისიდან ეროვნული მუზეუმი პრეზენტაციების სერიას იწყებს და არა მხოლოდ გამოფენა-პრეზენტაციების, არამედ იმ სივრცეების, რომელთა ათვისება-გათავისებასაც დიდი ხანია ველით.<br /><br />"არქეოლოგიური საგანძურის" ექსპოზიციით გაიხსნება 26 მაისს სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმი. ორ დღეში მის რამდენიმე განახლებულ საგამოფენო სივრცეს გვაჩვენებენ, როცა წარმოადგენენ გამოფენას "მე-19 საუკუნის ქართული ფოტოგრაფია". მაგრამ 29 მაისს მოხდება უფრო მნიშვნელოვანი - განახლებული ეროვნული გალერეის გახსნა...<br /><br />2010-2011 წლებში მუზეუმმა გამართა 5 გამოფენა საქართველოს საზღვრებს გარეთ, პრესტიჟულ სამუზეუმო ცენტრებში:<br /><br />"ანტიკური კოლხეთის აღმოჩენები" - სტოკჰოლმი, ხმელთაშუაზღისპირეთის მუზეუმი;<br /><br />"ანტიკური კოლხეთის აღმოჩენები" - დრნესტის მუზეუმი, ჰოლანდია;<br /><br />"არგონავტების ოქრო" - სევილიის არქეოლოგიის მუზეუმი, ესპანეთი;<br /><br />"The Face of Human Evolution" - ბუნების ისტორიის მუზეუმი, ჰოლანდია;<br /><br />"Vinum Nostrum - ხელოვნება, მეცნიერება და მითები ღვინის შესახებ ხმელთაშუა ზღვის ანტიკურ ცივილიზაციაში" - ფლორენციის პიტის სასახლის ხელოვნების მუზეუმი, იტალია. ეროვნული მუზეუმის გაერთიანება ტრადიციული მუზეუმების სტრატეგიას ირჩევს და ამიტომაც მთავარ აქცენტს აკეთებს სამეცნიერო კვლევებზე.<br /><br />დავით ლორთქიფანიძე: "საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ერთ-ერთი ფუნდამენტური მიმართულება სამეცნიერო კვლევაა. ამ ამოცანას მუზეუმი სამეცნიერო პროექტებით ახორციელებს, რომელსაც ჩვენი თანამშრომლები უცხოელ კოლეგებთან ერთად უძღვებიან. ეროვნული მუზეუმი ხელს უწყობს თავის თანამშრომლებს პროფესიული ცოდნის გაღრმავებაში, უახლესი მეცნიერული მიღწევების გაცნობაში, და მათ სამუშაოს თანამედროვე სამეცნიერო აპარატურით უზრუნველყოფს..."<br /><br />ეროვნული მუზეუმის დირექტორს აქვს ვრცელი ჩამონათვალი იმ კვლევებისა, რომელთაც მუზეუმის თანამშრომლები ახორციელებენ. ამ პროცესებს ხშირად საერთაშორისო პროექტების კონტექსტში ახორციელებენ, რამაც სამომავლოდ კვლევების არეალის გაფართოებასა და მათ რეზონანსულობაზე დადებითად უნდა იმოქმედოს. ამ ერთობლივ პროექტებში ყველაზე მნიშვნელოვანი მაინც "თვინინგის" პროექტია - ეროვნული მნიშვნელობის მქონე ორი კულტურული დაწესებულების თანამშრომლობის უნიკალური შესაძლებლობაა. საქართველოს ეროვნული მუზეუმის პარტნიორია პრუსიის კულტურული მემკვიდრეობის ფონდი, ბერლინის სახელმწიფო მუზეუმები. ორწლიანი პროექტის მიზანია: საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ინსტიტუციური გაძლიერება; უმაღლესი სტანდარტების რესტავრაცია-კონსერვაციის ცენტრის პროექტის მომზადება; თბილისში სამუზეუმო ქუჩის განვითარების ხელშეწყობა; ევროკავშირის საუკეთესო გამოცდილების გაზიარება და სისტემური დანერგვა საქართველოს ეროვნული მუზეუმის საქმიანობაში; პროექტი ხელს შეუწყობს მუზეუმის ინსტიტუციური მოწყობის დახვეწას, საერთაშორისო სტანდარტებთან მის მიახლოებას. 2010-2011 წლებში პროექტის ფარგლებში ეროვნულ მუზეუმში 13 მისია იმყოფებოდა, ხოლო ბერლინის სახელმწიფო მუზეუმებში 18 თანამშრომელმა გაიარა სტაჟირება.<br /><br />ეროვნული მუზეუმის ხელმძღვანელობა მნიშვნელოვან მონაპოვრად მიიჩნევს რესტავრაცია-კონსერვაციის 2010 წლის მიღწევებს და მათ შორის დავით ლორთქიფანიძე რამდენიმეს განსაკუთრებულად გამოყოფს:<br /><br />"აშშ-ს ელჩების კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ფონდის (AFCP) დაფინანსებით განხორციელდა პროექტი "სვანეთის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმში დაცული უნიკალური ნივთების, შუასაკუნეების ხელნაწერთა და ხატების დაცვა და კონსერვაცია; "უძველესი ოქრო" - პირველი ეტაპი, გერმანიის ქ. ბოხუმის სამთო ქიმიის ინსტიტუტისა და საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ერთობლივი პროექტი; ეროვნული გალერეის განახლებული ექსპოზიციისათვის შეირჩა და კონსერვაცია-რესტავრაცია ჩაუტარდა საქართველოს ეროვნული მუზეუმის კოლექციებიდან ფერწერულ, გრაფიკულსა და სკულპტურულ ნამუშევრებს..."<br /><br />ეს ყოველივე მუზეუმის შიდა პროცესებია, წარმატებული ანდა მომავალი წარმატებისთვის გადადგმული ნაბიჯები. თუმცა არსებობს კიდევ ისეთი პროგრამა-პროექტები, რომლებიც უკვე დღეს უშუალოდ ეხება ვრცელ აუდიტორიას, ჩვენს მოზარდებს, სტუდენტებს, მომავალ პროფესიონალებს. სანამ ეროვნული მუზეუმი ნელა, მაგრამ როგორც ჩანს საფუძვლიანად ისახავს და ახორციელებს საერთაშორისო სტანდარტებისა და მოთხოვნების ამოცანებს, მანამდე, ანუ უკვე ამ პროცესში, ის ცდილობს მიგვიზიდოს რამდენიმე ტიპის საგანმანათლებლო-შემეცნებითი პროექტით. მათ შორის ალბათ ნებისმიერი მოზარდისთვის ძალიან საინტერესოა არქეოლოგიურ გათხრებთან არსებული სკოლები. ასეთია დმანისის პალეოანთროპოლოგიისა და არქეოლოგიის საზაფხულო სკოლა.<br /><br />არ არის პრობლემები? ყველაფერი იდეალურად არის? აუცილებლად უნდა დამისვათ ეს კითხვები, თუკი გულდასმით წაიკითხეთ ყველაფერი ზემოთ დაწერილი და პათოსმა ცოტა მაინც შეგაწუხათ. ცხადია პრობლემები არის და თანაც ხშირად გრანდიოზული. მათგან უმთავრესი არის ის, რომ მუზეუმი საზოგადოებისთვის რჩება სივრცედ, სადაც რაღაც განისვენებს, ინახება, იმტვერება, ძირითადად კვდება, თუ ჯერ ისევ ცოცხალია. პრობლემა არის თავად დროც, რომელსაც საჭიროებს გაუთავებელი და ამავდროულად აუცილებელი რემონტები, ამ დროს შეუძლია უარესი გაუცხოება გამოიწვიოს. პრობლემა არის ახალგაზრდა თაობებში ბუნებრივად აღმოცენებული ინდიფერენტულობა ისტორიისა და კულტურისადმი, ბუნებრივად კი იმიტომ, რომ წლების განმავლობაში სკოლის მიღმა არ ფუნქციონირებდა და არც ფუნქციონირებს ინსტიტუტები, რომლებსაც საზოგადოების ინფორმირება-განვითარება ევალებათ. ანდა არ მოხდა ამ ინსტიტუციების ფუნქციათა სეგმენტიზაცია. სიმართლეს თუ ვიტყვით, საქართველოში მუზეუმები ფართო საზოგადოების ცხოველი ინტერესით არასდროს სარგებლობდა. როგორც არ უნდა იყოს, მუზეუმი ჩვენში არ უყვართ, პროფესიონალების გარდა გამოფენებზე არავინ დადის. ეს ის რეალობაა, რომლის ანალიზიდან უნდა დაიწყოს ფიქრი, რადგანაც ყველაზე მნიშვნელოვანი კოლექციების გამოფენაც კი არაფერს გამოიწვევს, არანაირ ცვლილებას, თუკი პროექტი სტანდარტული, თუნდაც ამჟამინდელი საერთაშორისო, დასავლური სტანდარტებით იქნება შეფუთული. მუზეუმისთვის საქართველოში ინფრასტრუქტურული მოწყობის შემდეგ დაიწყება ყველაზე გადამწყვეტი და რთული სამუშაო. საინტერესოდ მოწყობილი ექსპოზიცია დღეს საქართველოში კონკურენციას ვერ გაუწევს სხვა მედიებს, თუკი ეროვნული მუზეუმი საქართველოში მუზეუმის მიერ ჯერ აუთვისებელ სივრცეებში არ შეიჭრა და ეს პროცესი ეფექტურად არ განახორციელა. მაგრამ ისიც ფაქტია, რომ ამ ეტაპზე სტრატეგია მუდმივ საყრდენებს საჭიროებს. კომუნიკაციურ საყრდენებს. ასეთი საყრდენები ჯანაშიას სახელობის მუზეუმში უკვე მოწყობილია - 1000 კვ.მ-ის სივრცე დროებითი გამოფენებისთვის, მუზეუმის შიდა ბაღი, სადაც დაისვენებთ, გაერთობით, გამოიკვებებით, მუზეუმის შესასვლელში არსებული კაფე და საინფორმაციო კუთხეები გაგათავისუფლებთ შიშისგან, რომ ეს გრანდიოზული დაწესებულება შეგჭამთ. ნუ შეგეშინდებათ ნურც მუდამ დაძაბული გიდების, მათთან ურთიერთობა იშვიათად დაგჭირდებათ, იქ უკვე არის წარმოდეგენილი ტექსტობრივი და ვიდეომასალა იმისთვის, რომ სრულიად მოუმზადებელმაც კი მარტივად აითვისოთ ინფორმაცია. მუზეუმის ბიბლიოთეკა კი საუკეთესო ადგილი უნდა გახდეს მკითხველისთვის და ა.შ. თუკი ეროვნულ მუზეუმს ექნება საშუალება, რომ ყველა მუზეუმი ინფრასტრუქტურულად ასე გამართოს, განსაკუთრებით კი ხელოვნების მუზეუმი, რომლის დამთვალიერებელიც მუდამ ბევრად მეტი იყო და იქნება, ვიდრე რომელიმე სხვა მუზეუმისა, მაშინ ეს მართლაც დიდი და სერიოზული ეტაპის დასასრული აღმოჩნდება, მაგრამ გარემოსადმი დამოკიდებულებების შეცვლისთვის მხოლოდ ინფრასტრუქტურა არ კმარა. სწორედ ამიტომ ხდება საინტერესო მეორე ეტაპი: როგორი იქნება პროექტების სტრატეგია, მათი PR-მენეჯმენტი, როგორი ტემპებით შეძლებენ, მუზეუმი საზოგადოებრივი ცხოვრების ნაწილი გახადონ. ღია კითხვებით ვასრულებ, რადგანაც ამ კითხვაზე პასუხები დროშია გაშლილი, თუმცა არც თუ შორეულ მომავალში.<br /><br />საიტზე: http://24saati.ge/index.php/category/culture/2011-05-22/16945<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-6089621040782024686?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-14319029373752593772011-05-29T02:00:00.000-07:002011-05-29T02:06:07.975-07:00ვი­ცი, ვი­ცი, რომ აინ­შ­ტა­ინ­თან გა­ბა­ა­სე­ბის შან­სის ხე­ლი­დან გაშ­ვე­ბა რთუ­ლია, მარკ ტვე­ნი ბავ­შ­ვო­ბა­ში გე­სიზ­მ­რე­ბო­დათ და ოც­ნე­ბის ახ­დე­ნის ხიბ­ლი დი­დია, ვი­ცი, რომ ბერ­გ­მა­ნი თქვე­ნი ოც­ნე­ბის ქა­ლია, მე ყვე­ლა­ფე­რი მეს­მის, მაგ­რამ არა!<br /><br />არც იფიქ­როთ! არ დაჯ­დეთ მათ­თან ერ­თად მა­გი­და­ზე, არ მო­უს­მი­ნოთ, არ შეც­დეთ, არა­ფე­რი ჭა­მოთ, არც ერ­თი ყლუ­პი სას­მე­ლი არ შეს­ვათ, ამით თქვენ საფ­რ­თხე­ში აღ­მოჩ­ნ­დე­ბით, საფ­რ­თხე კი გა­და­ჯი­შე­ბა­ში მდგო­მა­რე­ობს.<br /><br />თქვენ ისევ გაქვთ შან­სი ჯან­მ­რ­თე­ლი სხე­უ­ლი ატა­როთ, ასე რომ, ფრთხი­ლად, სას­მე­ლიც ქი­მი­კა­ტია, საჭ­მე­ლიც - ჯარ­თი! მხო­ლოდ შე­ხე­დეთ, მი­ე­სალ­მეთ, და­ტო­ვეთ ისი­ნი მარ­ტო და სა­ნამ სხვა ობი­ექ­ტის­კენ გა­და­ი­ნაც­ვ­ლებთ, გახ­სოვ­დეთ, რომ ყვე­ლა­ფე­რი, რაც ირი­ნა გა­ჩე­ჩი­ლა­ძემ "ქარ­ვას­ლა­ში" და­გახ­ვედ­რათ, მთე­ლი დი­ა­დი ვი­ზუ­ა­ლუ­რი მომ­ხიბ­ვ­ლე­ლო­ბი­სა და გო­ნე­ბა­მახ­ვი­ლო­ბის მი­უ­ხე­და­ვად, მკაც­რი გაფ­რ­თხი­ლე­ბაა - ეკო­ლო­გი­უ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბის გა­უ­ა­რე­სე­ბა არ აქ­რობს მხო­ლოდ ეკო­სის­ტე­მებს, ეს ფაქ­ტი სო­ცი­უმ­ზე ახ­დენს გავ­ლე­ნას...<br /><br />მარ­თა­ლია, თბი­ლის­ში გა­მო­ფე­ნებ­ზე ბევ­რი არა­ვინ და­დის და ამა­ში შე­იძ­ლე­ბა სა­ზო­გა­დო­ებ­რი­ვი ინ­დი­ფე­რენ­ტუ­ლო­ბა და­ვა­და­ნა­შა­უ­ლოთ, მაგ­რამ პრობ­ლე­მე­ბი ცალ­მ­ხ­რი­ვად არც ამ შემ­თხ­ვე­ვა­ში ვი­თარ­დე­ბა. არ­სე­ბობს სხვა მხა­რე­ე­ბიც, თა­ვად არ­ტის­ტუ­ლი მოვ­ლე­ნე­ბის ჩა­კე­ტი­ლო­ბა, რო­დე­საც ღო­ნის­ძი­ე­ბის ამო­ცა­ნას­თან რთუ­ლი ხდე­ბა სა­ზო­გა­დო­ე­ბის იდენ­ტი­ფი­ცი­რე­ბა. გა­მო­ფე­ნებს ჯერ ისევ ახა­სი­ა­თებს სა­ლო­ნუ­რო­ბა - რო­დე­საც მოვ­ლე­ნა ერ­თი პა­ტა­რა სო­ცი­უ­მის­თ­ვის არის გან­საზღ­ვ­რუ­ლი. თუმ­ცა, ეს არ ნიშ­ნავს იმას, რომ გა­მო­ნაკ­ლი­სი შემ­თხ­ვე­ვე­ბი არ არის. ჯგუ­ფურ გა­მო­ფე­ნებ­ზე ერ­თი ან ორი ავ­ტო­რი ყო­ველ­თ­ვის ქმნის დის­კურსს, თუ­კი მი­სი და­ნახ­ვა რთუ­ლია, საქ­მე არა იმ­დე­ნად არა­რა­ცი­ო­ნა­ლურ არ­ტ­თან გვაქვს, რამ­დე­ნა­დაც სუსტ მე­ნეჯ­მენ­ტ­თან და გა­ლე­რე­ე­ბის არას­წორ სტრა­ტე­გი­ას­თან. "24 სა­ათ­ში" ამ ერ­თი წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში რამ­დენ­ჯერ­მე დავ­წე­რეთ ისეთ გა­მო­ფე­ნებ­ზე, სა­დაც რამ­დე­ნი­მე ავ­ტო­რი მა­ინც ახ­დენ­და ჩვენს პრო­ვო­ცი­რე­ბას გვე­კა­მა­თა, დავ­ფიქ­რე­ბუ­ლი­ყა­ვით და, ამავ­დ­რო­უ­ლად, დიდ­ხანს აღ­გ­ვე­წე­რა მკითხ­ვე­ლის­თ­ვის, რო­გო­რი ფორ­მე­ბით სცა­დეს მა­ყუ­რებ­ლის მი­ზიდ­ვა. მაგ­რამ გა­მი­ჭირ­დე­ბა ბო­ლო პე­რი­ო­დის ისე­თი გა­მო­ფე­ნის მო­გო­ნე­ბა, რომ­ლის შიგ­თავ­ს­მაც არა­ნა­ი­რი დის­კომ­ფორ­ტი და არა­ა­დეკ­ვა­ტუ­რო­ბა არ გა­აღ­ვი­ვა დამ­თ­ვა­ლი­ე­რე­ბელ­ში. ამ თვალ­საზ­რი­სი­თაც კუ­რა­ტო­რე­ბის შეც­დო­მებ­თან გვაქვს ხოლ­მე საქ­მე, რო­დე­საც იდე­ას უსა­და­გე­ბენ თი­თო­ე­ულ ავ­ტორს და თა­ვად ავ­ტო­რებს ერ­თ­მა­ნეთს - ვე­რაფ­რით.<br /><br />გა­მო­ფე­ნა, რო­მელ­საც გუ­შინ ვეწ­ვიე, ამ შე­უ­თავ­სებ­ლო­ბის­გან თით­ქოს დაზღ­ვე­უ­ლი იყო. ამ შემ­თხ­ვე­ვა­ში ავ­ტო­რიც, კუ­რა­ტო­რიც და პრო­დი­უ­სე­რიც ერ­თი ადა­მი­ა­ნი გახ­ლავთ. ამას გარ­და, ის ყო­ველ­თ­ვის და ყვე­ლა მე­დი­ა­ში აბ­სო­ლუ­ტუ­რად, ლა­მის ას­კე­ტუ­რად ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბუ­ლია და არც სტი­ლის­ტუ­რი და არც ინ­ტე­რეს­თა ში­ნა­გა­ნი კონ­ფ­ლიქ­ტი არ აწუ­ხებს. "ქარ­ვას­ლის" დიდ დარ­ბაზ­ში წარ­მოდ­გე­ნი­ლი "სა­მი ხმო­ვა­ნი ინ­ს­ტა­ლა­ცია" ახა­ლი მე­დიაა. მაგ­რამ ამას აკე­თებს არა იმი­ტომ, რომ თა­ვი უნ­და სინ­ჯოს ამ ფორ­მა­ში, არა იმი­ტომ, რომ გა­ი­ვარ­ჯი­შოს (ძი­რი­თა­დად ხომ მხატ­ვ­რე­ბის ვარ­ჯიშს ფე­ნენ გა­ლე­რე­ებ­ში), არა­მედ იმი­ტომ, რომ სათ­ქ­მე­ლი, რო­მელ­საც ყო­ველ­თ­ვის 2-3 წი­ნა­და­დე­ბა­ში ატევს, დღეს და ამ წუ­თას ამ ფორ­მას სა­ჭი­რო­ებ­და. ყო­ველ­გ­ვა­რი შე­სავ­ლის გა­რე­შე მან სა­მი სრუ­ლი­ად დას­რუ­ლე­ბუ­ლი, სა­ინ­ტე­რე­სო, ორი­გი­ნა­ლუ­რი და ზუს­ტი (კონ­ცეფ­ცი­ას­თან მი­მარ­თე­ბა­ში) ინ­ს­ტა­ლა­ცია წარ­მო­ად­გი­ნა.<br /><br />ის, რო­მე­ლიც პირ­ვე­ლი მი­გი­ზი­დავთ, "პლას­ტ­მა­სის რეპ­რო­დუქ­ცია" იქ­ნე­ბა. ქა­ლის საკ­მა­ოდ მო­ცუ­ლო­ბი­თი და თით­ქ­მის უთ­ვ­ლე­ლი ფე­ხე­ბი. გა­დაშ­ლილ ფე­ხებს შო­რის კი ჩვი­ლე­ბის პლას­ტ­მა­სის თო­ჯი­ნე­ბი... სა­უნ­დი - ბავ­შ­ვე­ბის ტი­რი­ლი.<br /><br />დარ­ბა­ზის ერთ კუთხე­ში ვახ­შა­მია გაშ­ლი­ლი. სკა­მებ­ზე - ეკ­რა­ნე­ბი, ეკ­რა­ნებ­ზე - ადა­მი­ა­ნე­ბი, ძა­ლი­ან ცნო­ბი­ლი ადა­მი­ა­ნე­ბი ბა­ა­სო­ბენ! მთა­ვა­რი აქ ვახ­შა­მია. ჭი­ქე­ბი სა­რეცხი სა­შუ­ა­ლე­ბე­ბის სითხით შე­უვ­სი­ათ, კერ­ძად კი, ათას ხა­რა­ხუ­რას, ასე­ვე შხამ­ქი­მი­კა­ტებს მი­ირ­თ­მე­ვენ. ეს ნა­მუ­შე­ვა­რი ყო­ველ­გ­ვა­რი კონ­ტექ­ს­ტის გა­რე­შეც ისე­თი სა­ინ­ტე­რე­სოა, რთუ­ლად თუ და­ა­ნე­ბებთ თავს. გინ­და მო­ის­მი­ნო სა­უნ­დი - რას ამ­ბობს მუ­სო­ლი­ნი, რო­მე­ლი წლის გა­მოს­ვ­ლაა, რო­მელს ეპ­რან­ჭე­ბა ინ­გ­რიდ ბერ­გ­მა­ნი, ვინ არის ქა­ლი მის გვერ­დით? რას გვიმ­ტ­კი­ცებს "სტალ­კე­რის" ერთ-ერ­თი პერ­სო­ნა­ჟი და რას ფიქ­რობს ჩი­ბუ­ხი­ა­ნი აინ­შ­ტა­ი­ნი, რო­მე­ლიც დუმს და და­ნარ­ჩე­ნებს აკ­ვირ­დე­ბა. 6 ვი­დეო ერთ მა­გი­დას­თან არც ვი­დეოა და არც მხო­ლოდ ეფექ­ტი, რა­ღაც ამ­ბა­ვია, სე­რი­ო­ზუ­ლი ამ­ბა­ვი, რო­მე­ლიც ათას, მი­ლი­ონ კონ­ცეფ­ცი­ას მო­ირ­გებ­და, მაგ­რამ ავ­ტო­რი მა­ინც კა­ტე­გო­რი­უ­ლად აცხა­დებს და იქ­ვე კე­დელ­ზე წერს: ადა­მი­ა­ნის რო­გორც გა­და­ჯი­შე­ბუ­ლი ჯი­შის შე­სა­ხებ, რო­მელ­ზეც მხო­ლოდ ვი­დე­ო­ჩა­ნა­წე­რე­ბი მოწ­მო­ბენ. აშ­კა­რად შე­იძ­ლე­ბა აქ გა­მო­და­ვე­ბა, ვართ თუ არა აინ­შ­ტა­ი­ნის ჯი­ში­სა და ქი­მი­კა­ტე­ბის ბრა­ლია თუ არა ადა­მი­ა­ნის ხან­მოკ­ლე სი­ცოცხ­ლე. ირი­ნა დღეს ამ პო­ზი­ცი­ას ირ­ჩევს და ისე­თი ორი­გი­ნა­ლო­ბით იმ­ყა­რებს სა­ფუძ­ველს, ძა­ლი­ან რთუ­ლია და­ვა და­იწყო, ფიქ­რობ, "რა­ტო­მაც არა?"<br /><br />მე­სა­მე ობი­ექ­ტი მრგვა­ლი ოთა­ხი­ვი­თაა, თავს თუ შე­ყოფთ, ან ადა­მი აღ­მოჩ­ნ­დე­ბით, ან ევა, გა­აჩ­ნია, რო­გორ გი­მარ­თ­ლებთ... იქ სა­მოთხეა, ავ­ტო­რის კო­მენ­ტა­რის მი­ხედ­ვით სა­მოთხე­ში ვერ ვცხოვ­რობთ, ვერ მო­ვი­პო­ვებთ, მხო­ლოდ თუ შე­ვი­ხე­დე­ბი. რო­გორც ჩანს, გვე­უბ­ნე­ბა, რომ ეკო­ლო­გი­უ­რი გა­რე­მო მხო­ლოდ იდე­ა­თა სამ­ყა­რო­ში არ­სე­ბობს, მას­ზე შე­იძ­ლე­ბა იფიქ­რო, მაგ­რამ მის რე­ა­ლი­ზე­ბას ვერ ვა­ხერ­ხებთ. ვერ ვა­ხერ­ხებთ კი ალ­ბათ იმი­ტომ, რომ პლას­ტ­მა­სის რეპ­რო­დუქ­ცი­ის ნა­ყოფ­ნი ვართ...<br /><br />სი­მარ­თ­ლე გითხ­რათ, ჩემს ვა­რა­უ­დებს ავ­ტო­რი თა­ვის კო­მენ­ტა­რებ­ში მთლი­ა­ნად ადას­ტუ­რებს, მაგ­რამ სხვა რა­მე­საც მე­უბ­ნე­ბა:<br /><br />- გა­მო­ფე­ნა ეკო­ლო­გი­ის თე­მა­ზე - ეს მო­რი­გი პრო­ექ­ტია, დაკ­ვე­თა, თუ თა­ვად გა­გიჩ­ნ­დათ სურ­ვი­ლი, ამ თე­მა­ზე გე­მუ­შათ? და თუ ასეა, პირ­ვე­ლად იდეა რა იყო?<br /><br />- ჩე­მი სურ­ვი­ლი იყო. სა­ერ­თოდ ვფიქ­რობ, რომ ხე­ლოვ­ნე­ბა მხო­ლოდ ტკბო­ბის სა­გა­ნი არ უნ­და იყოს, მან რე­ა­ლუ­რი გავ­ლე­ნა უნ­და მო­ახ­დი­ნოს სა­ზო­გა­დო­ე­ბა­ზე. ამ შემ­თხ­ვე­ვა­ში მინ­დო­და, ყუ­რადღე­ბა ეკო­ლო­გი­ის პრობ­ლე­მებ­ზე გა­მე­მახ­ვი­ლე­ბი­ნა და ოდ­ნავ მა­ინც ამე­მაღ­ლე­ბი­ნა დამ­თ­ვა­ლი­ე­რე­ბელ­ში პა­სუ­ხის­მ­გებ­ლო­ბა. მთა­ვარ აქ­ცენტს მა­ინც საკ­ვებ­ზე ვა­კე­თებ. რი­თი ვიკ­ვე­ბე­ბით ჩვენ? ფაქ­ტია, რომ ძა­ლი­ან დი­დი დო­ზით ვღე­ბუ­ლობთ ქი­მი­კა­ტებს...<br /><br />ირი­ნა გა­ჩე­ჩი­ლა­ძე პრო­ფე­სი­ით რე­ჟი­სო­რია, თუმ­ცა მი­სი ინ­ტე­რე­სე­ბი და საქ­მი­ა­ნო­ბაც აშ­კა­რად მულ­ტი­მე­დი­უ­რია. გა­და­ღე­ბუ­ლი აქვს 5 ფილ­მი, მათ­გან ერ­თი, 10 წლის წინ გა­და­ღე­ბუ­ლი ასე­ვე ეკო­ლო­გი­ის თე­მა­ზე გახ­ლ­დათ. ასე­ვე, მო­ცარ­ტის "დონ ჯო­ვა­ნი" ერევ­ნის სა­ო­პე­რო თე­ატ­რ­ში, პუშ­კი­ნის "ევ­გე­ნი ონე­გი­ნი" მარ­ჯა­ნიშ­ვი­ლის თე­ატ­რ­ში (2010 წე­ლი). "ქარ­ვას­ლა­ში" წარ­მოდ­გე­ნი­ლი გა­მო­ფე­ნა ირი­ნას­თ­ვის მე­სა­მე პერ­სო­ნა­ლუ­რია. პირ­ვე­ლი ორი გა­ი­მარ­თა ის­რა­ელ­ში, თუმ­ცა ამ უკა­ნას­კ­ნე­ლის­გან გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით, თელ ავივ­ში გა­მარ­თუ­ლი ექ­ს­პო­ზი­ცი­ე­ბი მის ფერ­წე­რას აც­ნობ­და დამ­თ­ვა­ლი­ე­რე­ბელს. ამ­ჯე­რად "ახალ" მე­დი­ებს სა­კითხის ინ­ტე­რაქ­ტი­უ­ლო­ბის გა­მო მი­მარ­თა. სამ­გან­ზო­მი­ლე­ბი­ა­ნი ობი­ექ­ტე­ბი დამ­თ­ვა­ლი­ე­რე­ბელს აიძუ­ლებს გახ­დეს ნა­წი­ლი ამ კონ­კ­რე­ტუ­ლი მთე­ლი­სა. ავ­ტო­რის არ­ჩე­ვა­ნი აშ­კა­რად ზუს­ტია. ირი­ნა გა­ჩე­ჩი­ლა­ძის შე­სა­ხებ მე კი­დევ ბევ­რი დამ­რ­ჩა სათ­ქ­მე­ლი და იქ­ნებ უახ­ლო­ეს მო­მა­ვალ­ში ცო­ტა უფ­რო ვრცლა­დაც დავ­წე­რო. მაგ­რამ სა­ნამ ამას გა­ვა­კე­თებ, მა­ნამ­დე მკითხ­ველს ვურ­ჩევ მო­ემ­ზა­დოს - გა­მო­ფე­ნა "ქარ­ვას­ლა­ში" სამ­შა­ბა­თამ­დე გაგ­რ­ძელ­დე­ბა და თუ­კი აქ­ტუ­ა­ლუ­რი ხე­ლოვ­ნე­ბა გა­ინ­ტე­რე­სებთ, ან­და ის ჯერ ვერ ამო­გიხ­ს­ნი­ათ, ნა­ხეთ პლას­ტ­მა­სი­სა და ვი­დე­ო­ა­და­მი­ა­ნე­ბის ხმა "ქარ­ვას­ლა­ში", ეს გა­მო­ფე­ნა ამ ამო­ცა­ნის ამოხ­ს­ნა­ში ნამ­დ­ვი­ლად და­გეხ­მა­რე­ბათ.<br /><br />საიტზე: http://24saati.ge/index.php/category/culture/2011-05-21/16991<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-1431902937375259377?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-87208192508391293282011-05-29T01:56:00.000-07:002011-05-29T01:59:49.727-07:009 მა­ი­სი რამ­დე­ნი­მე სა­გა­მო­ფე­ნო სივ­რ­ცის კუ­რა­ტორ­თათ­ვის გახ­და ინ­ს­პი­რა­ცი­ის წყა­რო.<br /><br />თბი­ლის­ში ასე ხდე­ბა - შე­საძ­ლოა, გა­ვი­დეს კვი­რა, ან ორი და არც ერ­თი სა­ღა­მო არ იქ­ცეს რო­მე­ლი­მე გა­ლე­რე­ა­ში თავ­შეყ­რის მი­ზე­ზად, მაგ­რამ ერთ მშვე­ნი­ერ დღეს რამ­დე­ნი­მე ად­გი­ლას გახ­დე მი­სას­ვ­ლე­ლი. რამ­დე­ნად სწო­რია ასე­თი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა, მა­შინ რო­ცა გა­მო­ფე­ნე­ბით და­ინ­ტე­რე­სე­ბუ­ლი სა­ზო­გა­დო­ე­ბა მრა­ვალ­ფე­როვ­ნე­ბით არ გა­მო­ირ­ჩე­ვა, ნამ­დ­ვი­ლად რთუ­ლი სათ­ქ­მე­ლია, მაგ­რამ დას­ვე­ნე­ბის დღეს ალ­ბათ ყვე­ლა­ფე­რი და­საშ­ვე­ბია.<br /><br />მით უფ­რო, თუ თუნ­დაც ორი გა­მო­ფე­ნა რა­ღა­ცით მა­ინც უკავ­შირ­დე­ბა ერ­თ­მა­ნეთს. ”ქარ­ვას­ლა­ში” წარ­მოდ­გე­ნი­ლი ექ­ს­პო­ზი­ცი­ის ავ­ტო­რე­ბი კონ­ცეფ­ცი­ად ევ­რო­პის ახა­ლი იდენ­ტო­ბის ძი­ე­ბას ისა­ხა­ვენ მიზ­ნად, ამ იდენ­ტო­ბის­გან ალ­ბათ ძა­ლი­ან შორს არ უნ­და იყოს ”ფა­შიზ­მიც”, რო­მე­ლიც გა­მო­ფე­ნის სა­ხე­ლი და ერ­თა­დერ­თი შემ­კ­ვ­რე­ლი იდეა გახ­ლ­დათ ”გა­ლე­რეა 9”-ში წარ­მოდ­გე­ნი­ლი ჯგუ­ფუ­რი გა­მო­ფე­ნის­თ­ვის. ევ­რო­პა­ში ნა­ცის­ტუ­რი გერ­მა­ნი­ის ლან­დი ისევ იგ­რ­ძ­ნო­ბა, უფ­რო სწო­რად, მის­და­მი ში­ში, მი­სი ანა­ლი­ზის სურ­ვი­ლი, მის­გან თა­ვის დაზღ­ვე­ვის მცდე­ლო­ბა და, ხში­რად, სინ­დი­სის ან ტკი­ვი­ლის ხმე­ბი. რო­გორც პირ­და­პი­რი (არ­ტ­ში), ისე გა­და­ტა­ნი­თი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბი­თა და ფორ­მე­ბით. კავ­ში­რი, რო­მელ­საც ვი­მი­ზე­ზებ იმის­თ­ვის, რომ ორ გა­მო­ფე­ნა­ზე ერთ რე­პორ­ტაჟ­ში გი­ამ­ბოთ მოკ­ლედ, გა­მო­ფე­ნე­ბის ”შიგ­თავ­სის” გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბით, მხო­ლოდ ზე­და­პი­რუ­ლი კავ­ში­რია. სა­ერ­თო არა­ფე­რი აქვთ - გარ­და ინ­ს­პი­რა­ცი­ა­თა გე­ოგ­რა­ფი­უ­ლი სამ­შობ­ლო­სი.<br /><br />გა­მო­ფე­ნა ”ევ­რო­პა - ახა­ლი იდენ­ტო­ბის ძი­ე­ბა­ში” ორ­გა­ნი­ზა­ტო­რებ­მა ციფ­რუ­ლი ხე­ლოვ­ნე­ბი­სა და ფო­ტოგ­რა­ფი­ის თბი­ლი­სის პირ­ველ სა­ერ­თა­შო­რი­სო გა­მო­ფე­ნად მო­ი­აზ­რეს. ეს მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ ამ სა­თა­უ­რის მას­შ­ტაბს გა­მო­ფე­ნის მას­შ­ტა­ბი ნამ­დ­ვი­ლად ვერ პა­სუ­ხობს ადეკ­ვა­ტუ­რად. თუმ­ცა ექ­ს­პო­ზი­ცია ეს­პა­ნელ, ბულ­გა­რელ, იტა­ლი­ელ, ბრი­ტა­ნელ, გერ­მა­ნელ, ავ­ს­ტ­რი­ელ და ქარ­თ­ველ მხატ­ვ­რებს აერ­თი­ა­ნებს. ისი­ნი ”ქარ­ვას­ლის” სა­გა­მო­ფე­ნო დარ­ბა­ზე­ბი­დან ყვე­ლა­ზე დიდ­ში, 3-4 ნა­მუ­შევ­რით გვეც­ნო­ბი­ან და მეტ-ნაკ­ლე­ბი სი­ზუს­ტით ეხ­მი­ა­ნე­ბი­ან გა­მო­ფე­ნის იდე­ას. სი­ზუს­ტის ძი­ე­ბას კი დამ­თ­ვა­ლი­ე­რე­ბე­ლი იმ შემ­თხ­ვე­ვა­ში იწყებს, თუ­კი გა­ლე­რე­ა­ში შე­სუ­ლი თა­ვა­დაც იწყებს ფიქრს, რა და რო­გო­რი შე­იძ­ლე­ბა იყოს ევ­რო­პის ახა­ლი იდენ­ტო­ბა, შე­საძ­ლე­ბე­ლია თუ არა, იდენ­ტო­ბა­ში მკვეთ­რი ცვლი­ლე­ბე­ბი ხილ­ვა­დი იყოს, მაგ­რამ ახა­ლი თა­ო­ბე­ბის მი­ერ იდენ­ტო­ბის გან­ც­და გარ­კ­ვე­ულ ევო­ლუ­ცი­ას ან ცვლი­ლე­ბებს ალ­ბათ გა­ნიც­დის. შე­სა­ბა­მი­სად, დამ­თ­ვა­ლი­ე­რე­ბელს უჩ­ნ­დე­ბა სურ­ვი­ლი, ევ­რო­პე­ლი მხატ­ვ­რე­ბის ნა­მუ­შევ­რებ­ში სწო­რედ ეს და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი ამო­იც­ნოს. ასე­თი მა­ძი­ე­ბე­ლი თვა­ლი ხელ­მო­სა­ჭიდს ნამ­დ­ვი­ლად წა­აწყ­დე­ბა. მა­გა­ლი­თის­თ­ვის, იოჰან უალ­ს­ტ­რო­მის (ეს­პა­ნე­თი) შავ-თეთრ ფო­ტო­ებ­ში - ”ნის­ლი­ან” სივ­რ­ცე­ში თავ­საფ­რი­ა­ნი მუს­ლი­მი ქა­ლის თხოვ­ნა ”გა­ი­ღეთ მოწყა­ლე­ბა” ნი­შან­დობ­ლი­ვია. მუს­ლი­მა­ნი ევ­რო­პა­ში - ეს ხომ და­უს­რუ­ლე­ბე­ლი ასო­ცი­ა­ცი­ე­ბი­სა და სი­უ­ჟე­ტე­ბის სა­ფუძ­ვე­ლია. ის, რაც ამ ავ­ტორ­თან ერთ ფო­ტო­ში იკითხე­ბა, სულ სხვა ფაქ­ტუ­რა­ში ფრთებს შლის გა­მო­ფე­ნის ყვე­ლა­ზე სა­ინ­ტე­რე­სო ფო­ტო­სე­რი­ა­ში, რო­მე­ლიც გერ­მა­ნელ კა­რინ ან­გე­ლეს ეკუთ­ვ­ნის. მი­სი ფე­რა­დი და არა­კონ­კ­რე­ტუ­ლი ფორ­მე­ბი სავ­სეა აღ­მო­სავ­ლუ­რი სიცხით, სიტ­კ­ბო­ე­ბით, იქ­ნებ სურ­ნე­ლი­თაც, და ევ­რო­პუ­ლი იდენ­ტო­ბის ძი­ე­ბით გა­ერ­თი­ა­ნე­ბულ გა­მო­ფე­ნა­ზე ის მიზ­გი­თებს, მლოც­ვე­ლებს, მუს­ლი­მუ­რი ქა­ლა­ქე­ბის ფე­რად კუთხე­ებს გვი­ხა­ტავს. მათ შო­რის რამ­დე­ნი­მე ავ­ტო­რი სრუ­ლი­ად ნე­იტ­რა­ლურ და ხში­რად ბა­ნა­ლურ ფო­ტო­სე­რი­ებს წარ­მოგ­ვიდ­გენს. ასე­თია თუნ­დაც ტე­რე­ზა ნი­ლის შავ-თეთ­რი წალ­კო­ტე­ბი, და არა მხო­ლოდ...<br /><br />კომ­პი­უ­ტე­რუ­ლი გრა­ფი­კის, პრინ­ტე­ბის მი­მარ­თუ­ლე­ბით მა­იკლ ვინ­სენტ მა­ნა­ლი იწო­ნებს თავს თა­ვი­სი ზღაპ­რე­ბით. მი­სია სი­უ­რე­ა­ლის­ტუ­რი და სიზ­მ­რი­სე­უ­ლი ”ეფექ­ტე­ბი” და კი­დევ რამ­დე­ნი­მე... მაგ­რამ ისი­ნი ალექს ბერ­დი­შე­ვის ნა­მუ­შევ­რებს აშ­კა­რად ვერ უძ­ლე­ბენ. მი­სი ”პა­ლა­ტა” და, გან­სა­კუთ­რე­ბით, ”კი­ვი­ლი” მთელს ექ­ს­პო­ზი­ცი­ა­ში ყვე­ლა­ზე მწვა­ვე აქ­ცენ­ტე­ბია, რა­საც ავ­ტო­რი შხა­მი­ა­ნი ფე­რე­ბის­გან ვა­კუ­უ­მი­სა და დახ­შუ­ლი სივ­რ­ცის შექ­მ­ნით ახერ­ხებს. აქ ყვე­ლა­ფერს, ყვე­ლა ობი­ექტს მსუ­ყე ფე­რე­ბის უალ­ტერ­ნა­ტი­ვო ნა­კა­დი და მა­ინც არ­სე­ბუ­ლი სი­ცა­რი­ე­ლე ახ­რ­ჩობს. ასე­თი ”ტკი­ვი­ლე­ბის” ფონ­ზე პა­ო­ლა ჩე­ჩის ფე­რა­დი ნაჭ­რე­ბის კომ­პი­ლა­ცია მე­ტის­მე­ტად მარ­ტი­ვია, შე­საძ­ლოა მხო­ლოდ ან­დ­რეა ოეტ­კერ კას­ტის ”ჯა­დოს­ნუ­რი ქვე­ყა­ნა” - მიგ­დე­ბუ­ლი უსას­რუ­ლო, მაგ­რამ ნა­თე­ლი სივ­რ­ცე­ე­ბი გახ­დეს გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი პო­ლუ­სი და ერ­თ­გ­ვა­რი ”რე­ა­ბი­ლი­ტა­ცია”.<br /><br />აბ­სო­ლუ­ტუ­რად სხვა ეს­თე­ტი­კურ სამ­ყა­როს ეკუთ­ვ­ნის გი­ორ­გი ტაბ­ლი­აშ­ვი­ლის ხედ­ვა და, შე­სა­ბა­მი­სად, მი­სი ნა­მუ­შევ­რე­ბიც. პრინ­ტებ­ში ავ­ტო­რი ფერ­თა ფე­ნე­ბით აღ­წევს ხავ­სი­ა­ნი ფაქ­ტუ­რე­ბის ილუ­ზი­ას და ამ ხავ­სით ხა­ტავს აშ­კა­რად ზღაპ­რის გმი­რებს და ამ­ბებს - ”ან­გე­ლო­ზებს”, ”ქალს”, ”გაქ­ცე­ვას”, რო­მე­ლიც სხვე­ბის­გან სი­სა­და­ვით გა­მო­ირ­ჩე­ვა და მგო­ნი, ყვე­ლა­ზე სა­ინ­ტე­რე­სო ნა­მუ­შე­ვა­რია ამ ავ­ტო­რის სხვა, წარ­მოდ­გე­ნილ ნა­მუ­შევ­რებს შო­რის. ყვე­ლა მათ­გან­ში იგ­რ­ძ­ნო­ბა ქარ­თუ­ლი ფოლ­კ­ლო­რი, ხან ფერ­თა გა­მა­ში, ხან უბ­რა­ლოდ ხედ­ვა­ში...<br /><br />”გა­ლე­რეა 9”-ში წარ­მოდ­გე­ნი­ლი ექ­ს­პო­ზი­ცია ბევ­რად პრე­ტენ­ზი­უ­ლია, ამ სიტყ­ვის სა­უ­კე­თე­სო გა­გე­ბით. სა­თა­უ­რი უკ­ვე არის თე­მაც და თე­მას ამ შემ­თხ­ვე­ვა­ში უკეთ პა­სუ­ხო­ბენ მხატ­ვ­რე­ბიც. იური ბე­რიშ­ვი­ლი, მხატ­ვა­რი, რო­მე­ლიც აღ­ნიშ­ნუ­ლი გა­ლე­რე­ის კუ­რა­ტო­რიც გახ­და, რო­გორც ამ­ბობს, დრო­ე­ბით... მის­თ­ვის გა­ლე­რეა, რო­გორც სივ­რ­ცე, არის ობი­ექ­ტი და ყვე­ლა­ფერს, რაც შიგ­ნით ხდე­ბა, აღიქ­ვამს, რო­გორც ნა­მუ­შე­ვარს, რაც სავ­სე­ბით ლო­გი­კუ­რია. და მე­ტიც, ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო.<br /><br />მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ შე­საძ­ლოა მხატ­ვ­რე­ბის­თ­ვის და­ვა­ლე­ბად მი­ცე­მუ­ლი თე­მა ”ფა­შიზ­მი” მე­ტის­მე­ტად ადი­კა­ლუ­რად ის­მის, დი­დი შე­საძ­ლებ­ლო­ბა იყო, ექ­ს­პო­ზი­ცია პა­თე­ტი­კა­ში ან სენ­ტი­მენ­ტებ­ში და­კარ­გუ­ლი­ყო. რაც არ მოხ­და და ეს უკ­ვე და­დე­ბი­თია. ამას გარ­და, გა­მო­ფე­ნის წარ­მა­ტე­ბად შე­იძ­ლე­ბა ჩა­ით­ვა­ლოს ისიც, რომ მი­სი მო­ნა­ხუ­ლე­ბის მსურ­ვე­ლი ამ დღე­ებ­ში ცო­ტა ნამ­დ­ვი­ლად არ იქ­ნე­ბა. ასე­თი სა­თა­უ­რე­ბით თუ მი­ი­ზი­დავს გა­ლე­რეა არაპ­რო­ფე­სი­ო­ნალ დამ­თ­ვა­ლი­ე­რე­ბელს, რო­მელ­საც სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში გა­მო­ფე­ნებ­ზე სი­ა­რუ­ლი ჩვე­ვად ნამ­დ­ვი­ლად არ აქვს. მი­უ­ხე­და­ვად უკ­ვე ნახ­სე­ნე­ბი ზე­და­პი­რუ­ლი და­დე­ბი­თი მხა­რე­ე­ბი­სა, ექ­ს­პო­ზი­ცი­ა­ში არის სხვა უფ­რო მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი სა­ინ­ტე­რე­სო მხა­რე­ე­ბი. ეს მოვ­ლე­ნე­ბი ავ­ტო­რე­ბის მი­ერ წარ­მოდ­გე­ნილ ნა­მუ­შევ­რებს უკავ­შირ­დე­ბა. ამ გა­მორ­ჩე­ულ­თა შო­რის უნ­და და­ვა­სა­ხე­ლო კოს­ტან­ტი­ნე მინ­და­ძის სამ­ნა­წი­ლი­ა­ნი ობი­ექ­ტი, რო­მე­ლიც დამ­თ­ვა­ლი­ე­რებ­ლის ყუ­რადღე­ბას იმ­სა­ხუ­რებს ორ­ბუ­ნე­ბოვ­ნე­ბით, ახ­ლაც, ისე რო­გორც ამ ავ­ტო­რის სხვა ობი­ექ­ტე­ბის შემ­თხ­ვე­ვა­ში უხ­ვი ინ­ფორ­მა­ცია, იდე­ე­ბი, კონ­ცეფ­ცია ძა­ლი­ან დახ­ვე­წი­ლი, ლა­კო­ნუ­რი და გა­მო­ზო­მი­ლი ფორ­მით მოგ­ვე­წო­დე­ბა. ამ შემ­თხ­ვე­ვა­ში მფრი­ნა­ვი თეფ­შე­ბი გა­ა­ბა ოთახ­ში და იქ­ვე ლი­თონ­ზე ამო­ხა­ტა იგი­ვე. ჩა­ნა­ფიქ­რის შე­სა­ხებ მხო­ლოდ ვა­რა­უ­დია შე­საძ­ლე­ბე­ლი, სა­ნამ არ მო­უს­მენთ ვი­დე­ოს, რო­მე­ლიც იქ­ვეა პრო­ე­ცი­რე­ბუ­ლი - ფა­შის­ტუ­რი გერ­მა­ნი­ის სწრაფ­ვა ტექ­ნო­ლო­გი­უ­რი გან­ვი­თა­რე­ბი­სა­კენ - ზე­ი­დე­ე­ბის ხორ­ც­შეს­ხ­მის სურ­ვი­ლი ლა­ბო­რა­ტო­რი­ებ­ში და ამ ზე­ი­დე­ე­ბის ხა­ტე­ბე­ბია მინ­და­ძის ფე­რა­დი თებ­შე­ბიც.<br /><br />გა­მო­ფე­ნა­ზე რამ­დე­ნი­მე ავ­ტო­რი ნა­ციზ­მის იმ გა­მოვ­ლი­ნე­ბას ეხე­ბა, რო­მე­ლიც ”სუფ­თა რა­სის” შექ­მ­ნის სურ­ვილს ისა­ხავ­და მიზ­ნად. რო­კო ირე­მაშ­ვი­ლის ორი დი­დი ფერ­წე­რუ­ლი ნა­მუ­შე­ვა­რი უნარ­შეზღუ­დუ­ლი ადა­მი­ა­ნე­ბის პორ­ტ­რე­ტე­ბია, იქ­ვე კი არის ტექ­ს­ტი სტა­ტის­ტი­კით და პა­რა­ლე­ლი, თუ რო­გორ ეპყ­რო­ბი­ან ამ ადა­მი­ა­ნებს სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში. სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ძვი­რი და­უჯ­დე­ბა მათ­ზე ზრუნ­ვა და სწო­რედ ფი­ნან­სუ­რი სარ­გე­ბე­ლი იყო მთა­ვა­რი მი­ზე­ზი იმი­სა, რომ უძ­ლუ­რებს გერ­მა­ნი­ა­ში ”აქ­რობ­დ­ნენ”... იგი­ვე თე­მას აგ­რ­ძე­ლებს ან­დ­რია დო­ლი­ძე, რო­დე­საც საფ­ლა­ვის ქვი­სა და მას­ზე და­ტა­ნი­ლი ფო­ტოს ეფექ­ტით წარ­მო­ად­გენს ძველ ფო­ტო­სუ­რათს, მას­ზე ბავ­შ­ვებს სა­ხე­ე­ბი ამოფხაჭ­ნი­ლი აქვთ. მაგ­რამ ეს არ არის ამ მხატ­ვ­რის მთა­ვა­რი ნა­მუ­შე­ვა­რი, რომ­ლი­თაც ის ბევ­რის­თ­ვის ნამ­დ­ვილ აღ­მო­ჩე­ნად იქ­ცა. ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სოა მი­სი ტუშ­ში შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი რამ­დე­ნი­მე ნა­ხა­ტი. ოს­ტა­ტო­ბით, შიშ­ვე­ლი გან­ც­დე­ბით გა­ჯე­რე­ბუ­ლი გრა­ფი­კე­ბი.<br /><br />იდენ­ტი­ფი­ცი­რე­ბი­სას ვა­რი­ა­ცი­ე­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბას არ გვაძ­ლევს და იდე­ის სი­ხის­ტი­თა და სის­ხარ­ტით და­სა­მახ­სოვ­რე­ბე­ლია იური ბე­რიშ­ვი­ლის ორი ნა­მუ­შე­ვა­რი, ამ­ჯე­რად არა­ფერ­წე­რუ­ლი - ”სა­ი­დენ­ტი­ფი­კა­ციო კო­დი” და ”მსხვერ­პ­ლ­შე­წირ­ვა”. მარ­თა­ლია, ავ­ტო­რი უპი­რა­ტე­სო­ბას პირ­ველს ანი­ჭებს, სა­დაც და­ჩო­ქი­ლი ადა­მი­ა­ნე­ბის ფო­ტოს­გან გა­მოჭ­რი­ლია ზე­ტი, მაგ­რამ ჩემ­თ­ვის, რო­გორც დამ­თ­ვა­ლი­ე­რებ­ლის­თ­ვის, ბევ­რად ემო­ცი­უ­რი გახ­ლ­დათ ”მსხვერ­პ­ლ­შე­წირ­ვა”, ძვე­ლი ფო­ტო - ადა­მი­ა­ნე­ბის დი­დი მა­სა - ტო­ტა­ლი­ტა­რუ­ლი რე­ჟი­მე­ბის სა­მიზ­ნე და საკ­ვე­ბი.<br /><br />მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ გა­მო­ფე­ნა ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სოა, მა­ინც არ­სე­ბობს კითხ­ვის ნი­შა­ნი, ან­და მცი­რე­დი დის­კომ­ფორ­ტი. კონ­ცეპ­ტუ­ა­ლუ­რი ექ­ს­პო­ზი­ცი­ის ფარ­გ­ლებ­ში ვე­რაფ­რით შე­ვე­გუე ჯე­მალ კუ­ხა­ლაშ­ვი­ლის ფერ­წე­რულ ტი­ლოს მებ­რ­ძო­ლი ჯა­რის­კა­ცე­ბის თე­მა­ზე და ლე­ნი­ნის პორ­ტ­რე­ტიც პლა­კა­ტურ სვლად მო­მეჩ­ვე­ნა. თუ ასე­თი გა­და­ძა­ხი­ლი აუცი­ლე­ბე­ლი იყო, მა­შინ რა­ტომ ლე­ნი­ნი და არა სტა­ლი­ნი? სო­ცი­ა­ლის­ტუ­რი ტო­ტა­ლი­ტა­რიზ­მის ავ­ტო­რი? ან­და, ღირ­და თუ არა ფა­შიზ­მის გვერ­დით ასე ორი ნა­მუ­შევ­რით მოგ­ვე­გო­ნე­ბი­ნა ბოლ­შე­ვიზ­მი? ამას გარ­და, ექ­ს­პო­ზი­ცი­ი­დან ასე­ვე ამო­ვარ­დ­ნი­ლის შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბას ახ­დენს ალექს ბერ­დი­შე­ვის ფერ­წე­რაც, რო­მე­ლიც სტი­ლის­ტუ­რად ვერ ესა­და­გე­ბა სხვა და­ნარ­ჩენს. ასეა თუ ისე, რო­გორც ერ­თი, ისე მე­ო­რე გა­მო­ფე­ნა მკითხ­ველ­მა თა­ვად უნ­და შე­ა­ფა­სოს.<br /><br />თუ ევ­რო­პა მარ­თ­ლაც იდენ­ტო­ბის გა­და­ფა­სე­ბას ახ­დენს, ისევ და ისევ ვერ გა­ექ­ცე­ვა ფა­შიზმს, და ტო­ტა­ლი­ტა­რიზ­მის ბუ­ნე­ბის გა­აზ­რე­ბა ჩვენ - პოს­ტ­ტო­ტა­ლი­ტა­რიზ­მის უნებ­ლიე მსხვერპლთ არც ერ­თი ფორ­მით არ გვაწყენს.<br /><br /> <br /><br />საიტზე : http://24saati.ge/index.php/category/culture/2011-05-11/16648<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-8720819250839129328?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-46677122579475019782011-05-29T01:54:00.000-07:002011-05-29T01:56:31.586-07:00აღ­მო­ა­ჩი­ნეთ ”ბა­კურ სუ­ლა­კა­უ­რის გა­მომ­ცემ­ლო­ბის” წიგ­ნე­ბი ”24 სა­ათ­ში”<br /><br />”ბა­კურ სუ­ლა­კა­უ­რის გა­მომ­ცემ­ლო­ბა” და ”24 სა­ა­თი”, ერ­თობ­ლი­ვი პრო­ექ­ტის ფარ­გ­ლებ­ში, ამ­ჯე­რად მკითხ­ველს ბა­სა ჯა­ნი­კაშ­ვი­ლის ”ომო­ბა­ნას” სთა­ვა­ზობს. ამ წიგ­ნ­ზე რამ­დენ­ჯერ­მე დავ­წე­რეთ, თუმ­ცა მი­სი შე­ძე­ნა ფას­დაკ­ლე­ბის ბა­რა­თით სტი­მუ­ლი იქ­ნე­ბა მათ­თ­ვის, ვის­თ­ვი­საც ბა­სა ჯა­ნი­კაშ­ვი­ლის ”ომო­ბა­ნა” ჯერ უც­ნო­ბი ის­ტო­რიაა და ჯერ ვერ გა­და­უწყე­ტია, გა­ეხ­ვეს თუ არა ჯერ უც­ნო­ბი პერ­სო­ნა­ჟე­ბის პი­რად ომ­ში. რაც ცხა­დია, რომ დი­დი შა­რია.<br /><br />ბა­კურ სუ­ლა­კა­უ­რის გა­მომ­ცემ­ლო­ბამ ბა­სა ჯა­ნი­კაშ­ვი­ლის რი­გით მე­ო­რე რო­მა­ნი 2011 წელს გა­მოს­ცა, მაგ­რამ ავ­ტორ­მა წიგ­ნ­ში 2008 წლის რუ­სეთ-სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ომის ყვე­ლა­ზე მძაფ­რი ემო­ცი­ე­ბი და­ა­ტია. მარ­თ­ლაც რომ და­სა­ტე­ვად ჰქონ­და საქ­მე, რად­გა­ნაც რო­მა­ნი არა იმ­დე­ნად ჩვე­ნი უახ­ლე­სი წარ­სუ­ლის ომი­ა­ნო­ბას უკავ­შირ­დე­ბა, რამ­დე­ნა­დაც ძა­ლი­ან ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი პერ­სო­ნა­ჟე­ბის ძა­ლი­ან ჩვე­უ­ლებ­რივ ოჯა­ხურ ომს.<br /><br />”ომო­ბა­ნა” ის არ ჰგავს თუნ­დაც მის წი­ნა რო­მანს ”აბ­სურ­დის­ტ­ნი”, რო­მე­ლიც დო­კუ­მენ­ტუ­რი პრო­ზაა, და არ ჰგავს არც სხვა ავ­ტო­რის რო­მე­ლი­მე ნა­წარ­მო­ებს, აბ­სო­ლუ­ტუ­რად ორი­გი­ნა­ლუ­რი ში­ნა­არ­სით.<br /><br />ოჯა­ხუ­რი სა­მე­უ­ლი - ქმა­რი, ცო­ლი და 10 წლის ბავ­შ­ვი სი­ონ­ში ის­ვე­ნე­ბენ, ომი იწყე­ბა, ბავ­შ­ვი ”ლა­გატ­კით” რუ­სულ ვერ­ტ­მ­ფ­რენს ჩა­მო­აგ­დებს და ერ­თი შე­ხედ­ვით უვ­ნე­ბე­ლი ოჯა­ხუ­რი გა­ერ­თი­ა­ნე­ბა მძევ­ლებს ჩა­იგ­დებს ხელთ. ეს, ჯერ რე­ა­ლის­ტუ­რი, მე­რე სა­ტი­რულ-აბ­სურ­დის­ტუ­ლი ამ­ბა­ვია. სა­ნამ ბავ­შ­ვი მძევ­ლებს ზე­ცი­დან ”მი­ი­ღებს”, მა­ნამ­დეც უკ­ვე ომია, ცი­ვი ომი ოჯახ­ში, ქალ­სა და კაცს შო­რის. ამ ომის ფსი­ქო­ლო­გი­ას ბევ­რი და­ე­წა­ფე­ბა სი­ა­მოვ­ნე­ბით, მაგ­რამ ეს არ არის მთა­ვა­რი. მთა­ვა­რია, ყუ­რადღე­ბა იმა­ზე გა­ა­მახ­ვი­ლოთ, ოს­ტა­ტუ­რად აკე­თებს თუ არა ავ­ტო­რი სა­ხა­ლი­სო ის­ტო­რი­ის ფონ­ზე რამ­დე­ნი­მე ომის ”შე­თავ­სე­ბას”, პო­ლი­ტი­კურ-ის­ტო­რი­უ­ლი სა­ტი­რის ფონ­ზე ისე­თი ადა­მი­ა­ნუ­რი და ფსი­ქო­ლო­გი­უ­რი პრობ­ლე­მე­ბი­სა და ამო­ცა­ნე­ბის ამოხ­ს­ნას, რაც ნე­ბის­მი­ე­რი კონ­კ­რე­ტუ­ლი ადა­მი­ა­ნის­თ­ვის იმა­ზე ახ­ლო­ბე­ლია, ვიდ­რე ომი გა­რეთ, სადღაც, თუნ­დაც ზე­ცა­ში.<br /><br />ტექ­ს­ტი ორი­გი­ნა­ლუ­რია, მაგ­რამ ამ ორი­გი­ნა­ლო­ბას ავ­ტო­რი არ აღ­წევს მხო­ლოდ სი­უ­ჟე­ტუ­რი გა­დაწყ­ვე­ტით. სა­ტი­რუ­ლი ამ­ბის შემ­დეგ უპირ­ვე­ლე­სი რაც გა­მახ­სოვ­რ­დე­ბათ არის ფორ­მა, თხრო­ბის ფორ­მა. თა­ვე­ბი ერ­თ­მა­ნეთს ენაც­ვ­ლე­ბა და ერ­თ­მა­ნეთს ენაც­ვ­ლე­ბი­ან მთხრო­ბე­ლე­ბიც. ხან ქმრის მო­ნო­ლო­გი, ხან ცო­ლის, ხან ბავ­შ­ვის, ხა­ნაც სი­ო­ნის ტუ­ა­ლე­ტის. ყვე­ლას თა­ვი­სი ობი­ექ­ტი­ვი აქვს, ყვე­ლას თა­ვი­სი დარ­დე­ბი. დი­ახ, დარ­დი­ა­ნია ყვე­ლა. იმ­დე­ნად დარ­დი­ა­ნი და ამ ცხოვ­რე­ბით გა­ბეზ­რე­ბუ­ლი, რომ მკითხ­ველ­საც უმ­ძიმს. ბუ­ნებ­რი­ვია, რომ ტუ­ა­ლე­ტი­სა და ადა­მი­ა­ნე­ბის დარ­დე­ბი გან­ს­ხ­ვავ­დე­ბი­ან, მაგ­რამ სუ­ლის­კ­ვე­თე­ბა - არა. ფორ­მა­ში თვალ­საზ­რი­სით და­სა­მახ­სოვ­რე­ბე­ლია ასე­ვე სის­ხარ­ტე, რომ­ლი­თაც ავ­ტო­რი თუნ­დაც პო­ლი­ტი­კურ ამინდს მი­მო­ი­ხი­ლავს და თა­ნა­მედ­რო­ვე პრო­ცე­სე­ბის აბ­სურ­დუ­ლო­ბას სა­ოც­რად დას­ცი­ნის. ამ მი­მარ­თუ­ლე­ბით ჯა­ნი­კაშ­ვი­ლი აშ­კა­რად გა­წა­ფუ­ლია და უკ­ვე ისიც შე­უძ­ლია, რაც ად­რე უჭირ­და, რომ ნე­ბის­მი­ერ პო­ლი­ტი­კურ პო­ზი­ცი­ას გვერ­დი­დან შე­ხე­დოს და შე­სა­ბა­მი­სად გა­ე­რი­დოს.<br /><br />რამ­დენ­ჯერ­მე ვახ­სე­ნე რო­მან­ში არ­სე­ბუ­ლი ოჯა­ხუ­რი ხა­ზი­სა თუ ომის ბა­ნა­ლუ­რო­ბა და ალ­ბათ ვერ მო­ვით­მენ უფ­რო ცხა­დად რომ არ ავ­ხ­ს­ნა, თუ რას ვგუ­ლის­ხ­მობ. 2008 წლის რუ­სუ­ლი ავი­ა­ი­ე­რი­ში მხო­ლოდ ფო­ნია, ამ ფონ­ზე კა­ცი, ქმა­რი და მა­მა ოჯა­ხი­დან წას­ვ­ლის სა­კითხს გა­ნი­ხი­ლავს და რამ­დე­ნი­მე წლის თა­ნაცხოვ­რე­ბის შემ­დეგ ხე­ლახ­ლა აფა­სებს ქალს, რო­მელ­საც მი­სი ცო­ლი ქვია. ხე­ლახ­ლა აფა­სებს პა­სუ­ხის­მ­გებ­ლო­ბას, რო­მე­ლიც შვილ­მა უნებ­ლი­ედ და­ა­კის­რა, სა­ბედ­ნი­ე­როდ იმა­საც ხვდე­ბა რომ შვი­ლი ტვირ­თად აქ­ცია და ამით მას მხო­ლოდ ვნებს და არა პი­რი­ქით. მოკ­ლედ ტი­პი­უ­რი ოჯა­ხუ­რი დრა­მაა, იქ­ნებ უფ­რო ქარ­თუ­ლი დრა­მა, მაგ­რამ არ ვი­ცი, ოჯა­ხუ­რი სა­კითხე­ბის ეთ­ნი­კუ­რი ნიშ­ნით გა­მორ­ჩე­ვა­ში ნამ­დ­ვი­ლად არ ვარ ექ­ს­პერ­ტი. მოკ­ლედ არ ვი­ცი რამ­დე­ნად შეგ­ნე­ბუ­ლად აღი­ზი­ა­ნებს ავ­ტო­რი მკითხ­ველს პე­რო­ნა­ჟე­ბის უიმე­დო და უხა­ლი­სო ბედ­თან შე­გუ­ე­ბუ­ლი გან­წყო­ბით, მაგ­რამ თუ­კი ეს შეგ­ნე­ბუ­ლი ხერ­ხია, მა­შინ მი­ზანს აღ­წევს, მკითხ­ველს აშ­კა­რად აღი­ზი­ა­ნებს არაფ­რით გა­მორ­ჩე­უ­ლი ”სიყ­ვა­რუ­ლის”, არაფ­რით გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი ”ჩვე­უ­ლე­ბე­ბის”, არაფ­რით და­სა­მახ­სოვ­რე­ბე­ლი ცხოვ­რე­ბის მქო­ნე პერ­სო­ნა­ჟე­ბის გაძ­ლე­ბა. ეს პერ­სო­ნა­ჟე­ბიც თა­ვის­თა­ვად უძ­ლე­ბენ რა­ღა­ცას, მგო­ნი სა­კუ­თარ ში­შებს და გა­ნიც­დი­ან სი­თა­მა­მის ნაკ­ლე­ბო­ბას, სი­ტა­მა­მი­სა, რო­მე­ლიც აკ­ლია ქალ­საც და კაც­საც. ჯერ კი­დევ აქვს ბავშვს, რო­მელ­საც ოჯახ­ში შე­აქვს დი­სო­ნან­სი, აფეთ­ქებს თვით­მ­ფ­რი­ნა­ვებს, ხო­ცავს რუ­სებს. ერ­თა­დერ­თი გმი­რი ის არის და იქ­ნებ ერ­თა­დერ­თი ვინც მკითხ­ველს ეცო­დე­ბა, რო­მა­ნის ვი­თომ­და აბ­სურ­დუ­ლო­ბის მი­უ­ხე­და­ვად.<br /><br />”ომო­ბა­ნა” სუს­ტი ადა­მი­ნე­ბის ომია და ეს სი­სუს­ტე ყვე­ლა ფრონ­ტ­ზე წა­გე­ბით სრულ­დე­ბა. მაგ­რამ და­სას­რულს ავ­ტო­რი მა­ინც ახერ­ხებს პერ­სო­ნა­ჟე­ბის ქმე­დე­ბა­ში ისე­თი ნაღ­მი ჩა­დოს, რომ მკითხ­ვე­ლის უხერ­ხუ­ლო­ბა გა­უმ­ძაფ­როს. უწყი­ნა­რი და უპერ­ს­პექ­ტი­ვო ოჯა­ხის წევ­რე­ბი ცივ­სის­ხ­ლი­ან მკვლე­ლე­ბად იქ­ცე­ვი­ან. არის თუ არა ბავ­შ­ვის - გი­ვი­კოს საქ­ცი­ელ­ში, მკვლე­ლო­ბი­სად­მი მის ინ­დე­ფე­რენ­ტუ­ლო­ბა­ში ნა­გუ­ლის­ს­მე­ვი ომის შვი­ლე­ბის თა­ო­ბის პერ­პექ­ტი­ვა - პა­სუხ­ზე პო­ტენ­ცი­ურ­მა მკითხ­ველ­მა იფიქ­როს. მე ჩე­მი უკ­ვე ვცა­დე. ხო მარ­თ­ლა, და­სას­რულს, რო­ცა რო­მა­ნი უკ­ვე წა­კითხუ­ლია, თა­ნაც გემ­რი­ე­ლად და ერთ ამო­სუნ­თ­ქ­ვა­ში, მკითხ­ველს და­აბ­ნევს ერ­თი თა­ვი, სა­დაც ავ­ტო­რი სულ სხვა და­სას­რულს შე­მოგ­ვა­პა­რებს, ვი­თომ და ეს ყვე­ლა­ფე­რი გი­ვი­კოს კომ­პი­უ­ტე­რუ­ლი თა­მა­შე­ბი იყო და სი­ონ­ში არ მომ­ხ­და­რა რუ­სი მფრი­ნა­ვე­ბის ჯგუ­ფუ­რი მკვლე­ლო­ბა, მაგ­რამ ჩე­მი აზ­რით ეს ”მე­ო­რე და­სას­რუ­ლი” მხო­ლოდ ხე­ლის­შემ­შ­ლე­ლი დე­ტა­ლია, სუს­ტი რგო­ლი, რო­მე­ლიც სხვა და­ნარ­ჩენს რთუ­ლად უკავ­შირ­დე­ბა და პირ­ვე­ლი და­სას­რუ­ლის შოკს თით­ქოს აქ­რობს. მკითხ­ვე­ლის დან­დო­ბა კი ნამ­დ­ვი­ლად უად­გი­ლოა, მით უფ­რო მა­შინ, რო­ცა ეზო­ში ჯერ კი­დევ ჩანს მტრე­ბის გვა­მე­ბი...<br /><br />საიტზე:http://24saati.ge/index.php/category/culture/2011-05-09/16627<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-4667712257947501978?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-86202551879988484942011-05-29T01:48:00.000-07:002011-05-29T01:51:43.447-07:00დღეს რუს­თა­ვე­ლის თე­ატ­რ­ში მი­პა­ტი­ჟე­ბუ­ლი მე­დი­ა­სა­ზო­გა­დო­ე­ბა და­ნარ­ჩენ სა­ზო­გა­დო­ე­ბას სა­ინ­ტე­რე­სო ინ­ფორ­მა­ცი­ას ამ­ც­ნობს.<br /><br />გან­სა­კუთ­რე­ბით ალ­ბათ თე­ატ­რა­ლე­ბი და­ინ­ტე­რეს­დე­ბი­ან. თე­ატ­რა­ლუ­რი პრე­მია "დუ­რუ­ჯის" სა­კონ­კურ­სო გა­ნაცხა­დე­ბის ჩა­ბა­რე­ბა დას­რულ­და და წინ ყვე­ლა­ზე გა­დამ­წყ­ვე­ტი ფა­ზაა - თვე და რამ­დე­ნი­მე დღე იმის­თ­ვის, რომ კო­ტე მარ­ჯა­ნიშ­ვი­ლის სახლ-მუ­ზე­უმ­ში 2010-2011 თე­ატ­რა­ლუ­რი სე­ზო­ნის სა­უ­კე­თე­სო­ნი გა­მოვ­ლინ­დ­ნენ. "24 სა­ა­თი", რო­გორც კონ­კურ­სის მხარ­დამ­ჭე­რი, მოვ­ლე­ნებს სულ ცო­ტა­თი გა­უს­წ­რებს და სხვა­დას­ხ­ვა ნო­მი­ნა­ცი­ებ­ში წარ­დ­გე­ნილ 36 კან­დი­დატს მკითხ­ველს იქამ­დე გა­აც­ნობს, ვიდ­რე ამა­ზე სხვე­ბი ალა­პა­რაკ­დე­ბი­ან...<br /><br />და­ჯილ­დო­ე­ბის ცე­რე­მო­ნია საქ­ველ­მოქ­მე­დო ფონდ "ცის­კ­რის" ინი­ცი­ა­ტი­ვით უკ­ვე მე­სა­მედ გა­ი­მარ­თე­ბა.<br /><br />2009 წელს პრე­მია მხო­ლოდ სა­უ­კე­თე­სო რე­ჟი­სუ­რის­თ­ვის გა­ი­ცა და ის ლე­ვან წუ­ლა­ძემ მი­ი­ღო, კო­ტე მარ­ჯა­ნიშ­ვი­ლის სა­ხე­ლო­ბის თე­ატ­რ­ში გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბუ­ლი დად­გ­მის­თ­ვის "ქა­ლი ძაღ­ლით". 2010 წელს ფონდ "ცის­კ­რის" მი­ერ ასე­ვე და­ჯილ­დოვ­და მხო­ლოდ რე­ჟი­სო­რი, ამ­ჯე­რად - და­ვით დო­ი­აშ­ვი­ლი, ვა­სო აბა­ში­ძის სა­ხე­ლო­ბის მუ­სი­კი­სა და დრა­მის თე­ატ­რ­ში დად­გ­მუ­ლი "მაკ­ბე­ტის­თ­ვის". თუმ­ცა, პრე­მი­ის დამ­ფუძ­ნებ­ლე­ბი­სა და ჟი­უ­რის წევ­რე­ბის ინი­ცი­ა­ტი­ვით, თე­ატ­რა­ლუ­რი სე­ზო­ნის ქა­ლი­სა და მა­მა­კა­ცის რო­ლე­ბის სა­უ­კე­თე­სო შემ­ს­რუ­ლებ­ლე­ბი სიმ­ბო­ლუ­რი პრი­ზე­ბით უკ­ვე შარ­შან გა­მო­არ­ჩი­ეს. ამას გარ­და, გა­სულ წელს და­ჯილ­დო­ე­ბა­ში ჩა­ერ­თი სა­ქარ­თ­ვე­ლოს კულ­ტუ­რი­სა და ძეგ­ლ­თა დაც­ვის სა­მი­ნის­ტ­რო და, ჟი­უ­რის გა­და­ნა­წი­ლე­ბის შემ­დ­გომ, მე­ო­რე ად­გილ­ზე გა­სუ­ლი დად­გ­მის­თ­ვის რე­ჟი­სორ გო­გა თა­ვა­ძეს 10 000 ლა­რი გა­და­ე­ცა.<br /><br />უკ­ვე 2010 წელს პრე­მია "დუ­რუ­ჯის" ორ­გა­ნი­ზა­ტო­რე­ბი მო­მა­ვა­ლი წლის­თ­ვის ცვლი­ლე­ბებს დაგ­ვ­პირ­დ­ნენ და ამ ცვლი­ლე­ბებ­მაც არ და­ა­ყოვ­ნა. წი­ნა ჟი­უ­რის რე­კო­მენ­და­ცი­ი­თა და ამ­ჟა­მინ­დე­ლი ჟი­უ­რის თხოვ­ნით, 2011 წელს ფონ­დი "ცის­კა­რი" გა­ნახ­ლე­ბუ­ლი ნო­მი­ნა­ცი­ე­ბი­თა და არა­ერ­თი სი­ახ­ლით სა­ინ­ტე­რე­სო პრე­მი­ას გვთა­ვა­ზობს. მარ­თა­ლია, კონ­კ­რე­ტუ­ლად ამ სა­კითხ­ზე ერ­თხელ უკ­ვე დავ­წე­რე, მაგ­რამ ვიდ­რე კონ­კურ­სან­ტ­თა გა­ნაცხა­დე­ბის ვრცელ სი­ა­ში გარ­კ­ვე­ულ აქ­ცენ­ტებს დავ­ს­ვამ­დე, მა­ნამ­დე მკითხ­ველს მა­ინც შე­ვახ­სე­ნებ, რომ წელს სა­უ­კე­თე­სო რე­ჟი­სუ­რის­თ­ვის ჯერ კი­დევ უც­ნო­ბი რე­ჟი­სო­რი 14 000 ლარს მი­ი­ღებს. 20 000-დან დარ­ჩე­ნი­ლი თან­ხა კი 2010-2011 წლე­ბის თე­ატ­რა­ლუ­რი სე­ზო­ნის სა­უ­კე­თე­სო ქა­ლი და მა­მა­კა­ცი მსა­ხი­ო­ბის­თ­ვის და დად­გ­მუ­ლი პი­ე­სე­ბი­დან სა­უ­კე­თე­სო ქარ­თუ­ლი პი­ე­სის ავ­ტო­რის­თ­ვის გა­და­ნა­წილ­დე­ბა. ალ­ბათ ისიც აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია, რომ პრე­მი­ის პარ­ტ­ნი­ო­რად წელ­საც რჩე­ბა სა­ქარ­თ­ვე­ლოს კულ­ტუ­რი­სა და ძეგ­ლ­თა დაც­ვის სა­მი­ნის­ტ­რო და მის მი­ერ და­წე­სე­ბუ­ლი 10 000-ლა­რი­ა­ნი პრე­მია გა­და­ე­ცე­მა კან­დი­და­ტებს შო­რის ჟი­უ­რის მი­ერ გა­მოვ­ლე­ნილ ახალ­გაზ­რ­და რე­ჟი­სორს (35 წლამ­დე), რო­გორც ყვე­ლა­ზე პერ­ს­პექ­ტი­ულს. მაგ­რამ ამ თან­ხას მხო­ლოდ იმ პი­რო­ბით მი­ი­ღებს, თუ­კი სა­ხელ­მ­წი­ფოს სა­ჩუ­ქა­რი - 10 000 ლა­რი მო­მა­ვა­ლი დად­გ­მის­თ­ვის და­ი­ხარ­ჯე­ბა.<br /><br />თუ ჩვენ თე­ატ­რა­ლურ ხე­ლოვ­ნე­ბა­ში და, ზო­გა­დად, ხე­ლოვ­ნე­ბის არა­ერთ მი­მარ­თუ­ლე­ბა­ში არ­სე­ბუ­ლი პრობ­ლე­მე­ბის ანა­ლიზს მო­ვახ­დენთ, მა­შინ უნ­და აღი­ნიშ­ნოს, რომ სა­მი­ნის­ტ­როს ნო­მი­ნა­ცი­ის სტრა­ტე­გი­უ­ლი ხა­სი­ა­თი ძა­ლი­ან მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია და თუ ამ ტი­პის სვლებს უფ­რო ხში­რად და სის­ტე­მა­ტი­უ­რად გა­ნა­ხორ­ცი­ე­ლე­ბენ, თა­ნა­მედ­რო­ვე ხე­ლოვ­ნე­ბა და, შე­სა­ბა­მი­სად, ეს სა­ხელ­მ­წი­ფო სტრუქ­ტუ­რაც სა­ინ­ტე­რე­სო შე­დე­გებს მი­ი­ღებს.<br /><br />გა­ნაცხა­დე­ბის მი­ღე­ბის ვა­და 30 აპ­რილს ამო­ი­წუ­რა. "დუ­რუ­ჯის" სხვა­დას­ხ­ვა ნო­მი­ნა­ცი­ე­ბით სულ და­ინ­ტე­რე­სე­ბუ­ლია 25 თე­ატ­რი და გა­ნაცხა­დი შე­ვი­და 36 დად­გ­მა­ზე. აქე­დან: 12 გა­ნაცხა­დი - თბი­ლი­სის თე­ატ­რე­ბი­დან, 12 - რე­გი­ო­ნე­ბის თე­ატ­რე­ბი­დან. 21 წარ­მოდ­გე­ნა გა­ი­მარ­თე­ბა თბი­ლის­ში, 14 სპექ­ტაკ­ლის სა­ნა­ხა­ვად ჟი­უ­რის წევ­რე­ბი რე­გი­ო­ნებ­ში გა­ემ­გ­ზავ­რე­ბი­ან. აქ­ვე შე­გახ­სე­ნებთ, რომ ჟი­უ­რის წევ­რე­ბის ვი­ნა­ო­ბა გა­სა­ი­დუმ­ლო­ე­ბუ­ლია. "მოკ­ლე ნუს­ხა" შედ­გე­ბა სა­უ­კე­თე­სო ახალ­გაზ­რ­და რე­ჟი­სო­რის ნო­მი­ნა­ცი­ის­თ­ვი­საც.<br /><br />"რო­გორც მო­სა­ლოდ­ნე­ლი იყო, საპ­რი­ზო თან­ხის გა­ნა­წი­ლე­ბა და ახა­ლი ნო­მი­ნა­ცი­ე­ბის და­წე­სე­ბა თე­ატ­რა­ლუ­რი სფე­როს წარ­მო­მად­გენ­ლე­ბის­თ­ვის და­მა­ტე­ბი­თი სტი­მუ­ლი აღ­მოჩ­ნ­და. შარ­შან პრე­მი­ა­ზე 21 ნო­მი­ნან­ტი იყო წარ­დ­გე­ნი­ლი, შარ­შან­წინ - 14. წელს კან­დი­და­ტე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბა გა­ცი­ლე­ბით გა­ი­ზარ­და, რაც იმას ნიშ­ნავს, რომ "დუ­რუ­ჯი" ყო­ველ­წ­ლი­უ­რად სულ უფ­რო პო­პუ­ლა­რუ­ლი ხდე­ბა. მინ­და წარ­მა­ტე­ბა ვუ­სურ­ვო პრე­მი­ის თი­თო­ე­ულ ნო­მი­ნანტს," - აცხა­დებს "დუ­რუ­ჯი­სა" და საქ­ველ­მოქ­მე­დო ფონდ "ცის­კ­რის" დამ­ფუძ­ნე­ბე­ლი ლა­შა პა­პაშ­ვი­ლი.<br /><br />პრე­მი­ა­ზე წარ­დ­გე­ნი­ლი კან­დი­და­ტე­ბის სია დღე­ი­დან გა­მოქ­ვეყ­ნე­ბუ­ლი იქ­ნე­ბა ვებ­გ­ვერ­დებ­ზე: www.redix.ge, www.24saati.ge და ჩვე­ნი გა­ზე­თის მო­ცე­მულ გვერ­დ­ზეც. ხვალ ამ სა­კითხს კი­დევ და­ვუბ­რუნ­დე­ბით. წარ­მოდ­გე­ნი­ლი ნუს­ხა სა­ინ­ტე­რე­სო სუ­რა­თია თა­ნა­მედ­რო­ვე ქარ­თუ­ლი თე­ატ­რის ანა­ლი­ზის­თ­ვის: რას ირ­ჩე­ვენ რე­ჟი­სო­რე­ბი, რო­გო­რია მათ მი­ერ და­სა­ხუ­ლი ტენ­დენ­ცი­ე­ბი და, ზო­გა­დად, რის და რო­გო­რი ენით თქმას ცდი­ლობს ქარ­თუ­ლი თე­ატ­რი. ასეთ მი­მო­ხილ­ვას სხვა დროს აუცი­ლებ­ლად შე­მოგ­თა­ვა­ზებთ, დღეს კი მხო­ლოდ ზე­და­პი­რუ­ლი გა­და­ხედ­ვით მხო­ლოდ თე­ატ­რე­ბის მე­ნეჯ­მენ­ტის წარ­მა­ტე­ბუ­ლო­ბის მთა­ვარ ნი­შანს - პრო­დუქ­ტი­უ­ლო­ბას თუ აღ­ვიქ­ვამთ.<br /><br />ამ თვალ­საზ­რი­სით, ყვე­ლა­ზე დი­დი მო­ლო­დი­ნი, ცხა­დია, სა­ქარ­თ­ვე­ლოს წამ­ყ­ვა­ნი თე­ატ­რე­ბის­გან გვაქვს: უკონ­კუ­რონ­ტო ლი­დე­რია კო­ტე მარ­ჯა­ნიშ­ვი­ლის სა­ხე­ლო­ბის თე­ატ­რი, რო­მე­ლიც პრე­მი­ა­ზე ოთხ დად­გ­მას წა­რად­გენს. მას მოს­დევს შო­თა რუს­თა­ვე­ლის სა­ხე­ლო­ბის თე­ატ­რი და ვა­სო აბა­ში­ძის სა­ხე­ლო­ბის მუ­სი­კი­სა და დრა­მის თე­ატ­რი - ორ-ორი დად­გ­მა. თუმ­ცა თუ გა­ვით­ვა­ლის­წი­ნებთ, რომ რუს­თა­ვე­ლის თე­ატ­რის ორი­ვე დად­გ­მა სტუ­დენ­ტუ­რი ნა­მუ­შე­ვა­რია, მა­შინ მას მო­უ­წევს, მე­ო­რე ად­გი­ლიც მუ­სი­კი­სა და დრა­მის თე­ატრს და­უთ­მოს. მეტყ­ვით, რომ რა­ო­დე­ნო­ბა არა­ფე­რია, ხა­რის­ხია მთა­ვა­რი? ცხა­დია, და­გე­თან­ხ­მე­ბით, მაგ­რამ თუ ხა­რის­ხ­ზე კი­დევ ერ­თხელ ვიმ­ს­ჯე­ლებთ, შე­საძ­ლოა უკონ­კუ­რენ­ტო არც არა­ვინ დარ­ჩეს და, თა­ნაც, კონ­კურ­სი აღ­ნიშ­ნულ სტუ­დენ­ტურ დად­გ­მებ­სა და პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლე­ბის ნა­მუ­შევ­რებს შო­რის, ან­და უფ­რო უარე­სი - ცენ­ტ­რი­სა და რე­გი­ო­ნე­ბის დად­გ­მებს შო­რის, სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში კი­დევ დიდ­ხანს იქ­ნე­ბა უხერ­ხუ­ლი.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-8620255187998848494?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-80928377278815096782011-05-29T01:45:00.000-07:002011-05-29T01:47:57.578-07:00ზუ­რაბ ავა­ლიშ­ვი­ლის ცნო­ბი­ლი წიგ­ნის ხე­ლა­ხა­ლი გა­მო­ცე­მა<br /><br />წე­რა 1924 წლის სექ­ტემ­ბერ­ში და­იწყო. წერ­და რუ­სუ­ლად, მაგ­რამ წიგ­ნის პა­რიზ­ში გა­მო­ცე­მის­თა­ნა­ვე ის ავ­ტო­რის მშობ­ლი­ურ ენა­ზე ითარ­გ­მ­ნა. სა­ქარ­თ­ვე­ლო­შიც ჩა­მო­აღ­წია... 1929 წლამ­დე ემიგ­რან­ტი დიპ­ლო­მა­ტის - ზუ­რაბ ავა­ლიშ­ვი­ლის ახა­ლი წიგ­ნი თბი­ლის­შიც ვრცელ­დე­ბო­და, მაგ­რამ მას შემ­დეგ, 1918-1921 სა­ქარ­თ­ვე­ლოს და­მო­უ­კი­დებ­ლო­ბის შე­სა­ხებ ყვე­ლა­ზე რე­ა­ლის­ტუ­რი მო­გო­ნე­ბა-ნარ­კ­ვე­ვე­ბი აიკ­რ­ძა­ლა.<br /><br />80-იან წლებ­ში წიგ­ნის რამ­დე­ნი­მე ას­ლი, რო­გორც აკ­რ­ძა­ლუ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რა, ნა­წილ-ნა­წილ ვრცელ­დე­ბო­და. 1990 წელს გუ­რამ მა­მუ­ლი­ას უც­დია მი­სი ხე­ლახ­ლა გა­მო­ცე­მა, თუმ­ცა სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მო­რი­გი რთუ­ლი ისტო­რი­ულ-პო­ლი­ტი­კუ­რი ვი­თა­რე­ბის გა­მო წიგ­ნის სრუ­ლად და­ბეჭ­დ­ვა ვერ მო­უ­ხერ­ხე­ბი­ათ. მი­უ­ხე­და­ვად ყვე­ლაფ­რი­სა, 1924 წლის ზუ­რაბ ავა­ლიშ­ვი­ლის ”სა­ქარ­თ­ვე­ლოს და­მო­უ­კი­დებ­ლო­ბა 1918-1921 წლე­ბის სა­ერ­თა­შო­რი­სო პო­ლი­ტი­კა­ში” ჯერ კი­დევ არა­ერთ ოჯახ­ში ინა­ხე­ბა. მაგ­რამ სა­დაც სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ის­ტო­რი­ის ერთ-ერ­თი ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი და გარ­დამ­ტე­ხი წლე­ბის სა­უ­კე­თე­სოდ ამ­სახ­ვე­ლი წიგ­ნის პირ­ვე­ლი გა­მო­ცე­მა არ არის, იქ შე­იძ­ლე­ბა მი­სი ად­გი­ლი იგი­ვე ნაშ­რო­მის სულ ახალ­მა გა­მო­ცე­მამ და­ი­კა­ვოს. ფარ­თო სა­ზო­გა­დო­ე­ბის­თ­ვის კარ­გად ცნო­ბი­ლი არ არის, რომ ახა­ლი გა­მომ­ცემ­ლო­ბა ”მხე­და­რი” ჩვე­ნი ბიბ­ლი­ო­თე­კე­ბის ის­ტო­რი­უ­ლი და ის­ტო­რი­ოგ­რა­ფი­უ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რით გამ­დიდ­რე­ბას გეგ­მავს და რომ, მი­სი ერთ-ერ­თი პირ­ვე­ლი პრო­ექ­ტი სწო­რედ ზუ­რაბ ავა­ლიშ­ვი­ლის აღ­ნიშ­ნუ­ლი წიგ­ნის ხე­ლა­ხა­ლი გა­მო­ცე­მა გახ­ლავთ. 2011 წლის ეს გა­მო­ცე­მა უკ­ვე იყი­დე­ბა თბი­ლი­სის წიგ­ნის მა­ღა­ზი­ებ­ში...<br /><br />”და­მო­უ­კი­დებ­ლო­ბი­სად­მი მიდ­რე­კი­ლე­ბამ სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში თა­ვი იჩი­ნა რუ­სე­თის რე­ვო­ლუ­ცი­ის პირ­ველ­სა­ვე დღე­ებ­ში. სხვაგ­ვა­რად არც შე­იძ­ლე­ბო­და ყო­ფი­ლი­ყო.<br /><br />სა­ქარ­თ­ვე­ლოს რუ­სეთ­თან შე­ერ­თე­ბა მოხ­და არა­ნორ­მა­ლურ პი­რო­ბებ­ში. თა­ვის დრო­ზე (1801 და შემ­დეგ) იგი უმ­ტ­კივ­ნე­უ­ლოდ არ ჩა­ტა­რე­ბუ­ლა.<br /><br />თუმ­ცა გა­მა­რუ­სე­ბე­ლი პო­ლი­ტი­კა დი­დი ენერ­გი­ას ხარ­ჯავ­და, შე­სა­ხე­და­ვად ნა­ყო­ფი­ე­რიც იყო, თუმ­ცა სა­ქარ­თ­ვე­ლოს­თ­ვის სრუ­ლად შე­უძ­ლე­ბე­ლი ხდე­ბო­და ეროვ­ნუ­ლი ცხოვ­რე­ბის მო­წეს­რი­გე­ბა, მა­ინც საკ­მა­ოდ შე­ერ­თე­ბა და შე­დუ­ღა­ბე­ბა რუ­სეთ­სა და სა­ქარ­თ­ვე­ლოს შო­რის არ მომ­ხ­და­რა”.<br /><br />ასე იწყებს ”სა­ქარ­თ­ვე­ლოს და­მო­უ­კი­დებ­ლო­ბის” შე­სა­ვალს ზუ­რაბ ავა­ლიშ­ვი­ლი, რო­მე­ლიც რუ­სეთ-სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ურ­თი­ერ­თო­ბე­ბის მცი­რე დე­ტა­ლებ­საც იც­ნობს და თა­მამ პა­რა­ლე­ლებს არ ერი­დე­ბა. 1924 წლის­თ­ვის მას უკ­ვე და­წე­რი­ლი და გა­მო­ცე­მუ­ლი აქვს ნაშ­რო­მი ”Присоединение Грузии к Рассии”, რო­მე­ლიც 1801 წლის ანექ­სი­ას ეხე­ბა (და­ი­წე­რა პე­ტერ­ბურ­გ­ში, 1901 წელს). აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია, რომ სწო­რედ ეს წიგ­ნი 2009 წელს რუ­სეთ­ში გა­მო­უ­ცი­ათ. გა­მომ­ცემ­ლო­ბა ”მხე­და­რის” ერთ-ერ­თი გა­მომ­ცე­მე­ლი, ბა­ტო­ნი მა­მუ­კა წურ­წუ­მია ახა­ლი ქარ­თუ­ლი გა­მო­ცე­მის (”სა­ქარ­თ­ვე­ლოს და­მო­უ­კი­დებ­ლო­ბა...”) წი­ნა­სიტყ­ვა­ო­ბა­ში წერს, რომ რუ­სეთ­ში ხიბ­ლავთ ავა­ლიშ­ვი­ლის მი­ერ პი­რუთ­ვ­ნე­ლი აღ­ნიშ­ვ­ნა იმ და­დე­ბი­თი მხა­რე­ე­ბი­სა, რაც 1801 წლის ანექ­სი­ამ სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მო­უ­ტა­ნა, თუმ­ცა გა­მომ­ცე­მე­ლი აღ­ნიშ­ნავს იმა­საც, რომ რუ­სეთ­ში რა­ტომ­ღაც ავიწყ­დე­ბათ ის სა­მარ­თ­ლებ­რი­ვი შე­ფა­სე­ბე­ბი, რომ­ლე­ბიც ზ. ავა­ლიშ­ვილ­მა მის­ცა ქართლ-კა­ხე­თის სა­მე­ფოს გა­უქ­მე­ბას, რა­საც მან ერ­თ­მ­ნიშ­ვ­ნე­ლოვ­ნად ოკუ­პა­ცია და ინ­კორ­პო­რა­ცია უწო­და.<br /><br />რუ­სეთ­ში ავა­ლიშ­ვი­ლის 1901 წლის წიგ­ნის (”Присоединение Грузии к Рассии”) ხე­ლა­ხა­ლი გა­მო­ცე­მის კონ­ტექ­ს­ტის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბით, რუ­სე­თის მი­ერ სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მე­ო­რე დაპყ­რო­ბის შე­სა­ხებ და­წე­რი­ლი ნაშ­რო­მის სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში გა­მო­ცე­მას მი­სი გა­მომ­ცემ­ლის­თ­ვის სიმ­ბო­ლუ­რი და სა­პა­სუ­ხო რე­აქ­ცი­ის დატვირ­თ­ვაც ჰქო­ნია: ”რუ­სე­ბის ამ ქმე­დე­ბას უკ­ვე სიმ­ბო­ლუ­რი დატ­ვირ­თ­ვა შეს­ძი­ნა 1918-21 წლე­ბის შე­სა­ხებ ზ.ავა­ლიშ­ვი­ლის წიგ­ნის გა­მო­ცე­მამ. 1801 წლის დაპყ­რო­ბის­გან გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით, 1921 წლის ოკუ­პა­ცი­ას უარ­ყო­ფი­თის მე­ტი არა­ფე­რი მო­უ­ტა­ნია ჩვე­ნი სამ­შობ­ლოს­თ­ვის. სამ­წუ­ხა­როდ, ბევ­რი ის სა­კითხი, რის გა­მოც თა­ვის დრო­ზე ზ.ავა­ლიშ­ვი­ლის წიგ­ნი და­ი­წე­რა, დღე­საც აქ­ტუ­ა­ლუ­რია. ამი­ტო­მაც, მე­ტი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა ენი­ჭე­ბა მის ხე­ლა­ხალ გა­მო­ცე­მას და რაც მთა­ვა­რია, გულ­დას­მით წა­კითხ­ვას და გა­აზ­რე­ბას,” - წერს მა­მუ­კა წუ­რწუ­მია.<br /><br />მას შემ­დეგ რაც ახა­ლი გა­მომ­ცემ­ლო­ბის გეგ­მებ­სა და სტრა­ტე­გი­ა­ზე მი­ამ­ბო, ავ­ტო­რი­სა და მი­სი ნაშ­რო­მე­ბის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბას შე­ე­ხო მე­ო­რე გა­მომ­ცე­მე­ლიც, ბა­ტო­ნი ზა­ზა ხოზ­ბე­რი­ძე. მის­გან შე­ვიტყ­ვე, რომ ზ. ავა­ლიშ­ვი­ლის ”სა­ქარ­თ­ვე­ლოს და­მო­უ­კი­დებ­ლო­ბა 1918-1921 წლე­ბის სა­ერ­თა­შო­რი­სო პო­ლი­ტი­კა­ში” გა­მომ­ცემ­ლო­ბის პირ­ვე­ლი და­მო­უ­კი­დე­ბე­ლი, ანუ სა­ავ­ტო­რო პრო­ექ­ტია. ახა­ლი გა­მო­ცე­მის­თ­ვის ტექ­ს­ტის ზედ­მე­ტად გა­თა­ნა­მედ­რო­ვე­ბას მო­ე­რიდ­ნენ და ძვე­ლი (1924წ.) თარ­გ­მა­ნი ხე­ლუხ­ლე­ბე­ლი და­ტო­ვეს. გას­წორ­და მხო­ლოდ უხე­ში ბარ­ბა­რიზ­მე­ბი. ახა­ლი გა­მო­ცე­მის რე­დაქ­ტო­რია ზ.მეს­ხი. მხატ­ვარ-დი­ზა­ი­ნე­რი - ბ. პო­პი­აშ­ვი­ლი. მა­ნამ­დე გამომცემლობა ”მხედარმა” კიდევ ერთი ერ­თი წიგ­ნი გამოსცა - თორ­ნი­კე ასა­თი­ა­ნის ”ქარ­თუ­ლი გერ­ბ­თ­მ­ცოდ­ნე­ო­ბა”, ისიც სა­ქარ­თ­ვე­ლოს პარ­ლა­მენ­ტის დაკ­ვე­თით.<br /><br />კითხ­ვის დას­მა, თუ რა­ტომ გა­დაწყ­ვი­ტეს ავა­ლიშ­ვი­ლის აღ­ნიშ­ნუ­ლი წიგ­ნის გა­მო­ცე­მა, ნამ­დ­ვი­ლად უად­გი­ლო იქ­ნე­ბო­და, თუმ­ცა გა­მომ­ცე­მე­ლის მცი­რე მო­ნო­ლოგ­ში გა­მომ­ცემ­ლო­ბის სტრა­ტე­გია მა­ინც ჩანს და ეს სა­ინ­ტე­რე­სოა:<br /><br />”ზუ­რაბ ავა­ლიშ­ვი­ლი მე­ო­ცე სა­უ­კუ­ნის ერთ-ერ­თი გა­მორ­ჩე­უ­ლი ქარ­თ­ვე­ლია. ის 1918-1921 წლის ყვე­ლა მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი მოვ­ლე­ნის მო­ნა­წი­ლე იყო. მაგ­რამ მთა­ვა­რი ის არის, რომ ამ ნაშ­რო­მის ხე­ლა­ხა­ლი წა­კითხ­ვა თუ გა­მო­ცე­მა დღეს ძა­ლი­ან სა­ჭი­რო და დრო­უ­ლია, ბევ­რი პა­რა­ლე­ლია დღე­ვან­დე­ლო­ბას­თან. ცნო­ბი­ლია, რომ ავ­ტო­რი ამ ნაშ­რომ­ში უაღ­რე­სად ობი­ექ­ტუ­რია. ქარ­თ­ველ ემიგ­რან­ტებს შო­რის ბევრს აქვს და­წე­რი­ლი ამ პე­რი­ო­დის მო­გო­ნე­ბე­ბი. ნოე ჟორ­და­ნი­ას, რე­ზო გა­ბაშ­ვილს, ვა­ლო­დია გო­გო­ლა­ძეს... მაგ­რამ ყო­ვე­ლი მათ­გა­ნი მე­მუ­ა­რუ­ლი ჟან­რი­საა და ძა­ლი­ან სუ­ბი­ექ­ტუ­რია. ავა­ლიშ­ვი­ლი მო­გო­ნე­ბებ­ში სა­ო­ცარ სი­ზუს­ტეს იცავს და ძა­ლი­ან გა­წო­ნას­წო­რე­ბუ­ლია ნე­ბის­მი­ერ სა­კითხ­ზე წე­რი­სას. სა­ინ­ტე­რე­სოა რომ ძა­ლი­ან ხში­რად მკითხ­ველს უტო­ვებს დას­კ­ვ­ნის გა­კე­თე­ბის უფ­ლე­ბას. აღ­წერს ფაქ­ტებს, მოვ­ლე­ნებს, და­ნარ­ჩენს მკითხ­ველს უტო­ვებს შე­სა­ფა­სებ­ლად... ავა­ლიშ­ვი­ლი გა­სა­გე­ბი მი­ზე­ზე­ბის გა­მო სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში არ იყო და არ არის პო­პუ­ლა­რუ­ლი, თუმ­ცა ის ძა­ლი­ან დი­დი ავ­ტო­რი­ტე­ტი იყო მსოფ­ლი­ო­ში. მო­ეხ­სე­ნე­ბა მკითხ­ველს რომ ის მო­ნა­წი­ლე­ობ­და ყვე­ლა მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან მო­ლა­პა­რა­კე­ბა­ში. დაწყე­ბუ­ლი ბა­თუ­მის კონ­ფე­რენ­ცი­ი­დან, ბერ­ლინ­ში, გერ­მა­ნე­ლებ­თან მო­ლა­პა­რა­კე­ბებ­ში, ოს­მა­ლო­ებ­თან, ინ­გ­ლის­თან... ან­ტან­ტა, ვერ­სა­ლის კონ­ფე­რენ­ცია... ის იყო ერთ-ერ­თი მათ შო­რის, ვინც გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბე­ბის მი­ღე­ბა­ში მო­ნა­წი­ლე­ობ­და. ფაქ­ტობ­რი­ვად, მთე­ლი ჩვე­ნი იმ­დ­რო­ინ­დე­ლი დიპ­ლო­მა­ტი­უ­რი აქ­ტი­ვო­ბა ამ კა­ცის პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლიზ­მ­ზე იდ­გა. სამ­წუ­ხა­როდ ბევ­რი რამ არ და­უ­ჯე­რეს ... მი­სი ლო­ზუნ­გი იყო ”ვემ­სა­ხუ­რე­ბით არა პარ­ტი­ას, არა­მედ სამ­შობ­ლოს”, იყო უპარ­ტიო და... მენ­შე­ვი­კებს საკ­მა­ოდ სკეპ­ტი­კუ­რად აფა­სებ­და. მის­თ­ვის მა­თი იდე­ო­ლო­გი­აც მი­უ­ღე­ბე­ლი იყო და მა­თი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბაც პრო­ცე­სე­ბის მი­მართ. ფიქ­რობ­და და­მო­უ­კი­დებ­ლო­ბის შე­ნარ­ჩე­ნე­ბის მიზ­ნით, გარ­კ­ვე­ულ კომ­პ­რო­მი­სებ­ზე უნ­და წა­სუ­ლი­ყო მთავ­რობ­და და სხვაგ­ვა­რი ნა­ბი­ჯე­ბი გა­და­ედ­გა... ავა­ლიშ­ვი­ლი ძა­ლი­ან კარ­გად ხე­დავ­და ბოლ­შე­ვი­კუ­რი რუ­სე­თის საფ­რ­თხეს. გან­სა­კუთ­რე­ბით თეთ­რი არ­მი­ის და­მარ­ცხე­ბის შემ­დეგ, მის­თ­ვის ცხა­დი იყო, რომ ბოლ­შე­ვი­კუ­რი რუ­სე­თი აუცი­ლებ­ლად შე­მო­ვი­დო­და, 1920 წელს ხომ აზერ­ბა­ი­ჯა­ნი და­ე­ცა. ვი­თა­რე­ბა ყვე­ლამ იგ­რ­ძ­ნო, ჩვე­ნი ხე­ლი­სუფ­ლე­ბის გარ­და...”<br /><br />ის, რაც ბო­ლო აბ­ზაც­ში წა­ი­კითხეთ, გა­მომ­ცემ­ლის პო­ზი­ციაა, ანუ ის დას­კ­ვ­ნა, რო­მლი­სად­მი რწმე­ნაც ამ მკითხ­ველს ზუ­რაბ ავა­ლიშ­ვი­ლის ნარ­კ­ვე­ვებ­მა გა­უღ­ვი­ვა. მაგ­რამ სხვა­თა დას­კ­ვ­ნე­ბის კითხ­ვას თავ­და­პირ­ვე­ლად მა­ინც პირ­ველ­წყა­როს გა­და­ხედ­ვა ჯობს. მით უფ­რო, რომ არა­ერ­თი მეც­ნი­ე­რის აზ­რით, ეს წყა­რო უტყუ­ა­რია.<br /><br />"24 საათის" საიტზე: http://24saati.ge/index.php/category/culture/books/2011-04-18/16006<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-8092837727881509678?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-46107233626672696492011-05-29T01:44:00.000-07:002011-05-29T01:45:42.100-07:00შესვლა | დარეგისტრირებატექსტი<br />RSS ბოლო ნომერი მობილური ვერსია 29 მაისი, კვირა 2011თბილისი 22 C 17 Cამბებიბიზნესისპორტისაზოგადოებარევიუსტილითვალსაზრისიტენდერებიაუქციონირევიუ<br />ხელოვნება და დიზაინითეატრიკინოწიგნებიტელევიზიამუსიკარევიუ >> <br />ამობეჭდეგაუგზავნე მეგობარსკომენტარი ექსკლუზიურად ფსევდო <br />XX საუკუნისთვის დაკარგული ფიროსმანაშვილი<br /><br />სოფო კილასონია<br />24 საათი 10.04.11<br /><br /><br />XX საუკუნისთვის დაკარგული ფიროსმანაშვილი<br /><br />ერთი თვის წინ ესპანური პრესა სენსაციურ ამბავს გვიყვებოდა, თუ როგორ აღმოაჩინეს თაღლითები, რომლებიც 20 წლის განმავლობაში ხელოვნების ყალბი ნიმუშებით მდიდრდებოდნენ. საქმე ეხებოდა, არც მეტი, არც ნაკლები, ჯაკომეტის. თავად ქმნიდნენ სკულპტურებს და თავადვე ავრცელებდნენ. მაგრამ, ავრცელებდნენ აუქციონებზე. აუქციონებამდე იყო ექსპერტიზა. ჯაკომეტის იტალიელი და ესპანელი სპეციალისტები ვერ ან არ ხედავდნენ სხვაობას. ჯერ უცნობია, ვინ აუნაზღაურებს დანაკლისს რამდენიმე მილიონერს, რომლებმაც სხვადასხვა დროს ფსევდოშედევრებში მილიონები გადაიხადეს. რა არის ამ ისტორიაში ყველაზე მნიშვნელოვანი? არა მოტყუებული მილიონერები, არამედ ექსპერტები! ისინი, ვისაც სააუქციონო სახლები ენდობოდნენ. ანუ, არა უბრალოდ გამვლელები და ისტორიკოსები, არამედ ავტორიტეტები. უცნაურია, როდესაც ეს მასალა "24 საათისთვის" მოვამზადე, უკვე დაწყებული იყო ფიროსმანის "ახალი" სურათების აღმოჩენით გამოწვეული ეიფორია და ზეიმი. სიტყვა “ახალი» ბრჭყალებში იმიტომ არის, რომ მთავარი ექსპონატი - "დედალი წიწილებით" - წლების წინ უკვე იყო განხილვის საგანი, სხვა სურათებთან ერთად. სხვები აღიარეს, როგორც ყალბი. ამ უკანასკნელს კი საბოლოო განაჩენი მაინც ვერ გამოუტანეს. შესაბამისად, საქმე ახალ აღმოჩენასთან ნამდვილად არ გვაქვს. საქმე გვაქვს ახალ დასკვნასთან, რომ ეს ფიროსმანია და ეს პასუხი თბილისმა მოსკოვისგან მიიღო. ქართველი მკვლევარები და ფიროსმანის მუზეუმის ხელმძღვანელობა ტელეეთერიდან გვარწმუნებენ, რომ მოსკოვში ზუსტად იციან ნიკო ფიროსმანაშვილის ხელწერა და თავისებურებანი და ჩვენც მოსკოვს უნდა ვენდოთ. საქმე მოსკოვში არ არის. პარიზიც რომ იყოს, იგივე კითხვას დავსვამდი. საზღვარგარეთის რომელი ცნობილი და ავტორიტეტული ლაბორატორია იცნობს ფიროსმანაშვილს? მაგრამ, ამ კითხვას შეიძლება მაშინ დავუბრუნდეთ, თუ სხვა სტატიაში ამ სფეროს თანამედროვე ტექნოლოგიებისა და ინსტიტუციების საკითხს წამოვწევთ. მაშინ შეიძლება აღმოვაჩინოთ, რომ ის ინსტიტუციები, რომლებიც საბჭოთა კავშირში იყო ავტორიტეტული, დღეს ბევრად ჩამოუვარდება სხვას. მაგრამ, მოდით, ეს სხვა დროისთვის იყოს. აქვე დავძენ იმასაც, რომ უკვე აღნიშნული კონკრეტული ნამუშევრის ფიროსმანისეულ ავტორობაში ეჭვი არც მე შემაქვს და არც ჩემს რესპონდენტს. გოგი ხოშტარია წლების წინ მონაწილეობდა აღნიშნული ექსპონატის ანალიზში, როცა ის ფიროსმანს გადაჭრით ვერ მიაკუთვნეს. დღეს მეცნიერი მსგავს პროცესებში აღარ მონაწილეობს, ამიტომაც საკითხისგან დისტანცირებას ახდენს და ამბობს, რომ არ არის გამორიცხული... დისტანცირებას ვახდენ მეც. ჯაკომეტის გაყალბების ამბავმა სულ სხვა რამეზე დამაფიქრა. იმაზე, თუ რატომ რისკავს ზოგადად ექსპერტიზა, როცა სიყალბეს არ ავლენს. გოგი ხოშტარიას, რომელიც მთელი ცოხვრება ფიროსმანაშვილის ხელწერას აკვირდება, ჩემს ინფანტილიზმზე ეცინება, - ფული! დიდი ფული! რატომ რისკავს ოფიციალური სტრუქტურა? - ისევ ფული! მე კი მგონია, რომ ფულის გარდა ინფანტილიზმიც ურევია. ჩვენ ვფიქრობთ, რომ ქვეყანას ფიროსმანის დამატებით 1-2 სურათი გაამდიდრებს. რეალურად კი, ფიროსმანის ღირებულება საერთაშორისო ბაზარზე დაბალია და ამ საკითხზე კომპლექსური მუშაობა არც არასდროს დაწყებულა. თბილისში ჩამოსული არამეცნიერი ტურისტი, მაგრამ საკმაო ინტელექტის მქონეც კი არ იცნობს ფიროსმანს (შეგიძლიათ გადაამოწმოთ) და მითითების გარეშე არც მოძებნის. ასე რომ, ქვეყნის სარგებელი გამორიცხულია.<br /><br />ფიროსმანის, ზოგისთვის კი ფსევდო ფიროსმანის სურათები მომრავლდა. ასეთი აღმოჩენების პერიოდული შემოტევა ახალი არ არის. ყველას კარგად ახსოვს, რამდენიმე წლის წინ თენგიზ მირზაშვილის მიერ შემოთავაზებული აღმოჩენების სერია. მაშინაც ხმაურობდა პრესა-ტელევიზია...<br /><br />მედიაში არის პათოსი: რაც მეტი ფიროსმანი - მით უკეთესი. ამგვარ პათოსსა და დამოკიდებულებას მკვლევართა ნაწილსაც შეამჩნევთ. გამოჩნდნენ ადამიანები, ვისაც ნიკალას გარდაცვალებისა და საფლავის ადგილ-მდებარეობის შესახებ ექსკლუზიური ინფორმაცია აქვთ. მედია ამასაც აქცევს ყურადღებას და ექსკლუზიური ინტერვიუებით გვამარაგებს. რეალურად კი, თუ დავუკვირდებით, ამ ისტერიკაში არის დიდი ცდომილება. ბევრი ფიროსმანი ჯერ არ ნიშნავს იმას, რომ ეს ქვეყნისთვის სიმდიდრეა. თუნდაც იმიტომ, რომ ფიროსმანი საერთაშორისო აუქციონების მიერ ჯერ არ არის სათანადოდ შეფასებული და მათ მიერ მილიონ-ნახევრად შეფასებული სურათები არაფერია მასზე ბევრად უფრო სუსტი ევროპელი მხატვრების ფასთან - ათეულობით მილიონთან შედარებით. ამას გარდა, მუდმივი კითხვის ნიშანი უნდა ახლდეს იმ ექსპერტების ვინაობას, ვისაც დღეს "ახალი ფიროსმანების" ექსპერტიზის საქმეს აბარებენ. ვინ არიან ისინი? როდის დაიწყეს ფიროსმანის კვლევა? რა ნაშრომები აქვთ და რამდენი ათეული წელი მიუძღვნეს ამ საქმეს? პასუხები არ არის. ალბათ იმიტომ, რომ ასეთი კითხვები არ დასმულა იქ, სადაც მათზე პასუხები ლოგიკურად უნდა აინტერესებდეთ. მედიაც იმეორებს საერთო სულისკვეთებას: "აღმოაჩინეს ახალი შედევრი!" - მაგრამ, შედევრად ისინი არსად არავის უღიარებია. დღეს ასეთი აღიარება ხდება და მილიონებით გამოისახება. მაგრამ, აქამდე რომ მივიდეთ, საჭიროა ვიზა მოგვცენ ცნობილმა საერთაშორისო მკვლევარებმა; ანდა ჩვენ გვყავდეს ასეთი მკვლევარები... საჭიროა, შეიტანონ დიდ გამოცემებში; საჭიროა, თანამედროვე ევროპამ და შტატებმა გამოფინონ დიდ გალერეებში; საჭიროა, ეს მათ გააკეთონ და მათ პროექტებში აღმოჩნდეს ნიკალა. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ჩვენი შედევრები დარჩება შედევრებად ჩვენთვის და ჩვენი "ექსპერტებისთვის".<br /><br />პომპიდუს თანამედროვე ხელოვნების ცენტრის უზარმაზარ ბიბლიოთეკასა და წიგნების მაღაზიაში, სადაც მთელი მეოცე და მიმდინარე საუკუნე გადაწერილი და გადამუშავებულია, არ არის არც ერთი წიგნი ნიკო ფიროსმანაშვილის შემოქმედებაზე. დასავლეთ ევროპაში სხვადასხვა ენებზე გავრცელებულ დიდ ქრესტომათიულ გამოცემებში ვერ ვიპოვე თავი ფიროსმანაშვილზე. იქაც კი, სადაც პრიმიტივიზმზეა საუბარი, ფრჩხილებში თუ შეგხვდებათ მისი სახელი... მე არ ვიცი, რა იყო საბჭოთა ხანაში. რამდენად დიდ ყურადღებას აქცევდნენ საბჭოთა გამომცემლები ამ საკითხს. ახალ და ყველაზე რეიტინგულ ევროპულ გამოცემებში ის არ არის.<br /><br />გოგი ხოშტარია: ფიროსმანი თავის დროზე მილიონ ოთხასი ათასად გაიყიდა, რაც ძალიან ცოტაა და ძალიან საშუალო იმპრესიონისტული ნამუშევრის ფასს უტოლდება. მისი რეალური ღირებულება, ისევე, როგორც საუკეთესო ნამუშევრებისა, რამდენიმე ათეული მილიონია. ანუ, დაახლოებით ის ღირებულება, რაც აქვთ მეოცე საუკუნის დიდ მხატვრებს. მაგრამ საქმე აქამდე რომ მივიდეს, დიდი პრომოუშენია საჭირო, სერიოზული მუშაობა. ამ მიმართულებით კი არაფერი კეთდება.<br /><br />- ამ ეტაპზე ფიროსმანის ახალ-ახალი სურათების აღმოჩენაზე ვმუშაობთ…<br /><br />- ეს იმიტომ, რომ ფულთან არის დაკავშირებული. არ არის გამორიცხული, რომ ბოლო წლებში გამოჩენილი სურათებიდან რაღაც მართლა იყოს ფიროსმანაშვილის. არის სურათები, რომლებსაც ფორმალურად ვერ გამოედავები, მაგრამ ეჭვი მაინც ჩნდება. ასეთ ეჭვებს ისეთი ნიუანსები გიტოვებს, რომელსაც ვერ დაინახავ. თუ კარგად არ იცნობ, ამ მხატვარს არ გრძნობ. მარტო ფორმალური მხარეები არ არის მნიშვნელოვანი, მისეულ აღქმაშია საქმე. ის ფაქტი, რომ ჯერ არაფერი იყო და ბოლო წლებში წვიმასავით წამოვიდა, უკვე საეჭვოს ხდის ყველაფერს.<br /><br />- ქართველი მხატვრები ფიროსმანს აქტიურად აყალბებენ?<br /><br />- ვიცი ცალკეული ფაქტები - ვინ, როდის და რა გააკეთა. მაგრამ არ გაეყიდათ. არ გამოვიდა. ვთქვი, რომ ეგ არ იყო ფიროსმანი. უშეცდომო არც მე ვარ, მაგრამ მაშინ სიყალბე ჩემთვის აშკარა იყო.<br /><br />- დასკვნებს მოსკოვიდან ვიღებთ. მაინტერესებს, რომელია ის ლაბორატორია, რომელშიც ფიროსმანის აღიარებული მკვლევარები მუშაობენ?<br /><br />- ეს სისულელეა. მოდი, ჯერ ვთქვათ, რისთვის არსებობს ექსპერტიზა. ის გადაჭრით ვერ გეტყვის, ეს ფიროსმანია თუ არა. მას, მაქსიმუმ, შეუძლია გვითხრას, რა მასალაა - მუყაოა, თუნუქი თუ ა.შ. ან, რამდენი წლის შეიძლება იყოს ეს მასალა. გააკეთებენ რენტგენოგრამას და დაინახავენ სხვა ფენებს. მაგრამ, მასალის დაძველება უკვე ბევრს შეუძლია. ასევე იციან, რა საღებავი იყო ფიროსმანის დროს და რა - არა. ანუ, იციან რისი გამოყენება შეიძლება და რისი - არა. რენტგენი მნიშვნელოვანი კიდევ იმიტომ არის, რომ უკეთ ჩანს მანერა. რაც ყველაზე მთავარია. აქ უკვე საჭიროა ძალიან გამოცდილი მკვლევარი, რომელსაც შესრულების მანერის სტრუქტურაში არაფერი გამოეპარება. მოსკოვში ფიროსმანი არ იციან. რა თქმა უნდა, მთლიანობაში მათი ლაბორატორიები ტექნიკურად უფრო კარგად არის აღჭურვილი, ვიდრე ჩვენი, მაგრამ ფიროსმანთან მოსკოვი ავტორიტეტი ვერ იქნება. რომელი რუსი მეცნიერი იკვლევს ფიროსმანს? რომელი გრძნობს მის სამყაროს? ის რენტგენიც თვალმა უნდა ნახოს, თვალმა, რომელიც გამოცდილია ფიროსმანის ექსპერტიზაში. პირადად მე ვიყენებ ხერხს - ფიროსმანსა და ახალ აღმოჩენას გვერდიგვერდ ვდებ. სხვაობა ძალიან კარგად ჩანს. არის კიდევ უამრავი საკითხი, რასაც მეცნიერი უნდა ითვალისწინებდეს და რაც ლაბორატორიაში გამოჩნდება. მაგალითისთვის: ერთხელ რენტგენის შედეგები ნაწილ-ნაწილ მაჩვენეს. მეგონა, ფიროსმანი იყო - მანერით, მონასმით საოცრად ჰგავდა. როცა ნამუშევარი მთლიანად გახსნეს, აღმოჩნდა, რომ სულაც არა. მაშინ მისი გენიალურობა კიდევ უფრო კარგად დავინახე, კონკრეტულად, კომპოზიციის აგების თვალსაზრისით. ის ყველაფერს ისე ალაგებდა, არასდროს არაფერი ტყუილად არ აქვს. მისი აღქმის გამეორება ძალიან რთულია.<br /><br />- საინტერესო სწორედ ეს არის, ამ სირთულის ფონზე რატომ კეთდება ამდენი ფსევდო ფიროსმანი?<br /><br />- ჰგონიათ, რომ ადვილია. იმიტომ, რომ მას ძალიან განზოგადებული და არარაციონალური ნახატი აქვს, ტექნიკური სიმარტივის გამო, და მის მხატვრულ სირთულეს ვერ აანალიზებენ. ანდა, ამ ორ ცნებას ვერ განასხვავებენ. ლეონარდო და ვინჩი ტექნიკურადაც ძალიან რთულია და მხატვრულადაც. ვერმეერიც. მაგრამ, არიან მხატვრები, რომელთა გამეორებაც ნებისმიერ მხატვარს იოლი ჰგონია. ასეთია, თუნდაც, პიკასო. დილეტანტებს ბევრჯერ უთქვამთ, რომ ამას ისინიც დახატავდნენ... ასეა უტრილო, ასეა ფიროსმანაშვილი. არადა... ერთხელ, მოსკოვში იყო სოცკომუნის კოლექციების საფუძველზე გაკეთებული გამოფენა “პორტრეტი». იყო ლეონარდოს “ქალი სიასამურით" კრაკოვიდან და ბევრი რამ აღორძინებიდან. თანამედროვეებს შორის ეკიდა ვან გოგი, სეზანი, რუსო, ფალკი, მაშკოვი. სეზანი და ვან გოგი უძლებდა ფიროსმანს. სხვა დანარჩენს - კლავდა...<br /><br />თუკი ნიკო ფიროსმანაშვილის კოლექციას ახალი ნამუშევრები შეემატება და ისინი მისი გენიალობის უტყუარი ნიშნებით იქნება დატვირთული, ეს ჩვენს კოლექცის მხოლოდ და მხოლოდ გაამდიდრებს. მაგრამ, ეს კოლექცია მსოფლიოს მიერ ჯერ ისევ აღმოსაჩენი რჩება. საამისოდ ფრაგმენტული პროექტები არ კმარა. სულ მალე დასრულდება წიგნი, რომელშიც გოგი ხოშტარია - ნიკო ფიროსმანაშვილის ხელოვნების მკვლევარი გააერთიანებს ყველაფერს, რაც ამ თემაზე დაუწერია და უფიქრია. უნდა ვივარაუდოთ, რომ წიგნი დღის შუქს მალე იხილავს. ავტორი გვეუბნება, რომ ეს არის ფიროსმანის მხატვრული ენის ანალიზი, რომელიც მხოლოდ პროფესიონალი მკითხველისთვის იქნება განკუთვნილი. ანუ, პირველად გამოცემის სახით გვექნება კვლევა და არა ფიროსმანის სურათების ალბომი, როგორიც აქამდე რამდენიმე გაგვაჩნდა. ეს უკვე კარგია, მაგრამ მაინც ცოტაა იმისთვის, რომ ნიკო ფიროსმანაშვილმა გასული საუკუნე "დაიპყროს", ანუ ის, რომელსაც მისი მხატვრობა და მისი ფენომენი ეკუთვნის.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-4610723362667269649?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-32496824949991011682011-05-29T01:37:00.000-07:002011-05-29T01:44:04.057-07:00პო­ლო­ნუ­რი თე­ატ­რის სა­ფეს­ტი­ვა­ლო ამო­ნა­რი­დე­ბი პა­რა­ლე­ლის­თ­ვის<br /><br />ვარშავადან<br /><br />ის, რომ დრო­ი­სა და სივ­რ­ცის პი­რო­ბი­თო­ბა თვით­მ­ფ­რი­ნა­ვით ფრე­ნი­სას ძა­ლი­ან აქ­ტუ­ა­ლუ­რი სა­კითხი ხდე­ბა ადა­მი­ა­ნის­თ­ვის, მე­ტის­მე­ტად ბა­ნა­ლუ­რი თე­მაა და ამა­ზე ლა­პა­რა­კიც აღარ ღირს. მაგ­რამ დრო­ის, სივ­რ­ცი­სა და ამ ორ გან­ზო­მი­ლე­ბა­ში სა­ზო­გა­დო­ე­ბა­თა მოძ­რა­ო­ბის სიჩ­ქა­რე რომ ვე­რაფ­რით გა­ი­ზო­მე­ბა, ამა­ზე კი­დევ ბევ­რი რამ მეტყ­ვე­ლებს. თუნ­დაც ქარ­თუ­ლი და პო­ლო­ნუ­რი თა­ნა­მედ­რო­ვე თე­ატ­რი. მი­უ­ხე­და­ვად ბევ­რი ის­ტო­რი­უ­ლი თუ გა­მოც­დი­ლე­ბი­თი კავ­ში­რი­სა, ეს სა­ზო­გა­დო­ე­ბა­ნი დღეს სულ სხვა­დას­ხ­ვა ინ­ტე­ლექ­ტუ­ლურ სივ­რ­ცეს ქმნი­ან. უფ­რო სწო­რად, სხვა სივ­რ­ცეს... მა­გა­ლი­თის­თ­ვის: თე­ატ­რი, ქარ­თუ­ლი თა­ნა­მედ­რო­ვე თე­ატ­რი დღეს არა იმ­დე­ნად ინ­ტე­ლექ­ტუ­ა­ლურ სა­ფუძ­ვ­ლებს, არა მე­თო­დურ მრა­ვალ­ფე­როვ­ნე­ბას, არა შე­მეც­ნე­ბითს, არა­მედ სა­ნა­ხა­ობ­რივ­სა და, გან­სა­კუთ­რე­ბულ შემ­თხ­ვე­ვა­ში, იდე­ო­ლო­გი­ურ-მო­რა­ლის­ტურ ფუნ­და­მენტს ეძებს. ვარ­შა­ვის დრა­მა­ტუ­ლი თე­ატ­რის ორი სა­შუ­ა­ლო რან­გის რე­ჟი­სო­რის დად­გ­მის ნახ­ვაც კმა­რა იმის­თ­ვის, რომ მიხ­ვ­დე - პო­ლო­ნურ თე­ატ­რ­ში არ­ჩე­ვა­ნი ასე­თი რა­დი­კა­ლუ­რი და, შე­სა­ბა­მი­სად, ღა­რი­ბი არ არის. არც ჟან­რუ­ლად, არც მე­თო­დუ­რად. გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბა - ასე­თი მტკივ­ნე­უ­ლი და, ხში­რად, უტო­პი­უ­რი ამო­ცა­ნა დავ­სა­ხე და რომ არ და­ვი­კარ­გო და თქვენც ცო­ტა გა­გა­ხა­ლი­სოთ, სა­შინ­ლად უხეშ შე­და­რე­ბას გა­ვა­კე­თებ. გამ­ბე­და­ო­ბი­სა თუ ამო­ცა­ნე­ბის გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლო­ბას კარ­გად და­ი­ნა­ხავ­დით, ჩემ­სა­ვით რომ გე­ნა­ხათ გუ­შინ­წინ - თბი­ლის­ში "დე­კა­მე­რო­ნი" და გუ­შინ - უკ­ვე ვარ­შა­ვა­ში "მა­დამ ბო­ვა­რი". ერთ-ერ­თი მთა­ვა­რი თე­ატ­რის მთა­ვარ­მა რე­ჟი­სორ­მა ბო­კა­ჩოს კრი­ტი­კის უფ­ლე­ბა ჩა­მო­არ­თ­ვა, რო­ცა ტექ­ს­ტი ყო­ველ­გ­ვა­რი კრი­ტი­ციზ­მის­გან "გა­ა­თა­ვი­სუფ­ლა", ყვე­ლა ცოდ­ვა და უბე­დუ­რე­ბა ჩვენ, "მოკ­ვ­და­ვებს" დაგ­ვაბ­რა­ლა, სა­ე­რო ადა­მი­ა­ნებს ცუ­ნა­მით დაგ­ვე­მუქ­რა, ტექ­ს­ტი­დან სა­სუ­ლი­ე­რო პი­რე­ბის კრი­ტი­კა ამო­ი­ღო და პი­რი­ქით, მა­მა­ოს სა­ხით დიდ­ხანს გვი­კითხა მო­რა­ლი, თა­ნაც, ძა­ლი­ან გაც­ვე­თი­ლი. ანუ, შექ­მ­ნა ძა­ლი­ან მარ­ტი­ვი სის­ტე­მის მო­რა­ლი - თუ იმ­რუ­შებ, ცუ­ნა­მი წა­გი­ღებს. და მარ­თა­ლი სიტყ­ვა მხო­ლოდ ანა­ფო­რა­ში გა­მოწყო­ბილ პერ­სო­ნაჟს და­უ­ტო­ვა, რო­მე­ლიც უკომ­პ­რო­მი­სოდ ლან­ძღავ­და ადა­მი­ანს და იქამ­დე არ გა­ჩერ­და, სა­ნამ ცუ­ნამ­მა (თეთ­რი ნაჭ­რის სა­ხით) პარ­ტერს არ გა­და­უ­ა­რა თავ­ზე. ფსევ­დო­მა­მა­ოს ქა­და­გე­ბა გა­მარ­თ­ლ­და და სცე­ნა­ზე, ისევ იგი­ვე გაც­ვე­თი­ლი და იაფ­ფა­სი­ა­ნი მო­რა­ლის თა­ნახ­მად, პა­ტა­რა უცოდ­ვე­ლი ბავ­შ­ვი გა­მოჩ­ნ­და. ახა­ლი სი­ცოცხ­ლის, სი­სუფ­თა­ვი­სა და უმან­კო­ე­ბის სიმ­ბო­ლო - იმ­დე­ნად ხში­რად გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი, რომ მა­ყუ­რე­ბელს ეცი­ნე­ბა. ეს სი­ცი­ლი თუ გა­დაგ­ვარ­ჩენს მო­რა­ლიზ­მის დიქ­ტა­ტის­გან, რო­მე­ლიც სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში მკაც­რად უს­წორ­დე­ბა არ­ჩე­ვან­საც და აზ­რ­საც, მათ გა­რე­შე კი საქ­მე არა ხე­ლოვ­ნე­ბას­თან, არა­მედ სა­ზო­გა­დო­ე­ბის ზომ­ბი­რე­ბის უმარ­ტი­ვეს ფორ­მუ­ლებ­თან გვაქვს და სრუ­ლი­ად უაზ­როა ნა­წარ­მო­ე­ბის, ავ­ტო­რის, ჟან­რი­სა… რა­ი­მე ტი­პის ინ­ტე­ლექ­ტუ­ა­ლურ, კონ­ცეპ­ტუ­ა­ლურ თუ ფორ­მი­სე­ულ ძი­ე­ბებ­ზე (რაც ერ­თ­მა­ნეთ­ზეა გა­და­ჯაჭ­ვუ­ლი) ლა­პა­რა­კი. ჩვენ სა­უ­კუ­ნე­ე­ბი გვა­შო­რებს ლი­ტურ­გი­უ­ლი დრა­მის ჟანრს, ეტაპს, რო­ცა თე­ატ­რი ეკ­ლე­სი­ის იდე­ო­ლო­გი­ურ დაკ­ვე­თას ას­რუ­ლებ­და, თუმ­ცა მა­შინ­დე­ლი მი­სია ბევ­რად უფ­რო გულ­წ­რ­ფე­ლი იყო და და­მო­უ­კი­დე­ბე­ლი ამო­ცა­ნე­ბის და­სახ­ვას არ ით­ვა­ლის­წი­ნებ­და. დღეს რა­ტომ ქა­და­გებს თე­ატ­რი, ან­და რა­ტომ ესეს­ხე­ბა ტე­ლე­შო­უს თვი­სე­ბებს, ამის ახ­ს­ნა კი ძა­ლი­ან რთუ­ლია. უფ­რო სწო­რად, არაფ­რის მომ­ცე­მი. არის შემ­თხ­ვე­ვე­ბი, რო­ცა სა­კითხის ამოხ­ს­ნა შე­უძ­ლე­ბე­ლია, იმი­ტომ, რომ სა­კითხის გა­მა­ნად­გუ­რე­ბე­ლი სი­მარ­ტი­ვე მსჯე­ლო­ბას არ ექ­ვემ­დე­ბა­რე­ბა.<br /><br />მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია მხო­ლოდ ის, რაც სა­ხე­ზეა. თა­ნა­მედ­რო­ვე ქარ­თუ­ლი "დე­კა­მე­რო­ნის" სტი­ლის­ტურ თუ კონ­ცეპ­ტუ­ა­ლურ სხვა ფაქ­ტო­რებ­ზე სხვა დროს დავ­წერ. უფ­რო სწო­რად, არა თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბებ­ზე, არა­მედ მათ არარ­სე­ბო­ბა­ზე. დღეს მხო­ლოდ ის მღვდე­ლი მა­გონ­დე­ბა, რო­მე­ლიც ალ­ბათ ქარ­თ­ვე­ლი მა­მა­ოს ზო­გა­დი კრე­ბი­თი სა­ხეა, სა­ხე, რო­მე­ლიც ფიქ­რობს და ქა­და­გებს, რომ იაპო­ნი­ის ტრა­გე­დია იაპო­ნე­ლე­ბის გარ­ყ­ვ­ნი­ლე­ბის ბრა­ლია და რო­მე­ლიც ერთ-ერთ თბი­ლი­სურ ეკ­ლე­სი­ა­ში შე­სულ ბავ­შ­ვებს ურ­ჩევს, იაპო­ნელ­თა სუ­ლე­ბის­თ­ვის ლოც­ვას თა­ვი და­ა­ნე­ბონ და მხო­ლოდ ქარ­თ­ვე­ლე­ბის­თ­ვის ილო­ცონ. ასე­თი სა­ხე არ­სე­ბობს და, შე­სა­ბა­მი­სად, არ­სე­ბობს სა­ზო­გა­დო­ე­ბაც, რო­მე­ლიც ამ სა­ხეს არ ცვლის, არ აკ­რი­ტი­კებს და ქა­და­გე­ბას ღე­ბუ­ლობს. ცხა­დია, ასე მო­აზ­როვ­ნე სა­ზო­გა­დო­ე­ბას ლე­ვან წუ­ლა­ძი­სე­უ­ლი მო­რა­ლი აღაფ­რ­თო­ვა­ნებს... "ექ­შე­ნი", რო­მე­ლიც ამ მო­რალს მოს­დევს დად­გ­მა­ში, ამე­რი­კულ იაფ­ფა­სი­ან კი­ნო­ფილ­მებ­ზე გაზ­რ­დილთ რა­ღაც ანა­ლო­გი­ებს მო­ა­გო­ნებთ. მოკ­ლედ, მა­ყუ­რე­ბე­ლი ალ­ბათ იქ­ნე­ბა. ეს ხომ ის პრო­დუქ­ტია, რო­მელ­საც ქარ­თულ სა­ზო­გა­დო­ე­ბას აქ­ტი­უ­რად ვაძ­ლევთ საკ­ვე­ბად (ფაქ­ტია, ამ საკ­ვე­ბით საზ­რ­დო­ო­ბენ რე­ჟი­სო­რე­ბიც) და ამ სა­ზო­გა­დო­ე­ბას შეჩ­ვე­უ­ლის გა­და­მუ­შა­ვე­ბა არც უჭირს და ხში­რად კი­დეც სი­ა­მოვ­ნებს. უხერ­ხულ სი­ცილს თუ არ ჩავ­თ­ვ­ლით, რო­მე­ლიც, შე­იძ­ლე­ბა, ერთ დღე­საც უბ­რა­ლოდ ხარ­ხარ­ში გა­და­ი­ზარ­დოს.<br /><br />რა­დოს­ლავ რიჰ­ჩი­კის­თ­ვის (Radoslav Rychcik) ადა­მი­ან­ზე მაღ­ლა და­ყე­ნე­ბუ­ლი ფა­რი­სე­ვე­ლი სა­ზო­გა­დო­ე­ბის მო­რა­ლი ინ­დი­ვი­დე­ბი­სა და ამა­ვე სა­ზო­გა­დო­ე­ბის­თ­ვის დამ­ღუპ­ვე­ლია, ეს არის ის ერთ-ერ­თი ხა­ზი, რო­მელ­საც გუს­ტავ ფლო­ბე­რის "მა­დამ ბო­ვა­რის" ინ­ს­ცე­ნი­რე­ბი­სას გვა­ნა­ხებს. სა­ზო­გა­დო­ე­ბა, რო­მელ­საც რო­მა­ნის პერ­სო­ნა­ჟე­ბის პრე­ზენ­ტა­ცი­ით გვაც­ნობს, ამ პირ­ველ­სა­ვე სცე­ნა­ში მრა­ვალ­ფე­რო­ვა­ნია ცოდ­ვე­ბით. და გა­მო­ნაკ­ლი­სი არ არის არც მა­მაო, რო­მე­ლიც ანა­ფო­რის ქვეშ მთე­ლი სა­ა­თი და 40 წუ­თი მას­ტურ­ბი­რებს, ანუ თა­ვი­სე­ბუ­რად მო­ნა­წი­ლე­ობს ემა ბო­ვა­რით ტკბო­ბის პრო­ცეს­ში და ისიც ისე­თი­ვე შე­უწყ­ნა­რე­ბე­ლია მის­და­მი, რო­გორც სხვე­ბი, სხვე­ბი, რომ­ლე­ბაც ფუ­ჭი იმე­დე­ბი იოლად გას­ცეს ამ ქა­ლის­თ­ვის. მაგ­რამ მა­მა­ოს ეს საქ­ცი­ე­ლი და რამ­დე­ნი­მე სცე­ნა­ში სრუ­ლი­ად გა­შიშ­ვ­ლე­ბუ­ლი მა­დამ ბო­ვა­რი მხო­ლოდ მი­ზან­ს­ცე­ნაა და არა დად­გ­მის ეფექ­ტი ან კულ­მი­ნა­ცია, რა­დაც აუცი­ლებ­ლად იქ­ცე­ო­და, ეს სცე­ნე­ბი სკან­და­ლის მა­ძი­ე­ბე­ლი ტე­ლე­ვი­ზი­ე­ბი­სა და იაფი პრო­ვო­კა­ცი­ე­ბის მოყ­ვა­რუ­ლი რე­ჟი­სო­რე­ბის ხელ­ში. თუმ­ცა, მო­რა­ლის­ტებს სა­დარ­დე­ბე­ლი არა­ფე­რი აქვთ. ჩვენ­თან ასეთ საქ­ცი­ელს ვერ ჩა­ი­დე­ნენ, იმი­ტომ კი არა, რომ ასე­თი მი­ზან­ს­ცე­ნის გა­სა­მარ­თ­ლებ­ლად ოს­ტა­ტო­ბა არ ეყო­ფათ და ეს იცი­ან, არა­მედ იმი­ტომ, რომ შე­ე­შინ­დე­ბათ. ქარ­თულ თე­ატ­რ­ში რე­ჟი­სო­რე­ბი რა­ტომ­ღაც ერო­ტი­კი­სა და სო­ცი­ა­ლუ­რი კრი­ტი­კის შემ­ც­ველ ტექ­ს­ტებს ირ­ჩე­ვენ, ინ­ტე­რესს აღ­ძ­რა­ვენ მა­ყუ­რე­ბელ­ში, შემ­დეგ კი ისე ასუფ­თა­ვე­ბენ "ამო­რა­ლუ­რის­გან", ისე "ას­წო­რე­ბენ" მწერ­ლე­ბის ცოდ­ვებს, მათ შრო­მას მი­ზა­ნი ეკარ­გე­ბა - ამო­ცა­ნებს არ გა­აჩ­ნია შე­კითხ­ვა.<br /><br />რა­დოს­ლავ რიჰ­ჩი­კს­ სხვა დად­გ­მებ­შიც ახა­სი­ა­თებს მკვეთ­რად ეგ­ზი­ბი­ცი­ო­ნის­ტუ­რი ტენ­დენ­ცი­ე­ბი, თუმ­ცა არ ვი­ცი, სხვა­გან რო­გო­რია ამ ტენ­დენ­ცი­ის ზო­მი­ე­რე­ბა, "მა­დამ ბო­ვა­რი­ში" არც ეს და არც სხვა რამ ზედ­მე­ტი და გა­უ­მარ­თ­ლე­ბე­ლი არ არის.<br /><br />ეს დად­გ­მა, ისე რო­გორც სხვა ფეს­ტი­ვა­ლე­ბის ნე­ბის­მი­ე­რი წარ­მოდ­გე­ნა, ბევრ ისეთ რა­მე­ზე მა­ფიქ­რებს, რა­საც ალ­ბათ ბევ­რ­გან აღარ ფიქ­რო­ბენ, მაგ­რამ... გან­სა­კუთ­რე­ბით ხში­რად კი ის მა­ო­ცებს, რომ თით­ქ­მის ცა­რი­ელ სცე­ნა­ზე დიდ და­მა­ჯე­რებ­ლო­ბას აღ­წე­ვენ სივ­რ­ცის ათ­ვი­სე­ბის, მოძ­რა­ო­ბის სი­ზუს­ტი­სა და წვრილ­მა­ნი დე­ტა­ლე­ბით სა­ო­ცა­რი მთლი­ა­ნო­ბის შექ­მ­ნით. ეს ყვე­ლა­ფე­რი კი უემო­ცი­ოდ არ გტო­ვებს. დად­გ­მა­ში, რო­მელ­შიც არც ერ­თი ცეკ­ვა-ნო­მე­რი არ არის, რაც აუცი­ლებ­ლად იქ­ნე­ბო­და ქარ­თულ ვერ­სი­ა­ში, ძა­ლი­ან დი­დი რო­ლი ენი­ჭე­ბა ქო­რე­ოგ­რა­ფი­ას, მოძ­რა­ო­ბას. არც ერ­თი მო­ნო­ლო­გი არ ყო­ფი­ლა იმ­დე­ნად მრავ­ლის­მ­თ­ქ­მე­ლი, რო­გორც ემას მოძ­რა­ო­ბა ცა­რი­ელ სივ­რ­ცე­ში, მოძ­რავ სცე­ნა­ზე. მის უმიზ­ნო სირ­ბილ­სა და უაზ­რო ძი­ე­ბას ეს მოძ­რა­ო­ბა სა­უ­კე­თე­სოდ გა­მო­ხა­ტავს - წას­ვ­ლა არ­სად და გაქ­ცე­ვე­ბის მთე­ლი წყე­ბა. ან­და და­საწყის­ში, მა­შინ, რო­დე­საც მას­ში ში­ნა­გა­ნი გარ­დაქ­მ­ნა გა­მო­ხა­ტუ­ლია ასე­ვე არა­ორ­დი­ნა­ლუ­რი მოძ­რა­ო­ბით, რომ­ლის დრო­საც იც­ვ­ლე­ბა არა მხო­ლოდ მი­სი ხა­სი­ა­თი, არა­მედ მი­სი გა­მო­მეტყ­ვე­ლე­ბა, ჩაც­მუ­ლო­ბა, ვარ­ცხ­ნი­ლო­ბა.<br /><br />ინ­ს­ცე­ნი­რე­ბა ასე­ვე რე­ჟი­სორს ეკუთ­ვ­ნის. სა­ათ-ნა­ხე­ვარ­ში თქვა იმ­დე­ნად ბევ­რი და იმ­დე­ნად ცო­ტა ით­ქ­ვა ხმა­მაღ­ლა... ყვი­რი­ლის გა­რე­შე. ერ­თ­ბა­შად და პა­რა­ლე­ლუ­რად და­ხა­ტა სრუ­ლი­ად გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი პერ­სო­ნა­ჟე­ბი და, ამ პა­რა­ლე­ლუ­რო­ბის მი­უ­ხე­და­ვად, სა­კუ­თა­რი გზა ყვე­ლას და­უ­ტო­ვა. სპექ­ტაკლს ქო­რე­ოგ­რა­ფი არ ჰყავს. სა­ვა­რა­უ­დოდ, ყვე­ლა­ფე­რი რე­ჟი­სო­რის გა­კე­თე­ბუ­ლია. სა­ინ­ტე­რე­სოა მხატ­ვ­რო­ბაც, რო­მე­ლიც მას­ვე ეკუთ­ვ­ნის. დახ­ვე­წი­ლი - წა­მი­ე­რი და წერ­ტი­ლო­ვა­ნი გა­ნა­თე­ბის გარ­და, ის იყე­ნებს ერთ კე­დელს, ერთ რო­ი­ალს და ორ სა­ვარ­ძელს. სა­ვარ­ძ­ლებს, რომ­ლე­ბიც ერ­თი რო­მე­ლი­ღა­ცა სცე­ნის შემ­დეგ უკ­ვე კუ­ბო­ე­ბია. შა­ვი რო­ი­ა­ლი, წი­თე­ლი სა­ვარ­ძე­ლი, თეთ­რი კედ­ლის ფონ­ზე და მკაც­რი სი­ზუს­ტით შექ­მ­ნი­ლი ტი­პა­ჟე­ბი - უკ­ვე იქ­მ­ნე­ბა დად­გ­მის და­სა­მახ­სოვ­რე­ბე­ლი ხა­ტე­ბე­ბი, კომ­პო­ზი­ცი­ე­ბი, რაც მოგ­ყ­ვე­ბა, რაც ახ­დენს გავ­ლე­ნას და რაც არ მი­იღ­წე­ვა ოს­ტა­ტო­ბის გა­რე­შე. გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი შრო­მი­სა და ხედ­ვის შე­დე­გი უნ­და იყოს გე­ნი­ა­ლუ­რი კომ­ბი­ნა­ცია - მარ­ტი­ვის­გან შექ­მ­ნი­ლია არაჩ­ვე­უ­ლებ­რი­ვი, და­სა­მახ­სოვ­რე­ბე­ლი, გან­ც­და­დი... სწო­რედ ასე­თი სი­მარ­ტი­ვე არის ის, რი­სი და­ნახ­ვაც ქარ­თულ თე­ატ­რ­ში, და არა მხო­ლოდ თე­ატ­რ­ში, ზო­გა­დად, ხე­ლოვ­ნე­ბა­ში ძა­ლი­ან რთუ­ლია და რაც პირ­და­პირ კავ­შირ­შია პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლიზ­მ­თან... აქ­ვე უნ­და აღ­ვ­ნიშ­ნო მუ­სი­კა­ლუ­რი გა­ფორ­მე­ბის მე­თო­დიც. ახალ ქარ­თულ დად­გ­მებ­ში ძა­ლი­ან რთუ­ლია გა­მორ­ჩე­ვა იმ წარ­მოდ­გე­ნე­ბი­სა, სა­დაც მუ­სი­კა­ლუ­რი თე­მე­ბი დრა­მა­ტურ­გი­ის ნა­წი­ლია. სა­დაც ეს თე­მე­ბი არი­ან როლ­ში, მა­თი გაჟ­ღე­რე­ბა არ არის მხო­ლოდ გა­ფორ­მე­ბა, ისი­ნი კრა­ვენ კომ­პო­ზი­ცი­ას, ამ­ბავს, ან­და ამ­ბო­ბენ იმას, რა­ზეც უკ­ვე სდუმს პარ­სო­ნა­ჟი. მუ­სი­კა არის ის, რაც ოდ­ნავ გა­და­მე­ტე­ბულ ის­ტე­რი­კას აცხ­რობს ჩემ მი­ერ გუ­შინ ნა­ნახ დად­გ­მა­ში. მუ­სი­კა არ არის ყო­ველ­თ­ვის გა­ფორ­მე­ბა, მას თა­ვი­სი კონ­ცეპ­ტუ­ა­ლუ­რი მი­სია აქვს.<br /><br />ჩემ­თ­ვის გან­სა­კუთ­რე­ბით ძვირ­ფა­სი ფეს­ტი­ვა­ლებ­ზე მა­ყუ­რებ­ლის დუ­მი­ლია, მოს­მე­ნის, თა­ნა­გან­ც­დი­სა და ძი­ე­ბის უნა­რი, 100 წუ­თი მოთ­მი­ნე­ბა ყო­ველ­გ­ვა­რი აღ­ფ­რ­თო­ვა­ნე­ბუ­ლი ან­და ტყუ­ი­ლი ტა­შის გა­რე­შე... ტა­ში­სა, რო­მე­ლიც ქარ­თ­ველ რე­ჟი­სო­რებ­სა და მსა­ხი­ო­ბებს სულ ამა­ოდ მი­აჩ­ნი­ათ წარ­მა­ტე­ბის სა­ზო­მად. მაგ­რამ ის, რომ ქარ­თ­ვე­ლი მა­ყუ­რე­ბე­ლი "ხმა­უ­რობს", არა­ვის ბრა­ლი არ არის, თუ არა რე­ჟი­სო­რე­ბის, რომ­ლე­ბიც ისე აგე­ბენ მი­ზან­ს­ცე­ნებს, რომ იოლი აპ­ლო­დის­მენ­ტე­ბი და­იმ­სა­ხუ­რონ. მაგ­რამ, მო­დით, ნუ შეგ­ვე­ცო­დე­ბი­ან, მათ ჩვენ­ზე არ უფიქ­რი­ათ, არც ჩვენ­თ­ვის უფიქ­რი­ათ... ჩვენ თა­ვად ვცა­დოთ დუ­მი­ლი, აპ­ლო­დის­მენ­ტე­ბის გა­რე­შე. ასე ვთხო­ვოთ - გე­თაყ­ვა, ფა­რი­სევ­ლუ­რი მო­რა­ლის გა­რე­შე!<br /><br />პოლონური თეატრის ფესტივალის შესახებ ასევე იხილეთ:<br />http://24saati.ge/index.php/category/culture/2011-04-07/15645 <br />http://24saati.ge/index.php/category/culture/2011-04-09/15727<br />http://24saati.ge/index.php/category/culture/2011-04-11/15778<br />http://24saati.ge/index.php/category/culture/theatre/2011-04-13/15842<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-3249682494999101168?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-78528841455756900692011-05-29T01:36:00.001-07:002011-05-29T01:36:56.268-07:00გა­მო­ფე­ნა, რო­მელ­ზეც გახ­ს­ნი­დან მე­ო­რე დღეს ვი­ყა­ვი და იმ კონ­კ­რე­ტულ წუთ­ში, ჩემს გარ­და არა­ვინ იყო, პრე­ტენ­ზი­უ­ლია ამ სიტყ­ვის სა­უ­კე­თე­სო გა­გე­ბით, თუ­კი ამ სიტყ­ვას ასე­თი ახსნა აქვს.<br /><br />პრე­ტენ­ზი­უ­ლი იმი­ტომ, რომ კონ­ცეფ­ცი­ის თა­ნახ­მად ეს უნ­და იყოს ფერ­წე­რა იდე­ო­ლო­გი­ი­სა და მი­სი წნე­ხის გა­რე­შე.<br /><br />გა­მო­ფე­ნა ”ფერ-წე­რა” თა­ნა­მედ­რო­ვე ხე­ლოვ­ნე­ბის ცენ­ტ­რ­ში მიმ­დი­ნა­რე­ობს და თხუთ­მე­ტი ქარ­თ­ვე­ლი მხატ­ვ­რის ფერ­წე­რას აერ­თი­ა­ნებს.<br /><br />”ფერ­წე­რა, ისე­ვე რო­გორც ხე­ლოვ­ნე­ბის სხვა სა­შუ­ა­ლე­ბე­ბი, იდე­ო­ლო­გი­უ­რი წნე­ხის ქვეშ იმ­ყო­ფე­ბო­და საბ­ჭო­თა რე­ჟი­მის დროს. ძი­რი­თა­დად ვი­ზუ­ა­ლუ­რი ხე­ლოვ­ნე­ბის მხო­ლოდ ერ­თი, მი­ღე­ბუ­ლი მი­მარ­თუ­ლე­ბა იყო ნე­ბა დარ­თუ­ლი - სოც-რე­ა­ლიზ­მი. მი­უ­ხე­და­ვად ამი­სა, არ­სე­ბობ­დ­ნენ ხე­ლო­ვა­ნე­ბი, ვინც ეწი­ნა­აღ­მ­დე­გე­ბოდ­ნენ სის­ტე­მას და მო­ა­ხერ­ხეს გა­ნე­ვი­ა­თა­რე­ბი­ნათ მა­თი სა­კუ­თა­რი მხატ­ვ­რუ­ლი ენა. სოც-რე­ა­ლიზ­მის კვა­ლი, მი­უ­ხე­და­ვად 20-წლი­ა­ნი და­მო­უ­კი­დებ­ლო­ბი­სა გარ­კ­ვე­ულ­წი­ლად დღე­ვან­დელ მხატ­ვ­რებ­ზეც აისა­ხე­ბა, რო­მე­ლიც გარ­კ­ვე­ულ ფე­ტი­შის­ტურ და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა­ში გა­და­ი­ზარ­და ფე­რის, კომ­პო­ზი­ცი­ი­სა და ვი­ზუ­ა­ლუ­რი ხე­ლოვ­ნე­ბის სხვა ას­პექ­ტე­ბი­სად­მი. გა­მო­ფე­ნა-პრო­ექ­ტი ფერ-წე­რა წარ­მო­ად­გენს მცდე­ლო­ბას ნაჩ­ვე­ნე­ბი იქ­ნას ახა­ლი, აზ­რ­ზე და­ფუძ­ნე­ბუ­ლი ფერ­წე­რუ­ლი ნა­მუ­შევ­რე­ბი, სა­დაც და­ბა­ლან­სე­ბუ­ლია ნა­მუ­შევ­რის კონ­ფეფ­ცია და ეს­თე­ტი­კუ­რი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა.” - წერს კუ­რა­ტო­რი ვა­ტო წე­რე­თე­ლი.<br /><br />მარ­თა­ლია, სიტყ­ვათ შე­თან­ხ­მე­ბა ”ახა­ლი, აზ­რ­ზე და­ფუძ­ნე­ბუ­ლი ფერ­წე­რუ­ლი ნა­მუ­შე­ვა­რი” გარ­კ­ვე­ულ დის­კომ­ფორტს ქმნის ზო­გა­დად ფერ­წე­რუ­ლი ხე­ლოვ­ნე­ბის ცნე­ბა­სა და რა­ო­ბას­თან მი­მარ­თე­ბა­ში, იმი­ტომ რომ სწო­რედ აზ­რის გა­და­ცე­მით იწყე­ბა თუნ­დაც პირ­ველ­ყო­ფი­ლუ­რი მხატ­ვ­რო­ბა, რომ არა­ფე­რი ვთქვათ შემ­დ­გომ ეტაპ­ზებ­ზე, მაგ­რამ ამ ტექ­ს­ტით ვფიქ­რობ კუ­რა­ტორს სურს და­უ­პი­რის­პირ­დეს იმ ქარ­თულ ფერ­წე­რულ ”სკო­ლას” რო­მე­ლიც დღე­საც ვნე­ბით ხა­ტავს და ფიქ­რობს ქა­ლის სხე­უ­ლის ფერ­თა გრა­და­ცი­ებ­ზე, ან­და ყვა­ვი­ლე­ბის თა­ი­გუ­ლის ორი-სა­მი მო­ნას­მით გა­ცოცხ­ლე­ბა­ზე... მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ ასე­თი მხატ­ვ­რო­ბის ად­გი­ლი, თუ­კი ის დღეს იხა­ტე­ბა, სა­ლო­ნებ­შია და სა­ვაჭ­რო პუნ­ქ­ტებ­ში, თბი­ლის­ში მას ”სე­რი­ო­ზუ­ლი” გა­ლე­რე­ე­ბი ფე­ნენ და დი­დი ამ­ბი­თაც გვე­პა­ტი­ჟე­ბი­ა­ნი ამა თუ იმ ”ავ­ტო­რი­ტე­ტუ­ლი” მხატ­ვ­რის გა­მო­ფე­ნა­ზე. ჩვენც მივ­დი­ვართ და თუ­კი მივ­დი­ვართ და გა­დაწყ­ვე­ტი­ლი გვაქვს, რომ მათ წი­ნა­შე ქე­დი უნ­და მო­ვი­ხა­დოთ, შე­ვუდ­გე­ბით ხოლ­მე მო­ნას­მის სი­ზუს­ტე­ზე, ფერ­თა ლა­ქე­ბის სიცხო­ვე­ლე­ზე სა­უ­ბარს. ამით ვიწყებთ და ამით ვას­რუ­ლებთ. თუ­კი მო­ვი­გო­ნებ იმა­საც, ამ ყვე­ლა­ფერს რა სიხ­ში­რით ვა­კე­თებთ, მა­შინ ვა­ტო წე­რეთ­ლის პა­თო­სი გა­სა­გე­ბია, ფერ­წე­რა ხომ იყო და არის ბევ­რად მე­ტი, ვიდ­რე ფერ­თა გა­მის ვა­რი­ა­ცი­ე­ბი ეს­თე­ტი­კუ­რი ტკბო­ბის­თ­ვის, თა­ნაც შე­იძ­ლე­ბა ეს მე­ტი ისე მი­ი­ღო, რომ ფერ­წე­რის პრინ­ცი­პე­ბი გა­მო­ი­ყე­ნო, ანუ ფე­რიც, ფერ­თა პა­ლიტ­რაც და ყვე­ლა შე­საძ­ლო ტექ­ნი­კაც.<br /><br />მე­ო­რე სა­კითხი, რო­მე­ლიც კუ­რა­ტო­რის ტექ­ს­ტ­ში იკითხე­ბა იდე­ო­ლო­გი­ას­თან მი­მარ­თე­ბაა. სოც-რე­ა­ლის­ტუ­რი კულ­ტუ­რის იდე­ო­ლო­გია, რომ ჯერ ისევ მუ­შა­ობს, ფაქ­ტია, მაგ­რამ ზო­გა­დად სხვა იდე­ო­ლო­გი­ის­გან დაც­ლი­ლი არც თა­ნა­მედ­რო­ვე მხატ­ვ­რო­ბაა, თუნ­დაც მი­სი ის ნა­წი­ლი, რო­მე­ლიც თა­ნა­მედ­რო­ვე ხე­ლოვ­ნე­ბის ცენ­ტ­რ­შია გა­მო­ფე­ნი­ლი. იდე­ო­ლო­გი­უ­რი გავ­ლე­ნა თუ რე­აქ­ცია ახალ იდე­ო­ლო­გი­ა­ზე, რაც ასე­ვე იდე­ო­ლო­გი­ის გავ­ლე­ნად შე­იძ­ლე­ბა აღ­ვიქ­ვად, ყო­ველ­თ­ვის იყო და იქ­ნე­ბა აქ­ტუ­ა­ლუ­რი ხე­ლოვ­ნე­ბის ნა­წი­ლი... მაგ­რამ ვფიქ­რობ, გა­მო­ფე­ნის კონ­ცეფ­ცი­ა­ში მხო­ლოდ საბ­ჭო­თა იდე­ო­ლო­გია იგუ­ლის­ხ­მე­ბა და ამ ცნე­ბის გან­ზო­გა­დე­ბის ამო­ცა­ნა არა­ვის და­უ­სა­ხავს.<br /><br />კონ­კ­რე­ტუ­ლი ამო­ცა­ნე­ბი თა­ნა­მედ­რო­ვე ხო­ლოვ­ნე­ბის ცენ­ტ­რ­ში მიმ­დი­ნა­რე გა­მო­ფე­ნის­თ­ვის სა­ერ­თოდ არ არის და­სა­ხუ­ლი, იმის გარ­და რომ ექ­ს­პო­ზი­ცი­ა­ში თა­ვი უნ­და მო­ე­ყა­რა ისე­თი ფერ­წე­რუ­ლი ნა­მუ­შევ­რებს, რო­მელ­თა ავ­ტო­რი მათ­ში ტი­ლო­სა და ფე­რის ურ­თი­ერ­თო­ბის გარ­და კი­დევ სხვას - აზ­რ­სა და კონ­ტექსტს შე­მოგ­ვ­თა­ვა­ზებ­და. ეს აზ­რი და კონ­ტექ­ს­ტი ყვე­ლა შემ­თხ­ვე­ვა­ში არ იკითხე­ბა, სა­მა­გი­ე­როდ იკითხე­ბა ემო­ცი­ე­ბი... მა­გა­ლი­თის­თ­ვის გა­მო­ფე­ნა­ზე რამ­დე­ნი­მე მხატ­ვ­რის მი­ერ წარ­მოდ­გე­ნი­ლი პორ­ტ­რე­ტე­ბი კონ­კ­რე­ტუ­ლი სა­თა­უ­რე­ბის გა­რე­შე უფ­რო ემო­ცი­უ­რი მუხ­ტის მა­ტა­რე­ბე­ლია, ვიდ­რე რა­მე რა­ცი­ო­ნა­ლუ­რის. მაგ­რამ ჯგუ­ფუ­რი გა­მო­ფე­ნე­ბის ხიბ­ლიც ხომ იმა­შია, რომ გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი საწყი­სე­ბი ერ­თა­მენთს ავ­სე­ბენ თით­ქოს. სა­გა­მო­ფე­ნო სივ­რ­ცე­ში მა­ინც...<br /><br />რო­ცა ახა­ლი იდე­ო­ლო­გი­ი­სა და პო­ლი­ტი­კუ­რი ტენ­დენ­ცი­ე­ბის გავ­ლე­ნა­ზე ვწერ­დი, სხვა არა­ფე­რი არ მა­გონ­დე­ბო­და, თუ არა მურ­თაზ შვე­ლი­ძის ნა­მუ­შევ­რე­ბი, ასე­ვე კო­ტე სუ­ლა­ბე­რი­ძის რამ­დე­ნი­მე ტი­ლო. ურ­მა­ნიზ­მი - ახა­ლი გზე­ბი, ეს­ტა­კა­და, ხე­დი ზე­მო­დან და ვერ­ტ­მ­ფ­რე­ნე­ბი ქარ­თ­ლის თავ­ზე. საკ­მა­ოდ სა­ინ­ტე­რე­სო ნა­მუ­შევ­რე­ბი, რო­გორც ფერ­წე­რუ­ლი თვალ­საზ­რი­სით, ისე მა­ნე­რით, რო­მე­ლიც რა­ღაც ძა­ლი­ან რე­ა­ლუ­რი­დან ჰი­პერ უც­ნა­ურ ზღა­პარს ქმნის და ერ­თ­დ­რუ­ლად გა­ცი­ნებს და გა­ფიქ­რებს. ასე­თი ურ­ბა­ნის­ტუ­ლი თე­მე­ბის ფონ­ზე სა­ინ­ტე­რე­სოა ”ადა­მი­ა­ნუ­რი” ცი­ვი ყო­ფა, რო­მელ­საც კო­კა რა­მიშ­ვი­ლი არ ეშ­ვე­ბა. რა­ღაც სიზ­მ­რე­სე­უ­ლი მა­გი­და­ზე დას­ხ­მუ­ლი რძე, ჩრდი­ლო­უ­რი სა­ხე­ე­ბი, ყვე­ლა­ზე სა­ინ­ტე­რე­სო მა­ინც ის ”ნა­გა­ვია” საბ­ჭო­თა ყო­ფი­დან, ანუ ძვე­ლი იდე­ო­ლო­გი­ი­დან რომ შე­მორ­ჩა თით­ქოს. საბ­ჭო­თა გაზ­ქუ­რი­სა და სა­რეცხი მან­ქა­ნის პორ­ტ­რე­ტე­ბი.<br /><br />მი­უ­ხე­და­ვად აზ­რის ზე­ო­ბის მცდე­ლო­ბი­სა არა­ერ­თი მხატ­ვა­რი იტო­ვებს სათ­ქ­მელს თა­ვის­თ­ვის, ანუ ნა­მუ­შე­ვარს უსა­თა­უ­როდ. ან­და იქ­ნებ სათ­ქ­მე­ლი არა­ფე­რია და ისევ ორი­გი­ნა­ლუ­რი სი­ცა­რი­ე­ლის შექ­მ­ნა სურთ, რომ რო­გორ­მე ყვე­ლამ ჩვენ ჩვე­ნი სათ­ქ­მე­ლი მო­ვარ­გოთ, ეს ხომ კარ­გად ნაც­ნო­ბი და ხში­რად დამ­ღ­ლე­ლი ხერ­ხია. მათ­გან გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით კოს­ტან­ტი­ნე მინ­და­ძე ტრა­დი­ცი­უ­ლად ლა­კო­ნუ­რია სახ­ვი­თი ენით, მაგ­რამ მჭერ­მეტყ­ვე­ლია იმ კონ­ტექ­ს­ტე­ბით, რომ­ლებ­საც უხ­ვად გვთა­ვა­ზობს. გა­გო­ნებთ ჰირსტს, მუ­რა­კა­მის, ვა­ზა­რე­ლის, მწი­რე ფე­რა­დო­ვა­ნი ლა­გე­ბით ქმნის სფე­როს, რა­ღაც უსას­რუ­ლო მოძ­რა­ო­ბას და თი­თოს ზე­მო­თაღ­ნიშ­ნუ­ლი სა­მი­ვე ავ­ტო­რის ეპო­ქა­სა და სტი­ლებს აერ­თი­ა­ნებს. კოს­ტან­ტი­ნე მინ­და­ძეს უთუ­ოდ ექ­ნე­ბა ბევ­რად უფ­რო ღრმა თე­ო­რია სა­კუ­თა­რი ნა­მუ­შევ­რის შე­სა­ხებ, მაგ­რამ იქ­ნებ ერთ დღე­საც ჩვენს გა­ზეთ­ში მას­თან დი­ა­ლოგ­საც წა­აწყ­დეთ, ანუ დავ­წე­როთ უფ­რო ვრცლად ამ თე­ო­რი­ე­ბის შე­სა­ხებ. ეს მხატ­ვა­რი, რომ 2010 წლი­დან დღემ­დე ყვე­ლა­ზე გა­მორ­ჩე­უ­ლი, ან­და გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი პერ­სო­ნაა მთელს სა­გა­მო­ფე­ნო პრო­ცეს­ში, რო­მელ­საც ად­გი­ლი აქვს თბი­ლის­ში.<br /><br />ექ­ს­პო­ზი­ცი­ას კი­დევ რამ­დე­ნი­მე აქ­ცენ­ტი აქვს. ამ თვალ­საზ­რი­სით უპირ­ვე­ლე­სად ალ­ბათ ოლეგ ტიმ­ჩენ­კოს ნა­მუ­შე­ვა­რი უნ­და მო­ვი­გო­ნოთ. არც სა­თა­უ­რი, არც თა­რი­ღი არ მი­უ­წე­რი­ათ. ალ­ბათ და­ა­ვიწყ­დათ, თუმ­ცა ავ­ტო­რის ამოც­ნო­ბა არა­ვის გა­უ­ჭირ­დე­ბა. სხვა ვე­რა­ვინ იქ­ნე­ბა ასე­თი ”გა­ბე­დუ­ლი”. მი­სი ფე­რი თით­ქოს შხა­მი­ა­ნია, მაგ­რამ აღ­ნიშ­ნულ ექ­ს­პო­ზი­ცი­ას სი­ცოცხ­ლის ელექ­სი­რად ად­გე­ბა. მე­ო­რე აქ­ტი­უ­რი ლა­ქა გა­მო­ფე­ნა­ზე ავ­თო ავა­ლი­ა­ნის ნა­მუ­შე­ვა­რია - ”წმინ­და წე­რი­ლი კა­ცობ­რი­ო­ბას”, იქ­მა­დე მიხ­ვ­დე­ბით მი­სი შეს­რუ­ლე­ბის დროს, სა­ნამ ამო­ი­კითხავთ თა­რიღს. 1989 წე­ლი - ნა­მუ­შე­ვა­რი დი­დი ზო­მის პა­ნოა, იმ პე­რი­ო­დის­თ­ვის ასე რი­გად საყ­ვა­რე­ლი ფორ­მა­ტი. ამას გარ­და, სა­ოც­რად გა­დატ­ვირ­თუ­ლი კომ­პო­ზი­ცია აპო­კა­ლიფ­სუ­რი პა­თო­სით...<br /><br />გა­მო­ფე­ნა­ზე შეხ­ვ­დე­ბით მხატ­ვ­რო­ბას, რო­მელ­საც არ აქვს ამ­ბი­ცია გითხ­რათ რა­მე და შე­მოგ­თა­ვა­ზოთ აქამ­ხე უც­ნო­ბი იდე­უ­რი კონ­ტექ­ს­ტი, რომ­ლის ფონ­ზეც უნ­და და­ი­ნა­ხოთ მხატ­ვ­რო­ბაც და სა­კუ­თა­რი თა­ვიც. ქრის­ტი­ნა კა­კა­ბა­ძის ”ცის­ტერ­ნე­ბი” ერ­თი შე­ხედ­ვით არა­ფე­რია ოს­ტა­ტო­ბის გარ­და, მაგ­რამ ეს არის კი­დევ ვი­ღა­ცის, თუნ­დაც ავ­ტო­რის გავ­ლი­ლი წა­მი, მთე­ლი თა­ვი­სუ­რე­ბე­ბით, ხმით, გან­წყო­ბით, ამინ­დით და ფე­რით. ეს მა­შინ, რო­ცა ტი­ლო თით­ქ­მის შავ-თეთ­რია. ხან­და­ხან ასე­თი წა­მე­ბი ბევ­რის­თ­ვის აზ­რებ­ზე ბევ­რად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია. ან­და წა­მე­ბი, თა­ვად არი­ან აზ­რე­ბი.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-7852884145575690069?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-72165314492962866152011-05-29T01:35:00.000-07:002011-05-29T01:36:03.803-07:00ბა­კურ სუ­ლა­კა­უ­რის გა­მომ­ცემ­ლო­ბის ახა­ლი წიგ­ნი<br /><br />გა­მო­აცხ­ვეს ტორ­ტი, აფ­რი­ნეს ქა­ღალ­დის ბევ­რი, ძა­ლი­ან ბევ­რი თვით­მ­ფ­რი­ნა­ვი, შე­აგ­რო­ვეს ბევ­რი ბავ­შ­ვი, თით­ქოს შექ­მ­ნეს ოჯა­ხუ­რი სიმ­ყუდ­რო­ვე და ამ გა­რე­მო­ში დას­ვეს კითხ­ვა - რა არის თქვენ­თ­ვის ომი? ამის შემ­დეგ ორი რა­მე უნ­და იფიქ­როთ: ის, რომ წიგ­ნი ომ­ზეა და ისიც, რომ ეს არ არის მხო­ლოდ ”ომი გა­რეთ”. ეს არის ომი შინ, იქ­ნებ შენს ცოლ­თან, იქ­ნებ შვილ­თან, შენს ქმარ­თან ან­და უფ­რო მე­ტი, ან უფ­რო მარ­ტი­ვი - შენს სა­კუ­თარ თავ­თან; ომი მეს­თან, ცხა­დია, ამ და­ნარ­ჩენ ოჯა­ხურ პერ­სო­ნა­ჟებ­თან ურ­თი­ერ­თო­ბის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბით.<br /><br />”ომო­ბა­ნა” - პი­ე­სა თუ რო­მა­ნი? ასე­თი კითხ­ვით მო­ვი­და მა­ღა­ზია ”სან­ტა ეს­პე­რან­სა­ში” ბევ­რი მკითხ­ვე­ლი, უფ­რო კონ­კ­რე­ტუ­ლად, ბა­სა ჯა­ნი­კაშ­ვი­ლის ბევ­რი მე­გო­ბა­რი და მკითხ­ვე­ლი. პა­სუ­ხად შე­იძ­ლე­ბა ით­ქ­ვას, რომ ბა­კურ სუ­ლა­კა­უ­რის გა­მომ­ცემ­ლო­ბამ გუ­შინ იქ ბა­სას მო­რი­გი რო­მა­ნი წარ­მოგ­ვიდ­გი­ნა. ის არ ჰგავს თუნ­დაც მის წი­ნა რო­მანს ”აბ­სურ­დის­ტ­ნი”, რო­მე­ლიც დო­კუ­მენ­ტუ­რი პრო­ზაა, და არ ჰგავს არც სხვა ავ­ტო­რის რო­მე­ლი­მე ნა­წარ­მო­ებს, აბ­სო­ლუ­ტუ­რად ორი­გი­ნა­ლუ­რი ში­ნა­არ­სით. მაგ­რამ ის ჰგავს პი­ე­სას, რო­მელ­საც ჯა­ნი­კაშ­ვი­ლის, რო­გორც დრა­მა­ტურ­გის, მკითხ­ვე­ლი აუცი­ლებ­ლად მო­ი­გო­ნებს.<br /><br />”ომო­ბა­ნა” - ასე ერ­ქ­ვა გა­სულ წელს მის მი­ერ და­წე­რილ პი­ე­სას. ის ქარ­თ­ვე­ლი მწერ­ლე­ბის მი­ერ ომის თე­მა­ზე და­წე­რი­ლი 10 პი­ე­სი­დან ერთ-ერ­თია, რო­მე­ლიც თბი­ლის­ში პი­ე­სე­ბის კითხ­ვებ­ზე წა­ი­კითხეს და რო­მელ­საც, უკ­ვე მაია მა­მა­ლა­ძის თარ­გ­მა­ნით, ცნო­ბი­ლი რუ­სი რე­ჟი­სო­რი მი­ხე­ილ უგა­რო­ვი მოს­კოვ­ში, ”ტე­ატრ.დოკ.”-ში დგამს. პი­ე­სის ფა­ბუ­ლა არის ის, რაც სა­ფუძ­ვ­ლად და­ე­დო ახ­ლად გა­მო­ცე­მულ რო­მანს. ოჯა­ხუ­რი სა­მე­უ­ლი - ქმა­რი, ცო­ლი და 10 წლის ბავ­შ­ვი სი­ონ­ში ის­ვე­ნე­ბენ, ომი იწყე­ბა, ბავ­შ­ვი ”ლა­გატ­კით” რუ­სულ ვერ­ტ­მ­ფ­რენს ჩა­მო­აგ­დებს და ერ­თი შე­ხედ­ვით უვ­ნე­ბე­ლი ოჯა­ხუ­რი გა­ერ­თი­ა­ნე­ბა მძევ­ლებს ჩა­იგ­დებს ხელთ. გა­ვაგ­რ­ძე­ლო? სა­ო­ცა­რი ამ­ბე­ბი აქე­დან იწყე­ბა... მაგ­რამ, რომ გა­ვაგ­რ­ძე­ლო, ბა­სა ან გა­მომ­ცე­მე­ლი გა­მიბ­რაზ­დე­ბა. ამას გარ­და, ეს, ჯერ რე­ა­ლის­ტუ­რი, მე­რე სა­ტი­რულ-აბ­სურ­დის­ტუ­ლი ამ­ბა­ვი უფ­რო პი­ე­სას ეკუთ­ვ­ნის. რო­მა­ნი რომ კი­დევ რამ­დე­ნი­მე შრით არის გა­ფარ­თო­ე­ბუ­ლი, პირ­ვე­ლი­ვე თავ­ში ნა­ხავთ. ამ თავ­ში­ვე მიხ­ვ­დე­ბით, რომ სა­ნამ ბავ­შ­ვი მძევ­ლებს ზე­ცი­დან ”მი­ი­ღებს”, მა­ნამ­დეც უკ­ვე ომია, ცი­ვი ომი ოჯახ­ში, ქალ­სა და კაცს შო­რის. ამ ომის ფსი­ქო­ლო­გი­ას ბევ­რი და­ე­წა­ფე­ბა სი­ა­მოვ­ნე­ბით, მაგ­რამ ეს არ არის მთა­ვა­რი. მთა­ვა­რია, ყუ­რადღე­ბა იმა­ზე გა­ა­მახ­ვი­ლოთ, ოს­ტა­ტუ­რად აკე­თებს თუ არა ავ­ტო­რი სა­ხა­ლი­სო ის­ტო­რი­ის ფონ­ზე რამ­დე­ნი­მე ომის ”შე­თავ­სე­ბას”, პო­ლი­ტი­კურ-ის­ტო­რი­უ­ლი სა­ტი­რის ფონ­ზე ისე­თი ადა­მი­ა­ნუ­რი და ფსი­ქო­ლო­გი­უ­რი პრობ­ლე­მე­ბი­სა და ამო­ცა­ნე­ბის ამოხ­ს­ნას, რაც ნე­ბის­მი­ე­რი კონ­კ­რე­ტუ­ლი ადა­მი­ა­ნის­თ­ვის იმა­ზე ახ­ლო­ბე­ლია, ვიდ­რე ომი გა­რეთ, სადღაც, თუნ­დაც ზე­ცა­ში.<br /><br />კრი­ტი­კო­სი და­ვით ბუხ­რი­კი­ძე კარ­გად იც­ნობს ბა­სა ჯა­ნი­კაშ­ვი­ლის დრა­მა­ტურ­გი­ას, ამი­ტო­მაც უპირ­ვე­ლე­სად ყო­ველ­თ­ვის მის პი­ე­სებ­ზე სა­უბ­რობს. ამ შემ­თხ­ვე­ვა­ში ეს კონ­ტექ­ს­ტი აბ­სო­ლუ­ტუ­რად ლო­გი­კუ­რია. წა­კითხუ­ლი აქვს პი­ე­სა ”ომო­ბა­ნა” და კარ­გად ახ­სოვს შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა.<br /><br />და­ვით ბუხ­რი­კი­ძე: ”სა­ერ­თოდ, ბა­სას პი­ე­სე­ბი ყო­ველ­თ­ვის სხარ­ტია, იუმო­რით სავ­სე. სა­ფირ­მო სტი­ლი აქვს - თა­ვი­სი სამ­ყა­რო, თა­ვი­სე­ბუ­რი ხა­ტე­ბით, პერ­სო­ნა­ჟე­ბი, რომ­ლე­ბიც არ შე­გეშ­ლე­ბა. მარ­თა­ლია, ზო­გი­ერთს ლა­შა ბუ­ღა­ძე­ში ეშ­ლე­ბა, მაგ­რამ აბ­სო­ლუ­ტუ­რად არ გვა­ნან და მა­თი გარ­ჩე­ვა გე­მოვ­ნე­ბის სა­კითხია. ბუ­ღა­ძეს სხვა სტი­ლის იუმო­რი აქვს, ჯა­ნი­კაშ­ვი­ლის სულ სხვა არის, სხვა გან­ზო­მი­ლე­ბის... ვფიქ­რობ, ბა­სა უფ­რო სა­ტი­რის­კენ მი­დის. მი­ხა­რია, რომ პი­ე­სა ”ომო­ბა­ნა”, რო­მე­ლიც ორი წლის წინ მი­ხე­ილ თუ­მა­ნიშ­ვი­ლის ფონ­დის მი­ერ ორ­გა­ნი­ზე­ბუ­ლი პი­ე­სე­ბის კონ­კურ­სის­თ­ვის და­ი­წე­რა, წარ­მა­ტე­ბუ­ლია. მგო­ნი, მოს­კოვ­ში უფ­რო მა­ლე დად­გა­მენ, ვიდ­რე სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში, რაც სირ­ცხ­ვი­ლია. სჯობს, ჩვენს პი­ე­სებს ჯერ ჩვენ მივ­ხე­დოთ და მე­რე სხვებ­მა გა­ა­პა­ტი­ოს­ნონ. ეს პი­ე­სა ძა­ლი­ან სხარ­ტია და იუმო­რით სავ­სე, სა­ოც­რად მო­უ­ლოდ­ნე­ლი ფი­ნა­ლით. წიგ­ნი ახ­ლა შე­ვი­ძი­ნე და სა­ინ­ტე­რე­სოა, რა ფორ­მა შე­ი­ძი­ნა გა­ფარ­თო­ე­ბის დროს.”<br /><br />გა­დავ­ხე­დე მა­ღა­ზია ”სან­ტა-ეს­პე­რან­სას” ინ­ტე­რი­ერს და თა­ვის­თა­ვად ცხა­დია, რომ პრე­სი­სა თუ ერ­თ­გუ­ლი მკითხ­ვე­ლის გარ­და, მწერ­ლე­ბი შევ­ნიშ­ნე. ამ მწერ­ლებს მო­ცე­მუ­ლი ეტა­პის­თ­ვის ერ­თი რამ აერ­თი­ა­ნებს - ისი­ნი სუ­ლა­კა­უ­რის გა­მომ­ცემ­ლო­ბის ავ­ტო­რე­ბი არი­ან.<br /><br />- ბა­სა არის სუ­ლა­კა­უ­რის გა­მომ­ცემ­ლო­ბის ავ­ტო­რი, ასეა?<br /><br />ბა­კურ სუ­ლა­კა­უ­რი: არის, იმი­ტომ, რომ ჩვენ უკ­ვე მი­სი მე­სა­მე წიგ­ნი გა­მო­ვე­ცით.<br /><br />- რა პრინ­ცი­პით არ­ჩევს ერთ-ერ­თი ყვე­ლა­ზე პრე­ტენ­ზი­უ­ლი გა­მომ­ცემ­ლო­ბა ავ­ტო­რებს? გყავთ რჩე­უ­ლე­ბი და მათ ახალ წიგ­ნებს ხე­ლი­დან არ უშ­ვებთ. ეს აშ­კა­რა სტრა­ტე­გიაა...<br /><br />- პრინ­ცი­პი მარ­ტი­ვია. ჩვენ ვცდი­ლობთ, რომ ყვე­ლა, ვინც სა­ინ­ტე­რე­სოდ წერს, ჩვენ გა­მოვ­ცეთ. თუ ამ­ბავს ყვე­ბა, ეს ამ­ბა­ვი იყოს გა­სა­გე­ბი, პერ­სო­ნა­ჟე­ბი ჩან­დეს, იგ­რ­ძ­ნო­ბო­დეს, რომ სი­ცოცხ­ლე ჩქეფს და საქ­მე არ გვქონ­დეს ქა­ღალ­დის­გან გა­მოჭ­რილ ფი­გუ­რებ­თან. ხა­სი­ა­თი უნ­და იყოს, სი­უ­ჟეტს გან­ვი­თა­რე­ბა, ნა­წარ­მო­ებს კი კომ­პო­ზი­ცია უნ­და ჰქონ­დეს და ა.შ. კარგ წიგნს ბევ­რი კომ­პო­ნენ­ტი აქვს. ბა­სას შე­უძ­ლია ასე, კარ­გად წე­რა... ბა­სამ ძა­ლი­ან დიდ­ხანს იმუ­შა­ვა ჩვენ­თ­ვის, რომ პი­ე­სა რო­მა­ნად ექ­ცია. პირ­ვე­ლი ვა­რი­ან­ტი, რო­მე­ლიც წარ­მო­ად­გი­ნა, ჯერ ის არ იყო, რაც უნ­და ყო­ფი­ლი­ყო. პი­ე­სის გა­და­კე­თე­ბა რო­მა­ნად მე­ქა­ნი­კუ­რად ვერ მოხ­დე­ბო­და, სა­ბო­ლოო სა­ხის მი­სა­ღე­ბად რამ­დე­ნი­მე თვე დას­ჭირ­და. ერ­თი საქ­მეა ამ­ბა­ვი - ეს არის ოჯა­ხის ამ­ბა­ვი ომის ფონ­ზე, მაგ­რამ სულ სხვა საქ­მეა, რა ფორ­მით მოყ­ვე­ბი ამ ამ­ბავს. ამ ის­ტო­რი­ას სხვა­დას­ხ­ვა საგ­ნე­ბი და პერ­სო­ნა­ჟე­ბი რომ ყვე­ბი­ან და ჩვენ ყვე­ლა­ფერს სხვა­დას­ხ­ვა კუთხი­დან ვუ­ყუ­რებთ, - ეს სი­ტუ­ა­ცი­ე­ბის გახ­ს­ნა­ში გვეხ­მა­რე­ბა.<br /><br />ბა­კურ სუ­ლა­კა­უ­რის გა­მომ­ცემ­ლო­ბის ახა­ლი წიგ­ნი ”ომო­ბა­ნა” უკ­ვე იყი­დე­ბა. ასე რომ, თა­ვად ამოხ­ს­ნით რამ­დე­ნი­მე ხმა­ში მო­ყო­ლილ ამ­ბავს ომ­ზე და ადა­მი­ა­ნებ­ზე ომის პი­რო­ბებ­ში.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-7216531449296286615?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-37381549562550522942011-05-29T01:34:00.000-07:002011-05-29T01:35:22.014-07:00ილი­ას უნი­ვერ­სი­ტე­ტის გა­მომ­ცემ­ლო­ბა ფენ­ტე­ზის ჟან­რის ლი­ტე­რა­ტუ­რის გა­საც­ნო­ბად...<br /><br />ჩვე­ნი გა­ზე­თის ერ­თ­გუ­ლი მკითხ­ვე­ლი შე­ამ­ჩ­ნევ­და, რომ ამ ბო­ლო დროს რამ­დენ­ჯერ­მე შე­ვე­ცა­დეთ, მი­სი ყუ­რადღე­ბა ფენ­ტე­ზის ჟან­რის ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი ნა­წარ­მო­ე­ბის რამ­დე­ნი­მე გა­მო­ცე­მა­ზე გაგ­ვე­მახ­ვი­ლე­ბი­ნა.<br /><br />გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი აქ­ცენ­ტი მა­ინც რო­ჯერ ზე­ლაზ­ნის ”ამ­ბე­რის ქრო­ნი­კებ­ზე” გა­ვა­კე­თეთ, თუმ­ცა კი­დევ უფ­რო ად­რე ტე­რი პრატ­ჩე­ტის ”მა­გი­ის ფე­რის” თარ­გ­მა­ნის გა­მო­ცე­მა გამ­ც­ნეთ.<br /><br />მარ­თა­ლია, ეს უკა­ნას­კ­ნე­ლი ფენ­ტე­ზის ჟან­რის ლი­ტე­რა­ტუ­რის მოყ­ვა­რულ­თათ­ვის ამ ჟან­რის კლა­სი­კუ­რი ნი­მუ­ში არ არის და უფ­რო დიდ ზღაპ­რად მო­ი­აზ­რე­ბენ, მაგ­რამ დღეს არა იმ­დე­ნად ამ ავ­ტო­რე­ბის თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბებ­ზე და ტექ­ს­ტე­ბის თა­ვის­თა­ვა­დო­ბა­ზე, არა­მედ თა­ვად ფენ­ტე­ზის ჟან­რის ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი სე­რი­ის გა­მო­ცე­მა­ზე ვი­სა­უბ­რებთ. რა­ტომ? იმი­ტომ, რომ პირ­ვე­ლად გა­მო­დის, იმი­ტომ, რომ ჩვენ მას კარ­გად არ ვიც­ნობთ და ამ გა­უცხო­ე­ბას თა­ვი­სე­ბუ­რი მი­ზე­ზე­ბიც ჰქო­ნია. წიგ­ნე­ბის საპ­რე­ზენ­ტა­ციო ღო­ნის­ძი­ე­ბე­ბის შემ­დეგ რთუ­ლი აღ­მოჩ­ნ­და, ”24 სა­ათს” ეპოვ­ნა ლი­ტე­რა­ტო­რი, რო­მე­ლიც ზე­მოთ აღ­ნიშ­ნულ ავ­ტო­რებ­ზე გაგ­ვე­სა­უბ­რე­ბო­და. აღ­მო­ვა­ჩი­ნე, რომ მათ ჩვენ არ ვიც­ნობთ, ან­და არ გვიყ­ვარს. გა­მო­ნაკ­ლი­სი არც მე ვარ, რო­გორც რი­გი­თი მკითხ­ვე­ლი. სწო­რედ ამი­ტომ კითხ­ვით ”რა­ტომ ფენ­ტე­ზი?” გა­მომ­ცე­მელს მივ­მარ­თე. ილი­ას სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტე­ტის გა­მომ­ცემ­ლო­ბის­თ­ვის, რო­მე­ლიც სა­ო­ცა­რი სის­წ­რა­ფით გა­მოს­ცემს სა­მეც­ნი­ე­რო ლი­ტე­რა­ტუ­რას და მე­ტად პრო­დუქ­ტი­უ­ლია (ყიდ­ვა-წა­კითხ­ვას ვერ ვას­წ­რებ), მხატ­ვ­რუ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რის გა­მო­ცე­მა თვით­მი­ზა­ნი არ არის და არც უნ­და იყოს. მაგ­რამ აღ­ნიშ­ნუ­ლი გა­მომ­ცემ­ლო­ბა პირ­ვე­ლია, ვინც ფენ­ტე­ზის ჟან­რის ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი ნა­წარ­მო­ე­ბე­ბის სე­რი­უ­ლი გა­მო­ცე­მა და­ი­სა­ხა მიზ­ნად.<br /><br />- რა­ტომ აკა­თებს ილი­ას უნი­ვერ­სი­ტე­ტის გა­მომ­ცემ­ლო­ბა აქ­ცენტს ფენ­ტე­ზის ჟან­რის ლი­ტე­რა­ტუ­რა­ზე?<br /><br />გი­გი თევ­ზა­ძე, ილი­ას უნი­ვერ­სი­ტე­ტის რექ­ტო­რი: ის, რომ კარ­გია, ალ­ბათ არ­გუ­მენ­ტი არ არის. კარ­გი რა­მე ბევ­რია. ის, რომ ფენ­ტე­ზი კარ­გია ბავ­შ­ვე­ბის­თ­ვის და წარ­მო­სახ­ვას ავი­თა­რებს, თვალ­სა­წი­ერს აფარ­თო­ებს, არც ეს არის სრუ­ლი არ­გუ­მენ­ტა­ცია, მი­სი ღირ­სე­ბა მხო­ლოდ ამით არ შე­მო­ი­ფარ­გ­ლე­ბა. აქ­ცენ­ტი ამ ჟან­რის ლი­ტე­რა­ტუ­რა­ზე იმი­ტომ კეთ­დე­ბა, რომ ეს არის ლი­ტე­რა­ტუ­რის ის ნა­წი­ლი, რო­მელ­საც ქარ­თუ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რა, ქარ­თ­ვე­ლი მკითხ­ვე­ლი სა­ერ­თოდ არ იც­ნობს. ფენ­ტე­ზის ჟან­რის ნე­ბის­მი­ე­რი ნა­წარ­მო­ე­ბი, რო­მე­ლიც კარ­გია ამ ჟან­რ­ში, არის მხატ­ვ­რუ­ლი ფან­ტა­ზი­ის, წარ­მო­სახ­ვის და ძა­ლი­ან დი­დი ინ­ფორ­მა­ცი­ის გა­და­მუ­შა­ვე­ბის შე­დე­გი. ეს არის ის, რაც ძა­ლი­ან აკ­ლია ქარ­თულ ლი­ტე­რა­ტუ­რას. ჩვენ­თან ვინც წერს, მას აკ­ლია ინ­ფორ­მა­ცია, რო­მე­ლიც აუცი­ლებ­ლად უნ­და ჰქონ­დეს, ასე­ვე აკ­ლია წარ­მო­სახ­ვის ძა­ლა, რომ სა­კუ­თა­რი გა­მოც­დი­ლე­ბა სა­ინ­ტე­რე­სოდ შეც­ვა­ლოს და სხვა­დას­ხ­ვაგ­ვა­რი ვა­რი­ა­ცი­ით წარ­მო­ად­გი­ნოს. ამას კი თა­ნა­მედ­რო­ვე ქარ­თულ ლი­ტე­რა­ტუ­რა­ში ვერ ვხე­დავთ. ქარ­თუ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რა დღეს ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბუ­ლია რო­გორც ავ­ტო­ბი­ოგ­რა­ფი­უ­ლი წე­რი­ლე­ბი. ჩვენ გვსურს ვაჩ­ვე­ნოთ რო­გორც მკითხ­ველს, ისე მწერ­ლებს, თუ რა ლი­ტე­რა­ტუ­რა არ­სე­ბობს დღეს და რა მოქ­მე­დებს თა­ნა­მედ­რო­ვე ადა­მი­ა­ნის აზ­როვ­ნე­ბა­ზე. ამე­რი­კულ უნი­ვერ­სი­ტე­ტებ­ში საკ­მა­ოდ მრა­ვა­ლი კურ­სია ფენ­ტე­ზის შე­სა­ხებ და ეს მწერ­ლე­ბი ჩარ­თულ­ნი არი­ან სას­წავ­ლო პრო­ცე­სებ­ში. თუნ­დაც რო­ჯერ ზე­ლაზ­ნი - ის იყო ერთ-ერ­თი უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­სო­რი, სა­დაც მი­თო­ლო­გი­ის კურ­სი მიჰ­ყავ­და... ფენ­ტე­ზი კულ­ტუ­რი­სა და სამ­ყა­როს შე­სა­ხებ არ­სე­ბუ­ლი ცოდ­ნი­დან ამო­დის. ამი­ტო­მაც არის ის სა­ინ­ტე­რე­სო, გვიჩ­ვე­ნებს, თუ რო­გორ შე­იძ­ლე­ბა წე­რო თით­ქოს არარ­სე­ბულ­ზე, არ­სე­ბუ­ლი ცოდ­ნი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე.<br /><br />- ამ ავ­ტო­რებს ქარ­თ­ვე­ლი მკითხ­ვე­ლი არ იც­ნობს... მათ­და­მი ინ­ტე­რე­სი არ არის...<br /><br />- ერ­თია, რომ ინ­ტე­რე­სი არ ყო­ფი­ლა, და მე­ო­რე არის ის, რომ პრინ­ციპ­ში ამ ჟან­რის ლი­ტე­რა­ტუ­რა საბ­ჭო­თა კავ­შირ­ში აკ­რ­ძა­ლუ­ლი იყო. დღე­ვან­დელ სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ძა­ლი­ან ბევ­რი ისე­თი რამ არის, რაც ინერ­ცი­ით მო­დის საბ­ჭო­თა კავ­ში­რი­დან, მათ შო­რის ამ ჟან­რი­სად­მი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბაც. სა­მეც­ნი­ე­რო ფან­ტას­ტი­კა პრინ­ციპ­ში არ იკ­რ­ძა­ლე­ბო­და. ალ­ბათ იმი­ტომ, რომ სა­მეც­ნი­ე­რო ფან­ტას­ტი­კა ტექ­ნო­ლო­გი­უ­რი გან­ვი­თა­რე­ბის დარ­გია. ლი­ტე­რულ ფენ­ტეზს რუ­სეთ­ში წერ­დ­ნენ, მაგ­რამ ძა­ლი­ან ცო­ტა­ნი. მთლი­ა­ნო­ბა­ში, ეს ჟან­რი აკ­რ­ძა­ლუ­ლი იყო, ისე რო­გორც ყვე­ლა­ფე­რი, რაც ფან­ტა­ზი­ის გა­ქა­ნე­ბას უწყობ­და ხელს. ამ ჟან­რის ძა­ლი­ან ბევ­რი ნა­წარ­მო­ე­ბი, ამა­ვე დროს, არის უტო­პია... უტო­პია კი სის­ტე­მას ან­გ­რევს.<br /><br />საბ­ჭო­თა კავ­ში­რი­დან მომ­დი­ნა­რე ტრა­დი­ცია ძა­ლი­ან ბევრ რა­მე­ში არ­სე­ბობს, და არ­სე­ბობს ერ­თი და იგი­ვე სქე­მით... ჩვენ ჯერ კი­დევ ისე ვცხოვ­რობთ, თით­ქოს საბ­ჭო­თა კავ­ში­რი ჯერ არ დამ­თავ­რე­ბუ­ლა. ჩვე­ნი ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი ტრა­დი­ცი­აც, რო­მე­ლიც ჯერ ისევ ცოცხა­ლია, საბ­ჭო­თა კავ­შირ­ში შე­იქ­მ­ნა... სხვა­თა შო­რის, აკა მორ­ჩი­ლა­ძეს ჰქონ­და ერ­თი-ორი მცდე­ლო­ბა, და­ე­წე­რა ფენ­ტე­ზი, და მორ­ჩა.<br /><br />- თქვე­ნი ასე­თი დას­კ­ვ­ნე­ბი ნა­წი­ლობ­რივ ალ­ბათ იმ ლი­ტე­რა­ტუ­რულ­მა კონ­კურ­ს­მაც გა­ნა­პი­რო­ბა, რომ­ლის ორ­გა­ნი­ზა­ტო­რიც ბრძან­დე­ბო­დით. ვგუ­ლის­ხ­მობ წლის სა­უ­კე­თე­სო რო­მა­ნის კონ­კურსს. არა­ეთ ნა­წარ­მო­ებს გა­ე­ცა­ნით, რი­სი თქმა შე­გიძ­ლი­ათ მათ შე­სა­ხებ ისე, რომ თე­მას არ გავ­ც­დეთ?<br /><br />- რაც ჟან­რობ­რი­ვად იყო გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი, ის, სამ­წუ­ხა­როდ, კარ­გი არ იყო. რაც კარ­გად და­წე­რი­ლი იყო, ის, სამ­წუ­ხა­როდ, ჟან­რობ­რი­ვად ერ­თ­ფე­რო­ვა­ნი იყო - ბი­ოგ­რა­ფი­უ­ლი წე­რი­ლე­ბი. ეს გა­სა­გე­ბია. არა­ვის არა­ვის­თ­ვის უს­წავ­ლე­ბია, თუ რო­გორ უნ­და წე­რონ. არ უთ­ქ­ვამთ, რო­გორ უნ­და მო­ი­გო­ნონ სი­უ­ჟე­ტი. ზო­გა­დად, ყველ­გან ის­წავ­ლე­ბა, თუ რო­გორ უნ­და და­ეყ­რ­დ­ნო სა­კუ­თარ გა­მოც­დი­ლე­ბას და, ამავ­დ­რო­უ­ლად, არ და­წე­რო სა­კუ­თა­რი ბი­ოგ­რა­ფია. ჩვე­ნი მწერ­ლო­ბა ამა­ზეა გა­ჩე­რე­ბუ­ლი, ყვე­ლა სა­კუ­თარ ბი­ოგ­რა­ფი­ას წერს, ზო­გი კარ­გად, ზო­გი ცუ­დად, ზო­გი სა­ხა­ლი­სოდ...<br /><br />ის­წავ­ლე­ბა ისე­თი, ერ­თი შე­ხედ­ვით, მარ­ტი­ვი რამ, რო­გო­რიც არის სა­კუ­თა­რი ცხოვ­რე­ბი­დან ზღაპ­რის შექ­მ­ნა. ეს არის ტექ­ნი­კა, და­ნარ­ჩე­ნი - წა­მო­სახ­ვა და წე­რის ნი­ჭია. არის მარ­ტი­ვი კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­ე­ბი/ამო­ცა­ნე­ბი, რო­გორ უნ­და შე­უც­ვა­ლო ქალს და კაცს ად­გი­ლე­ბი და, ცხა­დია, არ­სე­ბობს ბევ­რად რთუ­ლი კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­ე­ბით - რო­გორ უნ­და გა­ა­კე­თო გრძნო­ბე­ბის რე­ვერ­სი. ეს ყვე­ლა­ფე­რი სწავ­ლე­ბა­დია.<br /><br />- ილი­ას უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში ხომ არ იწყებთ ამ ტი­პის კურსს?<br /><br />- ვიწყებთ. ბა­კურ სუ­ლა­კა­უ­რის გა­მომ­ცემ­ლო­ბის დახ­მა­რე­ბით, ჩვენ ორი მწე­რა­ლი გა­და­სამ­ზა­დებ­ლად შვე­დეთ­ში გავ­გ­ზავ­ნეთ. მათ­გან ერთ-ერ­თი ანა კორ­ძაია გახ­ლ­დათ, რო­მე­ლიც უკ­ვე ას­წავ­ლის ჩვენს უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში. ანა სწო­რედ ამას აკე­თებს - წარ­მო­სახ­ვის უნარს უვი­თა­რებს. უნარს, რომ მწე­რა­ლი ყო­ველ­დღი­უ­რი რუ­ტი­ნის­გან გა­ვი­დეს.<br /><br />- ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი კონ­კურ­სის შემ­დეგ აქ­ტუ­ა­ლუ­რი იყო კითხ­ვა, რო­მელ­საც დაგ­ვი­ა­ნე­ბით გა­ვახ­მი­ა­ნებ - რა­ტომ აკას რო­მა­ნი ”მამ­ლუ­ქი”?<br /><br />- ეს არის კონ­კ­რე­ტუ­ლი ის­ტო­რია. რა თქმა უნ­და, ეს არის მწერ­ლის გა­მოც­დი­ლე­ბა, მაგ­რამ ეს გა­მოც­დი­ლე­ბა გა­და­ტა­ნი­ლია, სულ ცო­ტა, 70 წლით უკან. ყველ­გან ჩანს, რომ აკამ ყვე­ლა­ფე­რი, რა­ზეც წერს, იცის შეგ­რ­ძ­ნე­ბის დო­ნე­ზე, მაგ­რამ ეს ის­ტო­რია მრა­ვალ­მ­ხ­რივ სა­ინ­ტე­რე­სოა. თან ის­ტო­რი­უ­ლი რო­მა­ნია, კონ­კ­რე­ტუ­ლი ფაქ­ტე­ბით, რომ­ლე­ბიც სა­ქარ­თ­ვე­ლოს და შუა აზი­ის მოვ­ლე­ნებს აკავ­ში­რებს, თან მკითხ­ველს ფან­ტა­ზი­ას უღ­ვი­ძებს, გავ­ლე­ნას ახ­დენს წარ­მო­სახ­ვა­ზე. მარ­თა­ლია, ეს რო­მა­ნი არის ყვე­ლა­ზე ცუ­დი, რაც აკას და­უ­წე­რია, მაგ­რამ შარ­შან და­წე­რი­ლებს შო­რის ყვე­ლა­ზე კარ­გია.<br /><br />ილი­ას უნი­ვერ­სი­ტე­ტის გა­მომ­ცემ­ლო­ბა, სა­მეც­ნი­ე­რო გა­მო­ცე­მე­ბის გარ­და, ფენ­ტე­ზის ჟან­რის ლი­ტე­რა­ტუ­რის გა­მო­ცე­მას გა­აგ­რ­ძე­ლებს. ამას გარ­და, რო­გორც უნი­ვერ­სი­ტე­ტის რექ­ტორ­მა გვითხ­რა, თა­ნა­მედ­რო­ვე უცხო­უ­რი ლი­ტე­რა­ტუ­რით და­ინ­ტე­რე­სე­ბულ მკითხ­ველს უნი­ვერ­სი­ტე­ტის გა­მომ­ცემ­ლო­ბა აქ­ტი­უ­რად შეს­თა­ვა­ზებს სხვა­დას­ხ­ვა ჟან­რის ნა­წარ­მო­ე­ბე­ბის თარ­გ­მა­ნებ­საც. ანუ იმას, რა­ზეც ყვე­ლა­ზე დი­დი მოთხოვ­ნაა.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-3738154956255052294?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-72842083694481267742011-05-29T01:32:00.000-07:002011-05-29T01:34:04.373-07:00იყო დრო, როცა მონუმეტებს მხოლოდ გმირებს და დიდ გამარჯვებებს უდგამდნენ.<br /><br />ტრიუმფალური თაღები იქნებოდა ეს, თუ ცხენოსანი მამრები, მაგრამ იყო დრო, როცა კათოლიკურმა სამყარომ ქვით გამოკვეთა ყველაზე დიდი ტრაგედია - დატირება, პიეტა. მიუხედავად იმისა, რომ მე-16 საუკუნის შემდეგ არაერთი მონუმენტი აღიმართა სევდისა და ხსოვნის აღსანიშნავად, “პიეტა რონდანინიზე” შესანიშნავი სევდის, სოლიდარობის, სევდისგან დადუმებისა და თანაგრძნობის გამომხატველი მგონი დღემდე არ შექმნილა არაფერი. მეცნიერთა ნაწილი მიქელანჯელოს ამ ნამუშევარზე ამბობს, რომ ის მანიერიზმით არის გამსჭვალული, მაგრამ მეორე, რომელიც უფრო ფართო ხედვით გამოირჩევა, გვანახებს მას, როგორც ფორმას და მიგვანიშნებს, რომ სწორედ აქ დაიწყო თანამედროვე ქანდაკების ისტორიაც. სადაც ფორმის ასიმეტრიულობა, არაკლასიკურობა და “არარაციონალურობა” თავად ხდება ინფორმაცია. პიეტა რონდანინი არ არის მონუმენტი, ამ სიტყვის ვიწრო გაგებით, მაგრამ ის ყველაზე მნიშვნელოვანი სახეა იდეისა და გრძნობის ადეკვატურობის თვალსაზირისით. ცხადია, მის შესახებ კიდევ ბევრის თქმა შეიძლება, მაგრამ მე მხოლოდ ერთს შევნიშნავ, რომ ყველაზე ტრაგიკული ხატება კონკრეტული ისტორიული ტრაგედიით არ შექმნილა. სიზუსტეს ავტორმა ამ ნამუშევარში ალბათ იმ დიდი გზით მიაღწია, რაც მეთექვსმეტე საუკუნემდე ემოციათა და აზრთა ცვლით დააგროვა საქრისტიანომ. ავტორისეული უზუსტესი თანაგანცდაც იმ ზოგადი თანაგანცდის კულმინაციად შეიძლება დავინახოთ, რაც მანამდე და მასთან ერთად დაგროვდა. არის თუ არა რომელიმე სხვა მემორიალი მსხვრეპლის, მარცხის, ანდა სისხლიანი გამარჯვების მონუმენტი, ამდენად მისაღები საზოგადოებისთვის, ამდენად ადამიანური და მაინც არაადამიანურად უნიკალური - რთული მოსაგონარია. მემორიალები, არატოტალიტარულ სივრცეებში ტრადიციულად ძალიან ზოგად, ხშირად არაფიგურატიულ ობიექტებს წარმოადგენს. თუმცა, ის რომელიც ყველაზე ხშირად აგონდებათ ქართველებს გორის მონუმენტის კონკურსში გამარჩვებული ნამუშევრის მაკეტის შეხედვისას, როდენის “კალეს მოქალაქეები”, ჯერ კიდევ შორს არის თანამედროვე ქანდაკების ფორმებისგან, მაგრამ გამორჩეული იმით, რომ აღნიშნული ქანდაკება, როგროც მონუმენტი, პირველად მიეძღვნა დამარცხებულ ქალაქსა და დამარცხებულ მსხვერპლს. ალბათ არა მხოლოდ ფორმისეული ალუზიებით, არამედ სწორედ ამ იდეის გამო, ერთი ქალაქის მარცხის იდეის გამო გვაგონდება როდენის ქმნილება თამარ კვესიტაძის ახალი ნამუშევრის წინაშე.<br /><br />მის შესახებ უკვე ბევრი დაიწერა. მიჭირს ვიპოვნო ავტორების ტექსტებში რამე, რაც ცალსახად დადებითი შეფასების მსგავსი იქნება. ყველა ავტორი შეთანხმდა იმაზე, რომ სათაური “ამაოებას არ ამოება” ბანალურად მარტივი და გაუგებარია. სიტყვათა თამაშს იდეამდე ვერ მივყავართ. ხელოვნებათმცოდნე ხათუნა ხაბულიანი “24 საათში” გამოქვეყნებულ მეტად საინტერესო სტატიაში ახმოვანებს მანამდე ბევრის მიერ თქმულ აზრს იმის შესახებ, რომ სტალინის ძეგლის ადგილას მწვანე მოლი, ან უბრალოდ სკვერი ერჩივნათ. მაგრამ ხაბულიანის მიმოხილვაში ბევრად უფრო ნიშანდობლივია შენიშვნა, თუ როგორ ვჩქარობთ გუშინდელი დღის მონუმენტის დადგმას.<br /><br />სხვა კუთხიდან ხედავს გიგა ზედანია გორის ცენტრში დასადგმელი ქანდაკების იერს, რასაც რადიო “თავისუფლების” საიტზე გამოქვეყნებულ სტატიაში ვკითხულობთ. იგონებს გოგი ოჩიაურის დაჩეხილ მეომრებს ვაკის პარკიდან და პარალელებს ავლებს 9 აპრილის “დაჩეხილ მსხვერპლთან”. საბოლოოდ კი რიტორიკულ კითხვას სვამს, რა იქნებოდა ხელოვნებაში ეცადათ ახლის გაკეთება, იქნებ ცხოვრებასაც ამ სიახლისთვის მიებაძა. ცხოვრებაში “ხელოვნების იმიჯების” ახდენის ტენდენციის გარდა, ზედანია მეტად საინტერესო საკითხს აყენებს, იმას, რომ ქართულ სკულპტურაში მამაკაცების სახეები კონკრეტული პიროვნებების სახეებია, მაგრამ ბევრად უფრო კომპლექსური და “მძიმე” პასუხისმგებლობა აკისრია ქალის სახეს, რომელიც მუდმივად განზოგადებული და ზეიდეის ხატად გვევლინება. აღნიშნული საკითხი ჩვენს დღევანდელ მსჯელობას ნაკლებად უკავშირდება, თუმცა ფაქტია, რომ ქართული სკულპტურის ფორმირებისას საზოგადოებრივი მენტალობისა და იქნებ ფობიების გავლენაც ძალიან დიდია. და დავუბრუნდეთ მთავარ საგანს.<br /><br />რატომ აღელდა საზოგადოება? განა, მარტივად რომ ვთქვათ უარესი არ დადგმულა? ცხადია კი. აღნიშნულ მონუმენტზე ბევრად უსახური და გაუგებარი. ტკივილს ნუ ავწონით, მაგრამ ნურც იმას ვიტყვით, რომ აფხაზეთში დაღუპულთა მემორიალი (გმირთა მოედანზე), ანდა 9 აპრილის მემორიალი, თავის დროზე, ანუ სანამ ახალმა მსხვერპლმა ძველი განაახლა, ნაკლები ემოციითა და პასუხისმგებლობით იქმნებოდა. მაგრამ, არც ერთი აქამდე არსებული არ ყოფილა “პრეტენზიული”. იყო ნეიტრალური, შაბლონური და უკვე დავიწყებული. “ტამარასტუდიოს” პროექტი შემაწუხებელია. ერთისთვის შემაწუხებელი სიმახინჯის გამო, მეორეთათვის ემოციურად შემაძრწუნებელი. და როგორც არ უნდა იყოს, რთული დასავიწყებელი.<br /><br />ცხადია, ჩემი აზრით, არსებობს სხვა მიზეზიც. ალბათ ბევრი, მაგრამ მე ერთზე დავკონკრეტდები და ეს ერთი დამოკიდებულებაში არსებული გაუგებრობაა. გაუგებრობა კი შემდეგნაირად იწყება. ძალიან რთულია ერთ პროექტში გააერთიანო 2008 წლისა და სხვა ომებში დაღუპულ ქართველთა ხსოვნა და ამავდროულად ჩაანაცვლო სტალინის მონუმენტი. თანაც ეს გააკეთო ძალიან სწრაფად. ამ დროს ან რომელიმე უნდა გამოირიცხოს, ანდა დაკვეთა დაკონკრეტდეს, ანდა უზომოდ განზოგადდეს და არ დაკონკრეტდეს არც თარიღი, არც ეპოქა, დაკონკრეტდეს იდეა - ან გადარჩენის, ან თავისუფლების, ანდა სოლიდარობის. ცხადია, აქ ამ იდეათა უტრირებას ვახდენ. ის, რომ ავტორიც დაბნეულია და მაინც კონკრეტულ ამოსავალს ეძებს, ჩანს თამარის ქანდაკების კონცეფციაში, რომელსაც საკონკურსო გამოფენაზე გავეცანი და უცვლელად წარმოგიდგენთ:<br /><br />“სტალინის ძეგლისგან გათავისუფლებული ადგილი ჯერ კიდევ ინარჩუნებს ოდიოზურ იერს - თითქოს იმუქრება, რომ ნებისმიერი ახალი რამ, რაც ამ ადგილს დაიკავებს, თავისი წინამორბედის დესტრუქციული გავლენისგან თავს ვერასდროს დააღწევს. ჩვენი პროექტი ცხადია, ითვალისწინებს ხსენებულ “მუქარას”, თუმცა შიშნარევ-შემრიგებლურ დიქტატიზმს ნამდვილად ვერ ამოეფარება. აი, მისი შინაარსი: ვერტიკალურად დაჩეხილი ადამიანებისგან ფიგურებისგან შემდგარი ჯგუფი რაღაც ახლის მოსაპოვებლად (თუნდაც მტკივნეული ცვლილებების ფასად, ოღონდაც კი ეს “ახალი” კომფორმისტული სულისკვეთებისა არ იყოს) გარკვეული შემართებით “მსვლელობს”, მათი მსვლელობა, წარმოდგენილი ფაზურად, თითქოს კონტრმარშია ტირანიის საპასუხოდ. ამ ადამიანებმა თითქოს, ეს-ესაა თავი დააღწიეს ბოროტებას და აქ თვითდამკვიდრებისთვის გამოჩნდნენ. მართალია, ფიზიკურადაც და სულიერადაც “დაჩეხილები” არიან, მაგრამ ერთად ისინი სრულიად ჰარმონიულ ანსამბლს ქმნიან… და რაც მთავარია, ისინი მზად არიან გარდაქმნისთვის და საბჭოური ქანდაკებებისდროინდელი პათოსიდან ამოსვლასა და სხვად, ახალ სხეულად გადაქცევას ცდილობენ. არ არის გამორიცხული, ისიც, რომ საბოლოოდ, როდესაც წლები გაივლის და ბელადის აჩრდილი გაქრება, ამ დაჩეხილმა ფიგურებმა განიცადონ ერთგვარი მეტამორფოზა, ანუ ამოწურონ თავიანთი თავი და მათი ადგილი სხვა, გაცილებით გაწონასწორებული ემოციის ქანდაკებამ დაიკავოს. მანამდე კი სიმშვიდის დრო არ არის”.<br /><br />მართალია, აღნიშნული ტექსტი დიდ ფილოსოფიურ წვდომასა და ხარჯვას არ ითხოვს, მაგრამ გარკვეულ მომენტებზე მაინც შევჩერდეთ. მთავარი ის არის, რომ კვესიტაძის ამოცანა სტალინის მონუმენტის ჩანაცვლებაა. ჩანაცვლება ამდენად ემოციური აქცენტით საზოგადოებისთვის და მით უფრო, გორის მოსახლეობისთვის ძალიან მტკივნეული იქნება. მტკივნეული და დამთრგუნველი იქნება აბსოლუტურად სოცრეალისტური, სტალინური არქიტექტურის წიაღში, მაგრამ, ავტორი თითქოს ამ არგუმენტებს პასუხობს, რომ “სიმშვიდის დრო არ არის”… ეს მისი დამოკიდებულებაა, თუმცა უთანაგრძნობენ თუ არა გადაწყვეტილებას (რომლის ფორმულირებასაც თამამად შეგვიძლია როგორც “ტრაგედიის ნატურალისტური განსახიერება” და არანაირად ოპტიმისტური შემართების) სახელისუფლებო ძალები და ქართული საზოგადოება, რომელიც ხშირად იმეორებს, რომ 2008 წლისა და სხვა ყველა ომის შემდეგ ჩვენ მაინც გამარჯვებულები მივემართებით მომავლისკენ, ფეხზე ვდგავართ და არასდროს დავეცემით, - ეს ნამდვილად საეჭვოა. შესაძლოა არ უთანაგრძნონ, თუკი კარგად დაუკვირდებიან. მაგრამ, როცა ახალი მონუმენტი კონკრეტულ ქალაქში და კონკრეტული ადამიანების გარემოცვაში იდგმება, მაშინ არა რომელიმე პოლიტიკური ძალის, არამედ თავად ამ მოქალაქეების დამოკიდებულებაა მთავარი. იქნებ გორელებისთვის ჯობდა რაღაც უფრო იმედიანი, ვიდრე “სულიერად დაჩეხილი” ადამიანების უმიზნო და არამყარი მოძრაობა. იქნებ სტალინის მონუმენტის ჩანაცვლება ჯობდა მართლაც ჰაერით, სულ ცოტა ჰაერით და თავისუფალი სივრცეში გამოჩენილი პერსპექტივით.<br /><br />მაგრამ მართალია კვესიტაძე, როდესაც (დაახლოებით) ამბობს, რომ რაღაცის მიღმა დამალვა არ ღირს, იმისთვის, რომ დატოვო სივრცე და გახდე მშვიდი სულ სხვა მდგომარეობა - სიმშვიდე და მოთმინების უნარი - გჭირდება. ამით ჩვენ ვერ დავიკვეხნით. სწრაფი რეაგირებისა და ჩვენი დროის მონუმენტების, ანუ ჩვენი “საინტერესო” იდენტობის გაცხადების წყურვილი არ გვასვენებს. შესაბამისად, რაღაც უნდა ვთქვათ. და თუკი უნდა ვთქვათ, იქნებ სწორედ აღნიშნული სკულპტურული გამოსახულება არის ჩვენი დღევანდელი მდგომარეობის პორტრეტი და არ გვსურს აღიარება? იქნებ ის არის გულწრფელი და ბევრად უფრო ნამდვილი, ვიდრე ის, რასაც ვამბობთ?<br /><br />სიმართლე რომ ვთქვათ, არც კრიტიკისა და არც გორელების აზრი არაფერს შეცვლის. უკვე დამტკიცებული პროექტი სხვა კითხვის ნიშნებს სვამს. ესკიზში ჩანს, რომ მთლიანობაში მონუმენტი 7 მეტრისა იქნება. 2-მეტრიანი პოსტამენტი, ეს უკვე ძალიან დიდი ემოციური დატვრითვაა, რომ არაფერი ვთქვათ 5-მეტრიან დაჩეხილ, უსუსურ, ფარატინა ქართველებზე. თუმცა, არ გამოვრიცხავ ამ ყველაფრის ორიგინალობას. ამას გარდა, მონუმენტი მოედნის ცენტრში იდგმება, ის კი ფრონტალურია. ანუ ხედვის ერთი წერტილიდან აღიქმება ყველაზე გასაგებად, გვერდიდან და მით უფრო ზურგიდან საკმარისად უტყვია… რაც დიდი ზომებში ბევრად შესამჩნევი იქნება. შესაძლებელია აღნიშნული პროექტი ყველაზე ადეკვატურად მოეჩვენა ჟიურის, მაგრამ ის ქალაქში დასადგმელად მზად ნამვილად არ არის. ამას გარდა, თუკი ავტორი უშვებს შესაძლებლობას, რომ მალე მონუმენტი შეიძლება დაიხვეწოს, ანდა შეიცვალოს, მაშინ გამოდის, რომ ეს ინსტალაციაა და არა მონუმენტური სკულპტურა. ინსტალაციის დროებითობა კი, ალბათ არამხოლოდ ზომა-წონაში, არამედ მასალაშიც უნდა იყოს გათვალისწინებული.<br /><br />და ბოლოს, ისევ კონცეპტუალურ დავას გავაგრძელებ საკუთარ თავთან. თუკი ჩვენ სტალინის ძეგლს ახალი მონუმენტით ვცვლით ნიშნად იმისა, რომ უარს ვამბობთ მის აჩრდილზე (როგორ ხატოვნადაც აღნიშნავს თამარ კვესიტაძე) ჩვენს აზროვნებასა და რეალობაში, მაშინ ყველაზე ადეკვატური იქნებოდა ცარიელი პოსტამენტის დატოვება. სანამ ის გაქრებოდა… ნიშნად იმისა, რომ მივხვდით: პოსტამენტზე შემომჯდარი ბელადები, ზეადამიანები და გულივერი ლიდერები აღარ გვინდა. მაგრამ მივხვდით კი ამას, შეგვიძლია კი დავიწყოთ ცარიელი პოსტამენტების ხანა?<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-7284208369448126774?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-23420196164548798612011-05-29T01:31:00.000-07:002011-05-29T01:32:28.146-07:00რა ბე­დი ელის ოშკს, რო­მე­ლიც ინ­გ­რე­ვა<br /><br />მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ ტაო-კლარ­ჯე­თის ძეგ­ლე­ბის გა­და­სარ­ჩე­ნად შექ­მ­ნილ და ჯერ ისევ ხელ­მო­უ­წე­რელ ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა­ზე მე­დი­ებ­სა და სხვა­დას­ხ­ვა სა­ზო­გა­დო­ებ­რივ წი­აღ­ში ბევ­რი ით­ქ­ვა, სი­ზუს­ტე მა­ინც აკ­ლია ინ­ფორ­მა­ცი­ას. ზუს­ტად ვერ ვიტყ­ვით რა­ტომ. შე­საძ­ლოა იმი­ტომ, რომ ზი­სუს­ტი­სა და მშვი­დი მსჯე­ლო­ბის დაწყე­ბამ­დე იფეთ­ქა ვნე­ბებ­მა, ღელ­ვამ იმის შე­სა­ხებ, შე­იძ­ლე­ბა თუ არა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში მე­ჩე­თე­ბის რეს­ტარ­ვა­ცია და რამ­დე­ნად და­უშ­ვებს ამას სა­ქარ­თ­ვე­ლოს სა­პატ­რი­არ­ქო, ქარ­თუ­ლი ეკ­ლე­სი­ის მრევ­ლი და რამ­დე­ნად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია ქარ­თუ­ლი სა­ზო­გა­დო­ე­ბის­თ­ვის ტაო-კლარ­ჯე­თის ის­ტო­რი­ი­სა და კულ­ტუ­რის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბა.<br /><br />თა­ვი და­ვა­ნე­ბოთ ან სხვა დროს მივ­ხე­დოთ იმ სა­კითხს, რომ ამ ვნე­ბა­თა­ღელ­ვით გარ­კ­ვე­ულ არა­ჯან­საღ და "სრუ­ლი­ად ქარ­თუ­ლი" სა­ზო­გა­დო­ე­ბის არა­ტო­ლე­რან­ტუ­ლი ბუ­ნე­ბა და ქსე­ნო­ფო­ბი­უ­რი ნიშ­ნე­ბი გა­მო­იკ­ვე­თა. თა­ვი და­ვა­ნე­ბოთ იმ ში­შის (რომ სა­მი მე­ჩე­თის რეს­ტავ­რა­ცია შე­არ­ყევს ქარ­თულ ეკ­ლე­სი­ას ან მარ­თ­მა­დი­დებ­ლო­ბას) არა­სა­სურ­ველ წარ­მო­მავ­ლო­ბას, მი­ზე­ზებ­სა და მის მი­ერ გა­მოწ­ვე­ულ კონ­ტ­რარ­გუ­მენ­ტებს. ვთქვათ მხო­ლოდ ერ­თი, რომ სა­კითხის ამ მი­მარ­თუ­ლე­ბით გამ­წ­ვა­ვე­ბამ გა­მო­იწ­ვია 2007 წელს დაწყე­ბუ­ლი მო­ლა­პა­რა­კე­ბე­ბის შე­ჩე­რე­ბა და დღემ­დე ვერ შე­თან­ხ­მე­ბა და ვერ ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბა იმ სა­კითხებ­ში, თუ რა არის რე­ა­ლუ­რად ამ არა­ერ­თ­გ­ზის ხსე­ნე­ბუ­ლი სა­ზო­გა­დო­ე­ბის­თ­ვის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი, ფა­სა­დუ­რი სიძ­ლი­ე­რე ქვეყ­ნის თუ ეკ­ლე­სი­ის, თუ რე­ა­ლუ­რი პრინ­ცი­პე­ბის გარ­შე­მო ერ­თი­ა­ნო­ბა და ამ ტი­პის გაძ­ლი­ე­რე­ბა. ვერ შევ­თან­ხ­მ­დით, რომ ჩვენ ვი­ცავთ ჩვენს კულ­ტუ­რულ მემ­კ­ვიდ­რე­ო­ბას მი­სი ეთ­ნი­კუ­რი თუ რე­ლი­გი­უ­რი წარ­მო­მავ­ლო­ბის მი­უ­ხე­და­ვად და რომ ჩვენ, სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მო­ქა­ლა­ქე­ე­ბი თა­ნა­ბარ­ნი ვართ იმის მი­უ­ხე­და­ვად, თუ სა­ით მიგ­ვი­წევს გუ­ლი, ეკ­ლე­სი­ის­კენ თუ მე­ჩე­თის­კენ, თა­ნა­ბარ­ნი იმის მი­უ­ხე­და­ვად, სომ­ხურ ეკ­ლე­სი­ა­შია მო­ნათ­ლუ­ლი ჩვე­ნი წი­ნა­პა­რი თუ ქარ­თულ­ში.<br /><br />2011 წელს გამ­წ­ვა­ვე­ბულ­მა დის­კუ­სი­ამ მე­ჩე­თე­ბის შე­სა­ხებ კი­დევ ერ­თხელ გვიჩ­ვე­ნა, რომ აქ­ტი­უ­რად შეგ­ვიძ­ლია არაპ­რო­ფე­სი­უ­ლი და არაღ­რ­მა დის­კუ­სი­ის გაცხო­ვე­ლე­ბა და რომ სწო­რედ ეს ზე­და­პი­რუ­ლი აზ­როვ­ნე­ბა აღ­რ­მა­ვებს ჩვენ­ში ში­შებ­სა და ფო­ბი­ებს. თუ გა­ვით­ვა­ლის­წი­ნებთ ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის იმ დე­ტა­ლებს, რო­მელ­თა შე­სა­ხე­ბაც ალ­ბათ და­ზუს­ტე­ბით აქამ­დე არ­სად არა­ფე­რი თქმუ­ლა, მა­შინ სა­ვა­რა­უ­დოა, რომ და­ძა­ბუ­ლო­ბა იმა­ტებს, მაგ­რამ თუ ჩა­ვუღ­რ­მავ­დე­ბით და და­ვი­ნა­ხავთ, რამ­დე­ნად ეწი­ნა­აღ­მ­დე­გე­ბა ეს ფო­ბი­ე­ბი თა­ნა­მედ­რო­ვე­ო­ბას და ამ თა­ნა­მედ­რო­ვე­ო­ბა­ში ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბულ სურ­ვილს, სა­ქარ­თ­ვე­ლო შედ­გეს რო­გორც თა­ნა­მედ­რო­ვე სა­ხელ­მ­წი­ფო და არა შუა სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის კულ­ტუ­რუ­ლი მემ­კ­ვიდ­რე­ო­ბის ნი­მუ­ში, მა­შინ ჩვენს ამ ფო­ბი­ებ­ზე უნ­და გა­ვი­ცი­ნოთ და მშვი­დად მივ­ს­დი­ოთ მეც­ნი­ერ­თა მო­საზ­რე­ბებს. მათ შე­სა­ხებ, უკ­ვე ოშ­კის ინ­ტე­რი­ერ­ში თქმულს, აქ კი­დევ ბევრს წა­ი­კითხავთ. მაგ­რამ მა­ნამ­დე ისევ ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა­ში შე­ტა­ნი­ლი ახა­ლი დე­ტა­ლის არსს უნ­და გა­ვეც­ნოთ.<br /><br />ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა, რო­მე­ლიც თურ­ქეთ­სა და სა­ქარ­თ­ვე­ლოს შო­რის ფორ­მ­დე­ბა, ით­ვა­ლის­წი­ნებ­და სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ტე­რი­ტო­რი­ა­ზე არ­სე­ბუ­ლი სა­მი მე­ჩე­თის გა­ნახ­ლე­ბას, ძეგ­ლის სტა­ტუ­სის შე­ნარ­ჩე­ნუ­ბით და თურ­ქე­თის ტე­რი­ტო­რი­ა­ზე ოთხი ქარ­თუ­ლი ტაძ­რის გა­მაგ­რე­ბა-რეს­ტავ­რა­ცი­ას, ასე­ვე ძეგ­ლის სტა­ტუ­სის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბით. თუმ­ცა, მო­ლა­პა­რა­კე­ბე­ბის ბო­ლო ეტაპ­ზე თურ­ქე­თის მხა­რეს ახა­ლი მოთხოვ­ნა გა­უჩ­ნ­და. ბა­თუ­მის აღ­დ­გე­ნილ მე­ჩეთ­ში ფუნ­ქ­ცი­ო­ნი­რე­ბის დაწყე­ბის შე­სა­ხებ. თუ­კი უარს მი­ი­ღებ­დ­ნენ, მო­ლა­პა­რა­კე­ბა სა­ერ­თოდ ჩა­იშ­ლე­ბო­და, სა­პა­სუ­ხოდ სა­ქარ­თ­ვე­ლომ ტაო-კლარ­ჯე­თის ტაძ­რე­ბი­დან ერთ-ერ­თ­ში წირ­ვა-ლოც­ვის აღ­დ­გე­ნა მო­ითხო­ვა, რა­ზეც ოფი­ცი­ა­ლურ­მა თურ­ქეთ­მა თან­ხ­მო­ბა გა­ნაცხა­და:<br /><br />ნი­კა ვა­ჩე­იშ­ვი­ლი, ძეგ­ლ­თა დაც­ვის ეროვ­ნუ­ლი სა­ა­გენ­ტოს დი­რექ­ტო­რი: მო­ლა­პა­რა­კე­ბე­ბი და­იწყო 2008 წელს. ხელ­მო­სა­წე­რად მზად იყო ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა, მაგ­რამ არ იყო ხელ­მო­წე­რი­ლი და დღემ­დე გა­და­ი­დო ამ ძეგ­ლებ­ზე სა­რეს­ტავ­რა­ციო სა­მუ­შა­ო­ე­ბის დაწყე­ბა. ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა არის პა­რი­ტე­ტუ­ლი, ის არის თურ­ქეთ­სა და სა­ქარ­თ­ვე­ლოს შო­რის სიძ­ვე­ლე­ე­ბის მოვ­ლა-პატ­რო­ნო­ბის შე­სა­ხებ და ვფიქ­რობ, რომ ეს ძა­ლი­ან კარ­გი ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბაა, რად­გა­ნაც ის გუ­ლის­ხ­მობს ბრწყინ­ვა­ლე სიძ­ვე­ლე­ე­ბის აღ­დ­გე­ნას, არა მარ­ტო სა­ტაძ­რო შე­ნო­ბე­ბის, არა­მედ მთე­ლი კომ­პ­ლექ­სე­ბის აღ­დ­გე­ნას, სატ­რა­პე­ზო­ე­ბით და ა.შ. რაც ასე­ვე ძა­ლი­ან ღი­რე­ბუ­ლია. სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში კი იგეგ­მე­ბა, რომ რეს­ტავ­რა­ცია ჩა­უ­ტარ­დეს ძა­ლი­ან ღი­რე­ბულ და ჩვე­ნი ის­ტო­რი­ის­თ­ვის მეტყ­ველ ნი­მუ­შებს, რო­გო­რიც არის ახალ­ცი­ხის მედ­რი­სე, რო­გო­რიც არის ქო­ბუ­ლე­თის კვი­რე­კეს ჯა­მე, რო­მე­ლიც არის ხითხუ­რო­ო­ბის მშვე­ნი­ე­რი ნი­მუ­ში. ყვე­ლა ეს სიძ­ვე­ლე დარ­ჩე­ბა უფუნ­ქ­ციო ძეგ­ლად. მხო­ლოდ თურ­ქე­თის მხა­რის მოთხოვ­ნაა, რომ აზი­ზი­ეს დამ­წ­ვა­რი მე­ჩე­თის სა­ნაც­ვ­ლოდ აიგოს ახა­ლი და მან იფუნ­ქ­ცი­ო­ნი­როს, რო­გორც მე­ჩეთ­მა. შე­სა­ბა­მი­სია ჩვე­ნი მოთხოვ­ნა, რომ რო­მე­ლი­მე რეს­ტ­რავ­რი­რე­ბულ ტა­ძარ­ში, ეს იქ­ნე­ბა ან ოშ­კი, ან ხან­ძ­თა, ამოქ­მედ­დეს ღვთის­მ­სა­ხუ­რე­ბა. ფუნ­ქ­ცი­ო­ნი­რე­ბის სა­კითხი არის ბო­ლო სა­კითხი, რო­მე­ლიც ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის­თ­ვის მზად­დე­ბა. თურ­ქი რეს­ტავ­რა­ტო­რე­ბი იმუ­შა­ვე­ბენ სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში და ქარ­თ­ვე­ლე­ბი - თურ­ქეთ­ში. ეს ძა­ლი­ან კარ­გია, რად­გა­ნაც ამ ტაძ­რე­ბის აღ­დ­გე­ნის უნა­რი და შე­სა­ბა­მი­სი გა­მოც­დი­ლე­ბა მხო­ლოდ ჩვენ გვაქვს. თა­ნაც არ­სე­ბობს შემ­თხ­ვე­ვა, რო­დე­საც თურ­ქეთ­ში არ­სე­ბუ­ლი სომ­ხუ­რი ტა­ძა­რი - ახ­ტა­მა­რის ეკ­ლე­სია აღად­გი­ნეს არა სომ­ხებ­მა, არა­მედ თურ­ქებ­მა და აღად­გი­ნეს ძა­ლი­ან სა­ეჭ­ვო სა­რეს­ტ­რავ­რა­ციო ხა­რის­ხით. პირ­ვე­ლი იქ­ნე­ბა საპ­რო­ე­ქო სტა­ტია, რო­მე­ლიც მა­ლე გა­ივ­ლის, იმი­ტომ რომ ჩვენ წი­ნას­წარ და­ვიწყეთ მას­ზე მუ­შა­ო­ბა, რომ დრო არ დაგ­ვე­კარ­გა და ხე­ლო­მო­წე­რის­თა­ნა­ვე, რომ არ და­ვე­ლო­დოთ ფარ­თო მას­შ­ტა­ბი­ა­ნი სა­რეს­ტავ­რა­ციო სა­მუ­შა­ო­ე­ბის ამოქ­მე­დე­ბას და ფრონ­ტის გახ­ს­ნას, ძა­ლო­ვა­ნი ხა­რა­ჩო­ე­ბის აგე­ბით და­ვიწყებთ გა­მაგ­რე­ბას. ანუ უფ­რო კონ­კ­რე­ტუ­ლად რომ ვთქვათ, ჩვენ არ და­ვუც­დით რეს­ტავ­რა­ტო­რე­ბი­სა და მუ­შა ძა­ლე­ბის შე­მოს­ვ­ლას ტაძ­რებ­ში, ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის გა­ფორ­მე­ბის­თა­ნა­ვე დავ­დ­გამთ გა­მა­მაგ­რე­ბელ ხა­რა­ჩო­ებს, რომ არ­სე­ბუ­ლი კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­უ­ლი პრობ­ლე­მე­ბი შე­სუს­ტ­დეს და არ იყოს ამ ტაძ­რე­ბის ჩა­მონ­გ­რე­ვის საფ­რ­თხე. ხე­დავთ, რომ ამ ზამ­თარ­ში ძა­ლი­ან კარ­გად ჩანს ამ ტაძ­რე­ბის პრობ­ლე­მა. ოთხ­თა ეკ­ლე­სი­ა­საც შე­მო­ძარ­ც­ვუ­ლი აქვს სა­ბურ­ვე­ლი, რაც ძა­ლი­ან დიდ პრობ­ლე­მებს უჩენს ტა­ძარს. აქაც, ოშ­კ­შიც ხე­დავთ, რომ იატაკ­ზე ყი­ნუ­ლის წრე­ე­ბია, რომ­ლე­ბიც გუმ­ბა­თი­დან ჩა­მო­დე­ნი­ლი წყლე­ბის შე­დე­გია. ანუ კედ­ლებ­სა და გუმ­ბათ­ში წყა­ლი ჟო­ნავს, ეს უკ­ვე გამ­ჭო­ლია, რო­გორც გა­რეთ ისე შეგ­ნით ვი­თარ­დე­ბა სი­ნეს­ტე და ძა­ლი­ან დიდ პრობ­ლე­მებს აჩენს.<br /><br />- რა­ტომ ხე­ლი არ მო­ე­წე­რა ამ ხელ­შეკ­რუ­ლევ­ბას 2008 წელს?<br /><br />- 2007 წლი­დან (რო­დე­საც ჩა­მო­ინ­გ­რა ხან­ძ­თის გუმ­ბა­თი) ჩვე­ნი მხრი­დან ძა­ლი­ან ინ­ტენ­სი­უ­რად წა­რი­მარ­თა მუ­შა­ო­ბა, მე პრო­ცე­სის შე­ჩე­რე­ბას ვხსნი იმით, რომ სა­ზო­გა­დო­ე­ბა არ აღ­მოჩ­ნ­და ამ გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბის­თ­ვის მზად. იმ პე­რი­ო­დის­თ­ვის გა­და­ი­დო ხელ­მო­წე­რა რა­ღაც დრო­ით, სა­ბო­ლო­ოდ აღ­მოჩ­ნ­და, რომ ეს დრო სამ წელ­ზე გა­ი­წე­ლა.<br /><br />ამ ხნის გან­მავ­ლო­ბა­ში კონ­კ­რე­ტუ­ლი და­ზი­ა­ნე­ბე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბა გა­ი­ზარ­და<br /><br />დი­ახ, ნგრე­ვის პრო­ცე­სი გრძელ­დე­ბა. შე­იძ­ლე­ბა ისე­თი გა­მო­ხა­ტუ­ლო კა­ტას­ტ­რო­ფა არ მოხ­და, რო­გო­რიც იყო 2007 წელს ხან­ძ­თის გუმ­ბა­თის ჩა­მონ­გ­რე­ვა, მაგ­რამ პრო­ცე­სი ძა­ლი­ან აქ­ტი­უ­რად მი­დის და არ ვი­ცით, ხვალ რა იქ­ნე­ბა.<br /><br />- ის სა­ზო­გა­დო­ე­ბა, რო­მე­ლიც 2008 წელს წინ აღუდ­გა ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის გა­ფორ­მე­ბას, არც ახ­ლაა დი­დად მო­წა­დი­ნე­ბუ­ლი, მა­ინც და­ეჭ­ვე­ბუ­ლია, საფ­რ­თხე­ებს ხე­დავს. დღეს რო­გორ ეკი­დე­ბით ამ და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბას?<br /><br />- ჩვენ აქ, ტაო-კლარ­ჯეთ­ში ვართ სპე­ცი­ა­ლის­ტებ­თან ერ­თად იმი­ტომ, რომ სა­ზო­გა­დო­ე­ბამ მათ­გან მი­ი­ღოს ობი­ექ­ტუ­რი ინ­ფორ­მა­ცია.<br /><br />სპეციალისტებიდან ერთ-ერთი, ხელოვნებათმცოდნე დავით ხოშტარია აქცენტს ერთ დიდ დაზიანებაზე აკეთებს და დღევანდელ ვითარებას შარშანდელ სურათს ადარებს:<br /><br />და­ვით ხოშ­ტა­რია: შარ­შან­დელ­თან შე­და­რე­ბით ჩრდი­ლო-და­სავ­ლეთ აფ­რის მდგო­მა­რე­ო­ბა საგ­რ­ძ­ნობ­ლად გა­უ­ა­რეს­და. ეს არის ყვე­ლა­ზე სა­გან­გა­შო. აქ უამ­რა­ვი პრობ­ლე­მაა, უამ­რა­ვი ბზა­რია, მაგ­რამ ყვე­ლა­ზე გა­და­უ­დე­ბელ შვე­ლას სა­ჭი­რო­ებს ჩრდი­ლო-და­სავ­ლე­თის აფ­რა, რო­მე­ლიც არის გან­გ­რე­უ­ლი მთლი­ა­ნად. ეს ნგრე­ვა და­იწყო სადღაც 10-15 წლის წინ. 1990 წელს რომ ვი­ყა­ვი აქ, სა­ერ­თოდ არა­ნა­ი­რი პრობ­ლე­მა არ ჰქონ­და ამ ნა­წილს. ყვე­ლა­ფე­რი წეს­რიგ­ში იყო. ძა­ლი­ან სწრა­ფად ფარ­თოვ­დე­ბა ეს ნაპ­რა­ლი. შარ­შან­დელ­თან შე­და­რე­ბით კი ძა­ლი­ან გაზ­რ­დი­ლია. ეს არის ყო­ველ­წუ­თი­ე­რი პრო­ცე­სი. აქ­ცენ­ტი უნ­და და­ის­ვას სწო­რად. ბევ­რი ბზა­რი არის სა­ში­ში, მაგ­რამ პირ­ველ რიგ­ში ეს, რო­მე­ლიც ემუქ­რე­ბა გუმ­ბათს. გუმ­ბა­თი თუ ჩა­მო­ინ­გ­რა, მთლი­ა­ნად ნა­გე­ბო­ბას და­ა­ზან­ზა­რებს. მხო­ლოდ გუმ­ბა­თის ჩა­მონ­გ­რე­ვით არ დას­რულ­დე­ბა ნგრე­ვა...<br /><br />გი­ორ­გი ოთხ­მე­ზურ­თან ერ­თად ექ­ს­პე­დი­ცი­ის ახალ­გაზ­რ­და ნა­წი­ლი წარ­წე­რე­ბით ხე­ლახ­ლა იგო­ნებ­და ის­ტო­რი­ას: არ­სე­ბუ­ლი წარ­წე­რე­ბი­დან ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია სამ­ხ­რეთ შე­სას­ვ­ლე­ლის თავ­ზე არ­სე­ბუ­ლი ეს დი­დი წარ­წე­რა, სა­დაც აშე­ნე­ბის ის­ტო­რიაა მოთხ­რო­ბი­ლი, ძა­ლი­ან დაწ­ვ­რი­ლე­ბით, რა და­ი­ხარ­ჯა და რო­გორ გა­კეთ­და. ამა­ვე წარ­წე­რა­ში მოხ­სე­ნი­ე­ბულ­ნი არი­ან ადარ­ნა­სე კუ­რა­პა­ლა­ტი და მი­სი შვი­ლე­ბი ბაგ­რა­ტი და და­ვი­თი. იქ სა­დაც რე­ლი­ე­ფია და­ვი­თი­სა და ბაგ­რა­ტის გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბე­ბით (ს.კ. აღ­ნიშ­ნუ­ლი რე­ლი­ე­ფი სა­ნა­ხავ­როდ გა­ნად­გურ­და ამ ბო­ლო წლებ­ში), ეკ­ლე­სი­ის მო­დე­ლით ხელ­ში, იქ სხვა წარ­წე­რე­ბიც არის. შიგ­ნი­თაც არის გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბე­ბი და გან­მარ­ტე­ბი­თი წარ­წე­რე­ბი. ამ წარ­წე­რებ­ში ამ მხა­რის ის­ტო­რი­აც არის გად­მო­ცე­მუ­ლი. სამ­წუ­ხა­როდ აღარ იკითხე­ბა ერთ-ერ­თი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი ფრეს­კუ­ლი წარ­წე­რა, მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი ეპიგ­რა­ფი­კუ­ლი ნი­მუ­ში - სულ­თა მა­ტი­ა­ნე, თა­ვის დრო­ზე თა­ყა­იშ­ვილ­მა გა­მო­აქ­ვეყ­ნა ეს წარ­წე­რა. ერ­თი არის ბა­სი­ლი მე­ო­რის, ბი­ზან­ტი­ის იმ­პე­რა­ტო­რის მო­სახ­სე­ნე­ბე­ლი წარ­წე­რა და მე­ო­რე ბაგ­რატ ერის­თავთ ერის­თა­ვის, მა­შე­ნებ­ლის წარ­წე­რა. აქ არის ასე­ვე ერ­თი, სა­დაც მოთხ­რო­ბი­ლია, რომ ბა­სი­ლი მე­ო­რემ და მის­მა ძმამ კონ­ს­ტან­ტი­ნემ გა­და­ბუ­რეს ეს ტა­ძა­რი, ანუ გა­და­ხუ­რეს, სა­რეს­ტავ­რა­ციო სა­მუ­შა­ო­ე­ბი ჩა­უ­ტა­რე­ბი­ათ. ეს არის უკ­ვე ის პე­რი­ო­დი, რო­დე­საც და­ვით კუ­რა­პა­ლა­ტი გარ­დაც­ვ­ლი­ლია და ბი­ზან­ტი­ის იმ­პე­რი­ამ მი­ი­ტა­ცა ეს ტე­რი­ტო­რია. მი­უ­ხე­და­ვად ამი­სა, ქარ­თ­ვე­ლე­ბი დიდ ყუ­რადღე­ბას აქ­ცევ­დ­ნენ აქა­უ­რო­ბას. პატ­რიქ ჯო­ჯი­კი არის ქარ­თ­ვე­ლი დი­დე­ბუ­ლი, რო­მელ­მაც 1031 წელს თა­ვი­სი სახ­ს­რე­ბით მო­ა­ხა­ტი­ნა ტა­ძა­რი. დღეს შე­ვამ­ჩ­ნი­ეთ, უფ­რო სწო­რად აღ­მო­ვა­ჩი­ნეთ ერ­თი წარ­წე­რა, რო­მე­ლიც გა­მო­უქ­ვეყ­ნე­ბე­ლია. ფრაგ­მენ­ტუ­ლად იკითხე­ბა... თუ­კი აქ მოხ­დე­ბა რეს­ტ­რა­ვარ­ცია, ის უნ­და და­იწყოს არ­ქე­ო­ლო­გი­უ­რი სა­მუ­შა­ო­ე­ბით. სამ­ხ­რეთ მი­ნა­შე­ნის მი­წის დო­ნე მი­ნი­მუმ 2 მეტ­რით არის აწუ­ე­ლი, ეს უნ­და გა­სუფ­თავ­დეს, რომ გა­მოჩ­ნ­დეს იატა­კი... ეს მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია, რად­გა­ნაც ბაგ­რა­ტის და და­ვი­თის საძ­ვა­ლეს კონ­კ­რე­ტუ­ლი ად­გი­ლი არ ვი­ცით, მაგ­რამ ეს მა­თი ტა­ძა­რი იყო და ბუ­ნებ­რი­ვია, რომ მა­თი საფ­ლა­ვე­ბიც აქ უნ­და იყოს. ამას მო­მა­ვა­ლი გვიჩ­ვე­ნებს. 30-მდე წარ­წე­რაა, გარ­და ამი­სა აქ აღ­მო­ჩე­ნი­ლია სტე­ლე­ბი ასე­ვე წარ­წე­რე­ბით. ტაო-კლარ­ჯე­თის სა­მე­ფო იყო უძ­ლი­ე­რე­სი სა­ხელ­მ­წი­ფო მე­ა­თე სა­უ­კუ­ნე­ში, მარ­ტო ის ფაქ­ტი, რომ და­ვით კუ­რა­პა­ლატს ბი­ზან­ტი­ის იმ­პე­რა­ტო­რებ­მა სთხო­ვეს დახ­მა­რე­ბა ტახ­ტის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბის­თ­ვის, ეს უკ­ვე მრავ­ლის­მ­თ­ქ­მე­ლია. ძა­ლი­ან მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია ის ფაქ­ტი, რომ და­ვით კუ­რა­პა­ლა­ტი იყო სა­ერ­თო ქარ­თუ­ლი მას­შ­ტა­ბის მო­აზ­როვ­ნე. არ იყო ჩა­კე­ტი­ლი თა­ვის ტაო-კლარ­ჯეთ­ში და მარ­ტო აქა­უ­რო­ბით არ გა­ნი­საზღ­ვ­რე­ბო­და მის­თ­ვის სა­ქარ­თ­ვე­ლო. შემ­თხ­ვე­ვი­თი არ არის, რომ იოანე მა­რუ­შის­ძემ, რო­დე­საც სა­ქარ­თ­ვე­ლოს გა­ერ­თი­ა­ნე­ბის გეგ­მა შე­ი­მუ­შა­ვა, სწო­რედ და­ვითს მი­მარ­თა. და­ვი­თის პა­სუ­ხი ადეკ­ვა­ტუ­რი იყო, ბაგ­რა­ტი, სრუ­ლი­ად სა­ქარ­თ­ვე­ლოს კა­ნო­ნი­ე­რი მემ­კ­ვიდ­რე, მა­შინ­ვე მი­სი შვი­ლო­ბი­ლი გახ­და...<br /><br />ყველასთვის კარგად ნაცნობი ამონარიდები ისტორიიდან შეიძლება ისმის, როგორც პროზა, მაგრამ როცა შენი ქვეყნის ყველაზე მნიშვნელოვან ეტაპზე "დგახარ" და მას კონკრეტულ, წინ მდგარ ძეგლთან აკავშირებ. ამ პროზას ვერ გაექცევი. თუმცა, სტატიის და ზოგადად ამ რეპორტაჟის დასასრულს მაქვს სულ სხვა ტიპის კომენტარიც. რესტავრატორი ვანო გრემელაშვილი უკვე ფიქრობს და მუშაობს იმაზე, თუ როგორ ჩაერთვება პროცესში უკვე ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ.<br /><br />მუშაობა ოშკის ტაძარზე მაშინ დაუწყია, როცა ბაგრატის სარესტავრაციო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოებს იწყებდა და ეპოქისა და პარალელური ძეგლების კვლევა დასჭირვებია:<br /><br />ვა­ნო გრე­მე­ლაშ­ვი­ლი, რეს­ტავ­რა­ტო­რი: შარ­შან გა­ზაფხულ­ზე სა­შუ­ა­ლე­ბა მოგ­ვე­ცა, ძეგ­ლ­თა დაც­ვის ეროვ­ნუ­ლი სა­ა­გენ­ტოს, კულ­ტუ­რის სა­მი­ნის­ტ­როს მხარ­და­ჭე­რით და თურ­ქე­თის კულ­ტუ­რის სა­მი­ნის­ტ­როს ნე­ბარ­თ­ვით აგ­ვე­ზო­მა ოშ­კის ტა­ძა­რი. ეს პრო­ცე­სი გა­ნი­საზღ­ვ­რა, რო­გორც ბაგ­რა­ტის ტაძ­რის კვლე­ვის ნა­წი­ლი. მოგ­ვე­ცა სა­შუ­ა­ლე­ბა, ჩა­მოვ­სუ­ლი­ყა­ვით, დავ­ყა­ვით ორი კვი­რა და ტა­ძა­რი სრუ­ლად, ინ­ტე­რი­ე­რი და ექ­ს­ტე­რი­ე­რი უახ­ლე­სი აპა­რა­ტუ­რით, სკა­ნე­რის მეშ­ვე­ო­ბით დას­კა­ნერ­და. მო­გეხ­სე­ნე­ბათ, ეს იძ­ლე­ვა აბ­სო­ლუ­ტუ­რად ზუსტ გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბას, მი­ლი­მეტ­რე­ბის სი­ზუს­ტემ­დე. შე­მოდ­გო­მამ­დე დაგ­ვ­ჭირ­და დრო მა­სა­ლის და­მუ­შა­ვე­ბის­თ­ვის. დღეს უკ­ვე მზად არის ყვე­ლა­ფე­რი. ახა­ლი მა­სა­ლით ჩვენ შეგ­ვიძ­ლია თი­თო­ე­უ­ლი ქვის მო­დე­ლი­რე­ბაც კი. ჩრდი­ლო­ე­თის მხა­რე 3-4 მეტ­რამ­დეა მეწყე­რით და­ფა­რუ­ლი, ეს გა­საწ­მენ­დია, იქ­ვე არ­სე­ბუ­ლი საცხოვ­რე­ბე­ლი სახ­ლი უნ­და და­ინ­გ­რეს, რა­საც აპი­რე­ბენ კი­დეც და შემ­დეგ ნა­გე­ბო­ბის ეს ნა­წი­ლი კი­დევ ერ­თხელ იქ­ნე­ბა შეს­წავ­ლის ობი­ექ­ტი. ჩვენ მა­შინ ვერ შევ­ძე­ლით აპა­რა­ტუ­რის ზე­მოთ ატა­ნა, მაგ­რამ ახ­ლა, რო­გორც კი ხა­რა­ჩო­ე­ბი და­იდ­გ­მე­ბა, ჩვენ გუმ­ბა­თის ყე­ლის დაკ­ვირ­ვე­ბას და დას­კა­ნე­რე­ბას მო­ვახ­დენთ. მა­შა­სა­და­მე, გარ­კ­ვე­ულ ად­გი­ლებს ისევ და­ვუბ­რუნ­დე­ბით... რო­გორც გითხა­რით, ამ მა­სა­ლის სა­ფუძ­ველ­ზე შე­მუ­შავ­და სტრა­ტე­გია, რომ პირ­ველ რიგ­ში გა­ვა­მაგ­როთ ნა­გე­ბო­ბა ძა­ლო­ვა­ნი ხა­რა­ჩო­ე­ბით. ეს ხა­რა­ჩო­ე­ბი იქ­ნე­ბა სა­გან­გე­ბოდ ოშ­კის­თ­ვის დამ­ზა­დე­ბუ­ლი, თუმ­ცა მო­დუ­ლი იქ­ნე­ბა უნი­ფი­ცი­რე­ბუ­ლი, რომ მი­სი იშ­ხან­ში გა­და­ტა­ნა გახ­დეს შე­საძ­ლე­ბე­ლი, თუმ­ცა, სა­სურ­ვე­ლია იშ­ხან­საც ჰქონ­დეს სპე­ცი­ა­ლუ­რად მის­თ­ვის დამ­ზა­დე­ბუ­ლი ხა­რა­ჩო, ეს სა­შუ­რია ოშ­კის­თ­ვის იმი­ტომ, რომ გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით იშ­ხ­ნის­გან, სა­დაც უფ­რო მყა­რია გუმ­ბა­თის საყ­რ­დე­ნე­ბი და არ არის დარ­ღ­ვე­უ­ლი გუმ­ბა­თის ცი­ლინ­დ­რი, ოშ­კ­ში მდგო­მა­რე­ო­ბა ამ თვალ­საზ­რი­სით კა­ტას­ტ­რო­ფუ­ლია. აქ პი­რი აქვს და­ღე­ბუ­ლი თა­ღებს, დარ­ღ­ვე­უ­ლია ცი­ლინ­დ­რის ერ­თი­ა­ნო­ბა, რამ­დე­ნი­მე ად­გი­ლას არის ძა­ლი­ან სე­რი­ო­ზუ­ლი ბზა­რე­ბი, გუმ­ბა­თის ყვე­ლა სარ­კ­მე­ლი რამ­დე­ნი­მე ად­გი­ლას არის დაბ­ზა­რუ­ლი, გუმ­ბა­თის დაშ­ლა დაწყე­ბუ­ლია..."<br /><br />P.S. ყო­ველ­თ­ვის ბო­ლო კითხ­ვად შე­მო­ნა­ხუ­ლი: რა თან­ხე­ბი იქ­ნე­ბა ამ ყვე­ლაფ­რის­თ­ვის სა­ჭი­რო და ფიქ­რობს თუ არა სა­ხელ­მ­წი­ფო ამ ხარ­ჯის აუცი­ლებ­ლო­ბა­ზე, ნა­თე­ლი, უფ­რო სწო­რად კონ­კ­რე­ტუ­ლი პა­სუ­ხი არ არის. არა­და ვფიქ­რობ, ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი დის­კუ­სია სწო­რედ ამ მი­მარ­თუ­ლე­ბით უნ­და და­იწყოს. სხვა, უფ­რო სენ­ტი­მენ­ტა­ლუ­რი, ჩვე­ნე­ბუ­რი ფსევ­დო­პატ­რი­ო­ტუ­ლი გა­მოს­ვ­ლე­ბის­თ­ვის დრო აშ­კა­რად არ არის.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-2342019616454879861?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-105620751884585842011-05-29T01:30:00.000-07:002011-05-29T01:31:29.776-07:00ის­ტო­რი­ის ის ფურ­ცე­ლი, რო­მე­ლიც გა­დარ­ჩე­ნას ელის<br /><br />ტაო-კლარ­ჯეთ­ში სა­ქარ­თ­ვე­ლო­დან ამ ზამ­თარ­ში, მი­ნუს 22 გრა­დუს­ში, რო­მე­ლიც ერ­ზ­რუმ­ში ფიქ­სირ­დე­ბო­და, ბევ­რი ალ­ბათ არც წა­ვი­დო­და. არც მე წა­ვი­დო­დი, რომ არა გა­რე­მო­ე­ბა. ოშ­კი ინ­გ­რე­ვა, იშ­ხა­ნი იყი­ნე­ბა, ხან­ძ­თა რას შვე­ბა არ ვი­ცით, ვერც მი­ვაღ­წევთ, ვერც გა­ვი­გებთ, ოთხ­თა უძ­ლებს, მაგ­რამ... 2008 წლის ჩაშ­ლი­ლი მო­ლა­პა­რა­კე­ბე­ბის შემ­დეგ იქ ვი­თა­რე­ბა გა­უ­ა­რეს­და. თით­ქოს ბო­ლო შან­სია ის­ტო­რი­ის ის ფურ­ც­ლე­ბი შე­ი­ნარ­ჩუ­ნო და დაწ­ვას გა­და­არ­ჩი­ნო, რო­მე­ლიც ჩვე­ნი იდენ­ტო­ბის ფუნ­და­მენტს წარ­მო­ად­გენს.<br /><br />თა­ნაც სა­ნამ სი­ცი­ვი­სა და გა­ყი­ნუ­ლი გზი­დან ხევ­ში გა­და­ვარ­დ­ნის ში­ში გკლავს, იმა­საც იხ­სე­ნებ, რომ დღეს, რო­ცა ერ­თი­ა­ნი სა­ქარ­თ­ვე­ლოს იდე­ის­თ­ვის მსოფ­ლი­ოს პრე­ტენ­ზი­ას უცხა­დებს შე­ნი ქვე­ყა­ნა, გენ­გ­რე­ვა ის, სა­ი­და­ნაც სა­ქარ­თ­ვე­ლო და­იწყო, სა­დაც პირ­ვე­ლად და­უშ­ვეს, რომ მი­სი მთლი­ა­ნო­ბა შე­საძ­ლე­ბე­ლი იყო, რომ ის შედ­გე­ბო­და რო­გორც სა­ხელ­მ­წი­ფო, და­უშ­ვეს და შეძ­ლეს. ისიც გა­გონ­დე­ბა, რამ­დე­ნი სო­მე­ხი მეც­ნი­ე­რი იჩე­მებს ტაო-კლარ­ჯე­თის მემ­კ­ვიდ­რე­ო­ბას, გა­გონ­დე­ბა რომ იმ წარ­წე­რე­ბის გა­რე­შე, რო­მელ­თაც ამ ძეგ­ლე­ბის კედ­ლე­ბი ჯერ კი­დევ ინა­ხა­ვენ, სა­ი­და­ნაც შე­ნი ერის ვი­ნა­ო­ბა­სა და რა­ო­ბას ად­გენ, შე­იძ­ლე­ბა ხვა­ლინ­დელ დღე­საც ძა­ლი­ან გა­გი­ჭირ­დეს, ამას ემა­ტე­ბა წუთ­ში ხუთ­ჯერ გად­მოგ­ზავ­ნი­ლი sms-ი, რომ ჩე­მი თვა­ლით უნ­და ვნა­ხო ის, რა­ზეც წე­რი­ლი უნ­და დავ­წე­რო, რომ დის­კომ­ფორ­ტი­სა და ვერ გა­დარ­ჩე­ნის ში­ში სა­ერ­თოდ მო­სა­ტა­ნი არ არის. მოკ­ლედ წა­ვე­დი და დღეს უკ­ვე იმას ვერ ვე­გუ­ე­ბი სა­ერ­თოდ რომ დავ­ბ­რუნ­დი და იქ დავ­ტო­ვე ტაო, მთე­ლი თა­ვი­სი ის­ტო­რი­ით, სი­ლა­მა­ზით, ტან­ჯ­ვი­თაც და კულ­ტუ­რულ-ის­ტო­რი­ულ კონ­ტექ­ს­ტე­ბის გა­უ­გებ­რო­ბე­ბით. მას შემ­დეგ, რაც ძეგ­ლ­თა დაც­ვის ეროვ­ნუ­ლი სა­ა­გენ­ტოს მი­ერ შექ­მ­ნილ­მა სა­მეც­ნი­ე­რო ჯგუფ­მა და ჟურ­ნა­ლის­ტებ­მა ტაო-კლარ­ჯე­თი დავ­ტო­ვეთ, იქ დი­დი თოვ­ლი მო­ვი­და. ოშ­კის გუმ­ბა­თის­თ­ვის თოვ­ლის სიმ­ძი­მეც კი დამ­ღუპ­ვე­ლი იქ­ნე­ბა. იშ­ხა­ნის კა­მა­რებ­მა შე­იძ­ლე­ბა ვერ გა­უძ­ლონ და დის­კუ­სია, რო­მე­ლიც ამ ბო­ლო დროს გამ­წ­ვავ­და იმის შე­სა­ხებ, გვი­ღირს თუ არა სა­ქარ­თ­ვე­ლოს არაქ­რის­ტი­ა­ნი მო­ქა­ლა­ქე­ე­ბის ძეგ­ლე­ბის აღ­დ­გე­ნა, იმ სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ქარ­თუ­ლი კვა­ლის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბად, შე­საძ­ლოა ცუ­დად დას­რულ­დეს. მაგ­რამ ცუდ­ზე მა­ინც ნუ ვი­ფიქ­რებთ.<br /><br />ზუს­ტად არ ვი­ცი, რი­თი და­ვიწყო. იმით რომ გურ­ჯე­ბის ჩა­მოს­ვ­ლა იქა­ურ ქარ­თ­ველ ონურს ისე გა­ე­ხარ­და, რომ მთე­ლი ღა­მე ქარ­თულ სიმ­ღე­რებს გვიმ­ღე­რო­და, იმით, თუ რო­გორ ელი­ან იქა­უ­რი მუს­ლი­მი გურ­ჯე­ბი ქარ­თუ­ლი ტაძ­რე­ბის აღ­დ­გე­ნას, იმით რომ ბა­თუ­მი­დან ერ­თი დი­დი სა­ქარ­თ­ვე­ლო იქით იც­დის, თუ სულ სხვა რა­მით? იქ­ნებ იმი­თაც, თუ რო­გორ ირე­ვა ად­გი­ლობ­რი­ვი მო­სახ­ლე­ო­ბა ეჭ­ვებ­ში, რო­გორ ვუყ­ვარ­ვართ და მა­ინც რო­გო­რი ძლი­ე­რია ეჭ­ვი, იმით რომ გურ­ჯე­ბი­სად­მი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა შეც­ვ­ლი­ლია და ეს­მით რა, რომ ტაძ­რე­ბის აღ­დ­გე­ნა მა­თაც წა­ად­გე­ბათ, გვი­ცი­ნი­ან? თუ იმით, რომ პო­ლი­ცია მა­ინც არ გვშორ­დე­ბო­და, არც ერ­თი ნა­ბი­ჯით. და მა­ინც რომ ჩუ­მად ვი­ღებ­დით კა­მე­რით და მა­ინც, რომ არ­სე­ბობ­და და­ძა­ბუ­ლო­ბა. ის რომ იშ­ხან­სა და ოშ­კ­ში შეს­ვ­ლის დროს იქ­ვე აგე­ბუ­ლი მე­ჩე­თის მი­ნა­რე­თი­დან მო­ლას ხმა ის­მო­და. ასე ემ­თხ­ვე­ო­და, მაგ­რამ ასე­თი ის­ტო­რი­უ­ლი კა­ზუ­სე­ბი ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო­ცაა. სულ ერ­თი დღეც არ არის, რაც ტაო-კლა­რე­თი­დან დავ­ბ­რუნ­დი, სრუ­ლი ორი დღე და ღა­მე გზა­ში გა­ვა­ტა­რე და ხვა­ლაც რომ და­მი­ძა­ხონ წა­ვალ. პირ­ვე­ლად გა­ვუ­გე იმ ადა­მი­ა­ნებს, მუდ­მი­ვად რომ ბრუნ­დე­ბი­ან იქ და სულ ხე­ლახ­ლა იღე­ბენ ერ­თ­სა და იმა­ვე ფო­ტო­ებს, ხო­და მეც გა­და­ვი­ღე... მე­რე სულ რომ იხ­სე­ნე­ბენ ცა­თამ­ბ­ჯენ მთებ­სა და წყლებს.<br /><br />კითხ­ვა­ზე, რო­მე­ლიც ასე მკვა­ხედ ის­მის: გვი­ღირს თუ არა ტა­ოს ძეგ­ლე­ბის აღ­დ­გე­ნა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში მე­ჩე­თე­ბის გა­ნახ­ლე­ბის სა­ნაც­ვ­ლოდ, ყო­ველ­გ­ვა­რი სა­მეც­ნი­ე­რო დას­კ­ვე­ნე­ბის გა­რე­შე, ტა­ო­დან დაბ­რუ­ნე­ბუ­ლი ადა­მი­ა­ნი ცალ­სა­ხა პა­სუხს მო­ითხოვს: გვი­ღირს, იმი­ტომ რომ მა­თი წყა­ლო­ბით ბა­თუ­მი­დან 5 სა­ა­თის სა­ვალ­ზე დი­დი და ვრცე­ლი სივ­რ­ცეა, სა­დაც სა­ქარ­თ­ვე­ლო წარ­სუ­ლით კი არა და თა­ნა­მედ­რო­ვე­ო­ბი­თაც კი ცოცხა­ლია. სა­დაც ამ ტაძ­რე­ბის აგე­ბას გურ­ჯე­ბი ელი­ან, სა­დაც მი­ნა­რე­თე­ბის ხმას, ოშ­კის ზა­რე­ბის ხმაც ითხოვს და სა­დაც ამ გზით მა­ინც დავ­ბ­რუნ­დე­ბით ის­ტო­რი­ულ სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში, მე­რე რა თუ ახა­ლი საზღ­ვ­რე­ბი ბევ­რად მკაც­რია, ისი­ნი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბას კარ­გა­ვენ, ისი­ნი მხო­ლოდ პო­ლი­ტი­კად რჩე­ბი­ან.<br /><br />და მა­ინც, მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ ჩემს სენ­ტი­მენ­ტებ­სა და ნოს­ტალ­გი­ას ვა­და არ გას­ვ­ლია, მეც­ნი­ე­რე­ბის მუ­შა­ო­ბის პირ­ვე­ლი დღის რე­პორ­ტაჟს გთა­ვა­ზობთ. ისი­ნი ჩემ­თან სა­უ­ბარ­ში, რო­მე­ლიც იშ­ხ­ნის ტაძ­რის ინ­ტე­რი­ერ­ში ჩავ­წე­რეთ, წვრი­ლად მოგ­ვახ­სე­ნე­ბენ, რას წარ­მო­ად­გენს იშ­ხა­ნის ტა­ძა­რი და რა ინა­ხე­ბა ტა­ო­ში ისე­თი, რი­სი და­კარ­გ­ვაც ძა­ლი­ან რთუ­ლია. საქ­მე არა მხო­ლოდ ძეგ­ლებ­სა და ხუ­როთ­მოძღ­ვ­რე­ბას, არა­მედ ის­ტო­რი­უ­ლი წყვე­ტის სა­შიშ­რო­ე­ბას ეხე­ბა და მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ მკითხ­ვე­ლის ნა­წილს აუცი­ლებ­ლად ეცო­დი­ნე­ბა ეს დე­ტა­ლე­ბი, მე­ტი სიცხა­დის­თ­ვის მა­ინც აუცი­ლებ­ლად გა­ვი­მე­ო­როთ. თუნ­დაც იმი­ტომ რომ, მას­მე­დი­ა­ში არ­სე­ბუ­ლი დის­კუ­სი­ე­ბი არა­ერთ შეც­დო­მა­სა და საქ­მის დე­ტა­ლე­ბი­სა და ძეგ­ლე­ბის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბის ტო­ტა­ლურ უცო­დინ­რო­ბა­ზე მი­უ­თი­თებს. საქ­მე­ში ჩა­უ­ხე­და­ო­ბის, ან­და ზე­და­პი­რუ­ლო­ბის, ან­და მარ­ტი­ვი შეც­დო­მის ბრა­ლია ისიც, რომ ვრცელ­დე­ბა ინ­ფორ­მა­ცია, თით­ქოს სა­ქარ­თ­ვე­ლო-თურ­ქე­თის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა მხო­ლოდ ოშ­კის აღ­დ­გე­ნას ით­ვა­ლის­წი­ნებ­დეს. არა. ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა ით­ვა­ლის­წი­ნებს ოთხი ქარ­თუ­ლი ტაძ­რი­სა და სა­მი მე­ჩე­თის აღ­დ­გე­ნას. თუმ­ცა ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის დე­ტა­ლებ­ზე ხვა­ლინ­დელ ნო­მერ­ში წა­ი­კითხავთ. დღეს ისევ იშ­ხ­ნის ინ­ტე­რი­ერ­ში დავ­ბ­რუნ­დეთ.<br /><br />იშ­ხა­ნის ტაძ­რის­კენ მი­მა­ვა­ლი გზა ძა­ლი­ან რთუ­ლია. მი­უ­ხე­და­ვად ამი­სა, მი­ვაღ­წი­ეთ. პო­ლი­ცი­ამ 5-ჯერ გა­დაგ­ვა­მოწ­მა და აგ­ვე­დევ­ნა, მაგ­რამ ყვე­ლა­ფე­რი მშვი­დი სა­უბ­რი­თა და ღი­მი­ლით მოგ­ვარ­და. ეს უკ­ვე კარ­გია და რო­გორც ამ­ბო­ბენ, პროგ­რე­სუ­ლიც. ექ­ს­ტე­რი­ერ­ში ტა­ძა­რი უფ­რო იმე­დი­ა­ნად გა­მო­ი­ყუ­რე­ბა, მაგ­რამ ინ­ტე­რი­ერ­ში ხე­დავ, რომ ის დღე­ებს ით­ვ­ლის...<br /><br />გი­ორ­გი გა­გო­ში­ძე - არ­ქი­ტექ­ტორ-რეს­ტავ­რა­ტო­რი - თა­ვი­დან­ვე კედ­ლის მხატ­ვ­რო­ბის მდგო­მა­რე­ო­ბით და­ინ­ტე­რეს­და, მე­თერ­თ­მე­ტე სა­უ­კუ­ნის მხატ­ვ­რო­ბა­ზე თოვ­ლი დნე­ბა და კედ­ლე­ბი ირეცხე­ბა, რაც არა მხო­ლოდ გა­და­ხურ­ვის გა­რე­შე დარ­ჩე­ნილ ნა­გე­ბო­ბას შლის, არა­მედ კედ­ლე­ბი­დან ფე­ნებს რეცხავს. აქ­რობს წარ­წე­რებ­საც: სა­ბედ­ნი­ე­როდ მე-11 სა­უ­კუ­ნის კედ­ლის მხატ­ვ­რო­ბის შე­დევ­რი გუმ­ბათ­შია შე­მორ­ჩე­ნი­ლი. გუმ­ბა­თის მხატ­ვ­რო­ბა თა­ვი­სი სა­ო­ცა­რი ლაჟ­ვარ­დის ფო­ნით. სარ­კ­მ­ლებს შო­რის წი­ნას­წარ­მეტყ­ველ­თა გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბაა. ზა­ქა­რი­ას წი­ნას­წარ­მა­ტეყ­ვე­ლე­ბის უნი­კა­ლუ­რი იკო­ნოგ­რა­ფი­უ­ლი სქე­მაც. ინ­ტე­რი­ე­რი მთლი­ა­ნად იყო მო­ხა­ტუ­ლი. რეს­ტავ­რა­ცი­ის შემ­დეგ უნ­და მოხ­დეს მხატ­ვ­რო­ბის კონ­სერ­ვა­ცი­აც.<br /><br />ვა­ნო გრე­მე­ლაშ­ვი­ლი უკ­ვე და­ზი­ა­ნე­ბებს აღ­ნუს­ხავს. მაგ­რამ ეს მხო­ლოდ ზე­და­პი­რუ­ლი კვლე­ვაა, მიხ­ს­ნის, რომ სა­ნამ შე­ე­ხე­ბი­ან, მა­ნამ­დე არ­სე­ბუ­ლი უნ­და გა­ა­მაგ­რონ. რო­გორ?<br /><br />ვა­ნო გრე­მე­ლაშ­ვი­ლი, რესტავრატორი: და­ზი­ა­ნე­ბის ქრო­ნო­ლო­გი­ის დად­გე­ნა ზუს­ტად ძნე­ლი იქ­ნე­ბა. რაც თვალ­ნათ­ლივ ჩანს, ეს არის ტაძ­რის ყვე­ლა­ზე დი­დი პრობ­ლე­მა. ჩა­მონ­გ­რე­უ­ლი კა­მა­რე­ბი, ოთხი­ვე კა­მა­რა და ოთხ საყ­რ­დენ­ზე შე­მორ­ჩე­ნი­ლი გუმ­ბა­თი. ჩვე­ნი ოს­ტა­ტე­ბის წყა­ლო­ბით ეს საბ­ჯე­ნი სვე­ტე­ბი საკ­მა­ოდ მყა­რია, მაგ­რამ იმ­დე­ნად სუს­ტია, კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­უ­ლად მცი­რე­ო­დენ­მა ბიძ­გებ­მაც შე­იძ­ლე­ბა და­ამ­ხოს გუმ­ბა­თი. ამი­ტო­მაც სე­რი­ო­ზუ­ლი ჩა­რე­ვაა სა­ჭი­რო. რო­გორც ხე­დავთ, სამ­ხ­რე­თის მკლავ­ში თა­ვი­დან ბო­ლომ­დე მი­უყ­ვე­ბა ბზა­რი, ძა­ლი­ან სე­რი­ო­ზუ­ლია, ის სა­ძირ­კ­ვ­ლი­დან მი­უყ­ვე­ბა კე­დელს, სამ­ხ­რეთ კე­დე­ლი ასე­ვე საფ­რ­თხის ქვეშ არის, მთლი­ა­ნად გა­დახ­რი­ლია, რო­გორც ხე­დავთ, არ არის კუთხე-კუნ­ჭუ­ლი, სა­დაც არ არის სე­რი­ო­ზუ­ლი და­ზი­ა­ნე­ბა. საჩ­ქა­როდ არის მი­სა­ხე­დი გუმ­ბა­თი.<br /><br />- რა შე­იძ­ლე­ბა გა­კეთ­დეს ?<br /><br />- თუ ახ­ლა­ვე არ და­იწყო სა­მუ­შა­ო­ე­ბი, მა­შინ არ ვი­ცი, რი­სი გა­კე­თე­ბა გახ­დე­ბა შე­საძ­ლე­ბე­ლი ხვალ. გუმ­ბა­თი უნ­და და­ეყ­რ­დ­ნოს ძა­ლო­ვან ხა­რა­ჩო­ებს, უნ­და და­ვი­კა­ვოთ ის, რაც შე­მორ­ჩე­ნი­ლია, შემ­დ­გომ უნ­და ჩა­ტარ­დეს სე­რი­ო­ზუ­ლი კვლე­ვი­თი სა­მუ­შა­ო­ე­ბი. არ­ქე­ო­ლო­გი­უ­რი, გე­ო­ლო­გი­უ­რი, სა­შენ მა­სა­ლა­თა შეს­წავ­ლის თვალ­საზ­რი­სით და პრო­ექ­ტის დას­რუ­ლე­ბის შემ­დეგ და­იწყოს ქი­რურ­გი­უ­ლი სა­რეს­ტავ­რა­ციო სა­მუ­შა­ო­ე­ბი. ეს იქ­ნე­ბა ხან­გ­რ­ძ­ლი­ვი რთუ­ლი პრო­ცე­სი. კვლე­ვის დაწყე­ბის­თა­ნა­ვე უნ­და ვიზ­რუ­ნოთ გა­მაგ­რე­ბა­ზე, რომ შე­ვი­ნარ­ჩუ­ნოთ დღე­ვან­დე­ლი ვი­თა­რე­ბა.<br /><br />ხელოვნებათმცოდნე დავით ხოშტარია ტაო-კლარჯეთში წარგზავნილებს შორის ის არის, რომელიც ყველაზე უკეთ იცნობს ქართულ არქიტექტურას და შესაბამისად მისი მზერა ისეთ დეტალებს აკვირდება, რასაც სხვებისა ზოგად კონტექსტში მოიაზრებს.<br /><br />- რო­ცა იშ­ხან­ზე ლექ­ცი­ას კითხუ­ლობთ, რი­თი იწყებთ ხოლ­მე? აქ­ცენტს რა­ზე აკე­თებთ?<br /><br />- იმ­დე­ნი რა­მეა სათ­ქ­მე­ლი. ვიწყებთ ის­ტო­რი­ით. იშ­ხა­ნი ხომ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან ეტა­პებს ასა­ხავს. რაც შე­ე­ხე­ბა კონ­კ­რე­ტუ­ლად არ­ქი­ტექ­ტუ­რულ ფორ­მებს. მას არას­ტან­დარ­ტუ­ლი გეგ­მა აქვს, სა­კურ­თხევ­ლის მოწყო­ბა, სვე­ტებ­ზე გა­დაყ­ვა­ნი­ლი თაღ­ნა­რი. ნა­ლი­სე­ბუ­რი თა­ღე­ბია. ეს სვე­ტე­ბი და თაღ­ნა­რი იყო მი­ზე­ზი იმი­სა, რომ ტა­ძა­რის უძ­ვე­ლეს ნა­წილს ათა­რი­ღებ­დ­ნენ მეშ­ვი­დე სა­უ­კუ­ნით, ანუ მი­ა­წერ­დ­ნენ ეპის­კო­პოს ნერ­სე­სის მშე­ნებ­ლო­ბას. ბო­ლო დროს ამ აზრს აღარ იზი­ა­რე­ბენ, მეც და ჩე­მი კო­ლე­გე­ბიც ვფიქ­რობთ, რომ ეს შე­იძ­ლე­ბა იყოს მე-9-მე-10 სა­უ­კუ­ნის კო­ლო­ნა­და. რო­მე­ლიც შე­იძ­ლე­ბა გა­კეთ­და ძვე­ლის მი­ბაძ­ვით. აქ ნამ­დ­ვი­ლად არის კი­დევ ერ­თი ფე­ნა, მე-11 სა­უ­კუ­ნის შუა ხა­ნე­ბის. წარ­წე­რე­ბი მი­უ­თი­თე­ბენ სამ­შე­ნებ­ლო ეტა­პებს... ეს გუმ­ბა­თი რომ ასე დგას, სა­ო­ცა­რი სამ­შე­ნებ­ლო დო­ნის მაჩ­ვე­ნე­ბე­ლია. მე­თერ­თ­მე­ტე სა­უ­კუ­ნე­ში ზღაპ­რუ­ლი სამ­შე­ნებ­ლო კულ­ტუ­რა იყო. მე­თერ­თ­მე­ტე სა­უ­კუ­ნის შემ­დეგ არა­თუ გუმ­ბათს, კრა­მიტ­საც არ შე­ხე­ბი­ან. კრა­მი­ტი რო­გორც იყო, ისე დევს და წვი­მა­საც არ ატა­რებს. საჩ­ქა­როდ გა­სა­მაგ­რე­ბე­ლია კა­მა­რე­ბი, გუმ­ბა­თი და შემ­დეგ შე­იძ­ლე­ბა ჩა­ტარ­დეს ნა­წი­ლობ­რი­ვი რეს­ტავ­რა­ცია.<br /><br />ვა­ნო გრე­მე­ლაშ­ვი­ლი: სრუ­ლი პა­სუ­ხის­მ­გებ­ლო­ბით ვამ­ბობ, რომ ოთხი­ვე ტაძ­რის სრუ­ლად აღ­დ­გე­ნა შე­საძ­ლე­ბე­ლია. იმი­ტომ რომ, კითხ­ვის ნიშ­ნის ქვეშ არ დგე­ბა ის, თუ რო­გო­რი იყო ტა­ძა­რი - არც იშ­ხ­ნის და არც და­ნარ­ჩე­ნი იმ ოთხი ტაძ­რის შემ­თხ­ვე­ვა­ში, რო­მელ­თა აღ­დ­გე­ნა­საც ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა ით­ვა­ლის­წი­ნებს.<br /><br />- ერ­თია რომ შე­საძ­ლე­ბე­ლია, მე მა­ინ­ტე­რე­სებს, ის­ტო­რი­კო­სე­ბი რამ­დე­ნად ემ­ხ­რო­ბი­ან სრულ რე­კოს­ტ­რუქ­ცი­ას?<br /><br />და­ვით ხოშ­ტა­რია: ცხა­დია, ერ­თია რომ შე­იძ­ლე­ბა და მე­ო­რეა, რამ­დე­ნად სა­ჭი­როა...<br /><br />ვა­ნო გრე­მე­ლაშ­ვი­ლი: ის­ტო­რი­კო­სე­ბის გა­სა­გო­ნად: თუ არ აღ­დ­გე­ბა, და­ინ­გ­რე­ვა! თქვენ იცით ეს თე­მა, ბაგ­რატ­ზეც წერ­დით, ამი­ტო­მაც გეტყ­ვით, რომ ამ შემ­თხ­ვე­ვა­შიც, თუ თაღ-კა­მა­რე­ბის სის­ტე­მა არ შე­იკ­რა, მას ვერ შე­ვი­ნარ­ჩუ­ნებთ!<br /><br />გი­ორ­გი გა­გო­ში­ძე: სა­ერ­თოდ, გა­და­ხურ­ვამ­დე დი­დი სა­მუ­შაო იქ­ნე­ბა ჩა­სა­ტა­რე­ბე­ლი, თუნ­დაც არ­ქე­ო­ლო­გი­უ­რი გათხ­რე­ბი. აქ იქ­ნე­ბო­და აკ­ლ­და­მე­ბი და ბევ­რი რამ არის სა­ერ­თოდ გა­სა­გე­ბი და ბევრ რა­მეს აღ­მო­ჩა­ვენთ, რაც ჩვე­ნი ის­ტო­რი­ის სა­ინ­ტე­რე­სო დე­ტა­ლებს დაგ­ვა­ნა­ხებს.<br /><br />ბუ­ბა კუ­და­ვა, ისტორიკოსი: იშ­ხ­ნის ტა­ძა­რი ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სოა ის­ტო­რი­უ­ლი თვალ­საზ­რი­სით. აქ არის რამ­დე­ნი­მე სამ­შე­ნებ­ლო ფე­ნა. წე­რი­ლო­ბი­თი წყა­რო­ე­ბი­დან ვი­ცით, რომ აქ პირ­ვე­ლად ტა­ძა­რი აიგო მეშ­ვი­დე სა­უ­კუ­ნე­ში, შემ­დეგ გა­უ­კაც­რი­ელ­და აქა­უ­რო­ბა და გრი­გოლ ხან­ძ­თე­ლის მოღ­ვა­წე­ო­ბის დროს, მის­მა მო­წა­ფემ სა­ბა იშ­ხ­ნელ­მა და­იმ­კ­ვიდ­რა აქ და აქა­უ­რო­ბა იქ­ცა სა­ე­პის­კო­პო­სოდ. ამის შემ­დეგ რამ­დე­ნი­მე სამ­შე­ნებ­ლო პე­რი­ო­დი გა­ი­ა­რა იშ­ხან­მა. მეცხ­რე სა­უ­კუ­ნე­ში, მე­ა­თე­ში და მე­თერ­თ­მე­ტე სა­უ­კუ­ნის 30-იან წლებ­ში. ოს­მა­ლე­თის მი­ერ ამ ტე­რი­ტო­რი­ის და­კა­ვე­ბის შემ­დეგ აქ მო­ეწყო ჯა­მე და ტაძ­რის ცენ­ტ­რ­ში აგე­ბუ­ლი კე­დე­ლიც ამ დრო­ინ­დე­ლია. ამ კედ­ლით გა­ი­ტიხ­რა სივ­რ­ცე, რო­გორც ჩანს ტა­ძა­რი მთლი­ა­ნად ვერ აით­ვი­სეს და მის და­სავ­ლეთ მკლავ­ში მო­აწყ­ვეს სამ­ლოც­ვე­ლო. მო­ეწყო ორ­სარ­თუ­ლი­ა­ნი მე­ჩე­თი. ეს კე­დე­ლი არის დრო­ე­ბი­თი, თუმ­ცა მძი­მე მდგო­მა­რე­ო­ბა­ში არ­სე­ბულ ტა­ძარს ამაგ­რებს კი­დეც. ამ კე­დელ­ში ტაძ­რის ქვე­ბია გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი და შე­იძ­ლე­ბა სა­მო­მავ­ლოდ ბევ­რი სა­ინ­ტე­რე­სო რამ აღ­მოჩ­ნ­დეს. მთა­ვა­რი პრობ­ლე­მა ტაძ­რის­თ­ვის არის ის, რომ მას არ აქვს გა­და­ხურ­ვა. რაც ას­ვე­ლებს კედ­ლებს და მო­ხა­ტუ­ლო­ბას აფუ­ჭებს. იშ­ლე­ბა კედ­ლე­ბი და იშ­ლე­ბა ფრაგ­მენ­ტუ­ლი ფრეს­კე­ბიც. სა­ბედ­ნი­ე­როდ გუმ­ბათ­ში კარ­გად არის შე­მორ­ჩე­ნი­ლი მხატ­ვ­რო­ბა, ერთ-ერ­თი უნი­კა­ლუ­რი მხატ­ვ­რო­ბა ჩვე­ნი შუა სა­უ­კუ­ნე­ე­ბი­სა. მაგ­რამ და­ნარ­ჩე­ნი ბევ­რად და­ზი­ა­ნე­ბუ­ლია.<br /><br />- რამ­დე­ნად კარ­გად იკითხე­ბა წარ­წე­რე­ბი?<br /><br />- იშ­ხა­ნი წარ­წე­რე­ბით მდი­და­რია, ისე რო­გორც ოშ­კის ტა­ძა­რი. მი­სი ერ­თი ნა­წი­ლი ამო­კითხუ­ლია. არის შე­და­რე­ბით და­ზი­ა­ნე­ბუ­ლი წარ­წე­რე­ბი და არის კი­დევ ერ­თი ახ­ლა­დაღ­მო­ჩე­ნი­ლი წარ­წე­რა, რო­მე­ლიც ჯერ­ჯე­რო­ბით რთუ­ლი მი­სად­გო­მია და არ არის სა­ერ­თოდ შეს­წავ­ლი­ლი. წარ­წე­რე­ბი ასა­ხავს მშე­ნებ­ლო­ბის რამ­დე­ნი­მე ეტაპს. X-XI სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის ეტა­პებს, ასა­ხავს გი­ორ­გი პირ­ვე­ლის მე­ფო­ბის პე­რი­ოდ­ში კა­რიბ­ჭის მი­შე­ნე­ბის პრო­ცესს. ასე­ვე სა­ინ­ტე­რე­სო წარ­წე­რა აქვს გვერ­დით მდგომ მცი­რე დარ­ბა­ზულ ტა­ძარს, წარ­წე­რის მი­ხედ­ვით ვგე­ბუ­ლობთ, რომ ეს ტა­ძა­რი აუგია ბაგ­რატ მე­სა­მის მა­მას, გურ­გენს, მე­თერ­თ­მე­ტე სა­უ­კუ­ნის და­საწყის­ში.<br /><br />კა­ხა ხიმ­ში­აშ­ვი­ლი, არქიტექტორ-რესტავრატორი: ჩვენ­და სა­ბედ­ნი­ე­როდ, ახ­ლა ისე­თი მდგო­მა­რე­ო­ბაა, რომ შე­იძ­ლა­ბა ყვე­ლა­ფე­რი აღ­დ­გეს. რო­ცა ვი­ცით დე­ტა­ლუ­რად რო­გო­რი იყო და რა იყო. შე­იძ­ლე­ბა აღ­ვად­გი­ნოთ გა­და­ხურ­ვა სრუ­ლი­ად მარ­ტი­ვად და იმ მდგო­მა­რე­ო­ბას და­ვუბ­რუ­ნოთ ტა­ძა­რი, სა­ნამ ის ჩა­მო­იქ­ცე­ო­და. ეს პრო­ცე­სე­ბი გან­ხორ­ცი­ელ­დე­ბა სა­მეც­ნი­ე­რო კვლე­ვის სა­ფუძ­ველ­ზე და სა­თუო, სა­ჭოჭ­მა­ნო არა­ფე­რი იქ­ნე­ბა. ჩვენ ანა­ლო­გი­ე­ბის იმე­დად არ გა­ვა­კე­თებთ ამას. აქ­ვეა შე­მო­ნა­ხუ­ლი ის დე­ტა­ლე­ბი, რომ­ლე­ბიც ინ­ფორ­მა­ცი­ას გვაწ­ვ­დის, თუ რა იყო და რო­გორ.<br /><br />გი­ორ­გი ოთხ­მე­ზუ­რი: მეშ­ვი­დე სა­უ­კუ­ნე­ში აქ იყო ტა­ძა­რი, რო­მე­ლიც მურ­ვან ყრუს შე­მოს­ვე­ბის დროს და­ინ­გ­რა. ეს ფაქ­ტი გა­მოვ­ლინ­და, რო­დე­საც ნი­კო მარ­მა გა­მო­აქ­ვეყ­ნა გრი­გოლ ხან­ძ­ც­თე­ლის ცხოვ­რე­ბა. მე-9 სა­უ­კუ­ნის 30-იან წლებ­შია აგე­ბუ­ლი უკ­ვე ეს ტა­ძა­რი, რო­მე­ლიც სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ის­ტო­რი­ის უმ­ნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნეს პე­რი­ო­დებს ასა­ხავს წარ­წე­რე­ბით. მე­თერ­თ­მე­ტე სა­უ­კუ­ნეს ეკუთ­ვ­ნის ფრეს­კუ­ლი წარ­წე­რა, რო­მე­ლიც ექ­ვ­თი­მე თა­ყა­იშ­ვი­ლი­სე­უ­ლი პუბ­ლი­კა­ცი­ით გა­ვი­ცა­ნით პირ­ვე­ლად. სა­დაც ადარ­ნა­სე კუ­რა­პა­ლა­ტის ოთხი­ვე შვი­ლია მოხ­სე­ნი­ე­ბუ­ლი. ჩანს, რომ ისი­ნი ოთხი­ვე ერ­თად მო­ნა­წი­ლე­ობ­დ­ნენ ქვეყ­ნის მმარ­თ­ვე­ლო­ბა­ში. შემ­დე­გი წარ­წე­რე­ბი უკ­ვე ლა­პი­და­რუ­ლი წარ­წე­რე­ბია. ეს არის გი­ორ­გი პირ­ვე­ლის დრო­ინ­დე­ლი წარ­წე­რა, მე­ო­რე არის უკ­ვე 1032 წლის წარ­წე­რა, სა­დაც ჩნდე­ბა იშ­ხ­ნე­ლი ეპის­კო­პო­სი ან­ტო­ნი. სა­ინ­ტე­რე­სო ის არის, რომ თვი­თონ იშ­ხა­ნი მოხ­სე­ნი­ე­ბუ­ლია, რო­გორც კა­თო­ლი­კე ეკ­ლე­სია, მცხე­თის სვე­ტიცხოვ­ლის და­რად. ეს ალ­ბათ იმის მა­უწყე­ბე­ლია, რომ ტაო-კლარ­ჯე­თის სა­მე­ფო სა­ეკ­ლე­სიო და­მო­უ­კი­დე­ლო­ბის­კენ მი­ის­წ­რაფ­ვო­და. გარ­და იმი­სა, რომ კა­თო­ლი­კე ეკ­ლე­სი­ად არის მოხ­სე­ნი­ე­ბუ­ლი, აქ­ვე გვაქვს ცნო­ბა, რომ ტა­ო­ში იყო პატ­რი­არ­ქი, ასა­თი. ერთ-ერთ წარ­წე­რა­ში ჩანს, რომ და­ვით აღ­მა­შე­ნე­ბელ­მა და დე­მეტ­რემ სო­ფე­ლი ლოზ­ნი შე­წი­რეს იშ­ხა­ნის ტა­ძარს. შემ­დეგ ხა­ნებ­ში ანახ­ლე­ბენ შე­წი­რუ­ლო­ბას... ვკითხუ­ლობთ და­ვით მე­ხუ­თე­ზე, გი­ორ­გი მე­სა­მე­ზე, ამ პე­რი­ო­დის სა­ქარ­თ­ვე­ლოს პატ­რი­არქ თევ­დო­რე­ზე. ექ­ვ­თი­მემ გა­მო­აქ­ვეყ­ნა ასე­ვე მე­და­ლი­ონ­ში ჩას­მუ­ლი ფრეს­კუ­ლი პორ­ტ­რე­ტე­ბი. ერთ-ერ­თი გახ­ლ­ლავთ ნა­ნა დე­დოფ­ლის. მე­ო­რე­ზე ფიქ­რობ­და, რომ ალ­ბათ პირ­ვე­ლი სო­მე­ხი დე­დო­ფა­ლი - აშ­ხა­ნა­ვა­რი, თრდატ მე­ფის მე­უღ­ლე იქ­ნე­ბო­და გა­მო­სა­ხუ­ლი. მოგ­ვეხ­სე­ნე­ბათ, რომ პა­ტა­რა ეკ­ლე­სია არის ბაგ­რატ მე­სა­მის მა­მის , გურ­გე­ნის მი­ერ აგე­ბუ­ლი 1006 წელს, რი­სი მა­უწყე­ბე­ლი წარ­წე­რაც შე­მორ­ჩე­ნი­ლია. ყვე­ლა ეს წარ­წე­რა ქარ­თუ­ლი ასომ­თავ­რუ­ლით არის შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი.<br /><br />- მა­ინ­ტე­რე­სებს, ქარ­თ­ველ მეც­ნი­ე­რებს თუ აქვთ გა­მო­ცე­მუ­ლი ერ­თი დი­დი კვლე­ვა ტაო-კლარ­ჯე­თის ძეგ­ლე­ბის წარ­წე­რე­ბი­სა? არა ცალ­კე რო­მე­ლი­მე ძეგ­ლის, არა­მედ მთლი­ა­ნად კომ­პ­ლექ­სუ­რი გა­მო­ცე­მა, სულ ცო­ტა ორე­ნო­ვა­ნი? ამას ვკითხუ­ლობ იმი­ტომ, რომ არ­სე­ბობს სომ­ხუ­რი გა­მო­ცე­მე­ბი, შე­იძ­ლე­ბა არც თუ პრო­ფე­სი­უ­ლი გა­მო­ცე­მე­ბი, მაგ­რამ პო­პუ­ლა­რუ­ლი, ინ­ტერ­ნე­ტის ინ­ფორ­მა­ცი­აც, სა­დაც მუდ­მი­ვად ფაქ­ტე­ბის გა­რე­შე სა­უ­ბა­რია ამ ძეგ­ლე­ბის სომ­ხურ წარ­მო­მავ­ლო­ბა­ზე. წარ­წე­რე­ბის წარ­მო­ჩე­ნა ხომ ბევ­რად შე­დე­გი­ა­ნი იქ­ნე­ბო­და, ვიდ­რე და­უს­რუ­ლე­ბე­ლი სა­უ­ბა­რი ამ ძეგ­ლე­ბის არ­ქი­ტექ­ტუ­რუ­ლი ფორ­მე­ბის ორი­გი­ნა­ლო­ბა­ზე. სა­ერ­თო­დაც ტა­ოს ძეგ­ლე­ბი ხომ არა მხო­ლოდ ხუ­როთ­მოძღ­ვ­რუ­ლი შე­დევ­რე­ბია, არა­მედ ეს ძეგ­ლე­ბი ინა­ხა­ვენ ჩვე­ნი ის­ტო­რი­ის ფაქ­ტებს, არ­გუ­მენ­ტებს. მგო­ნი მა­თი ის­ტო­რი­ულ-პო­ლი­ტი­კუ­რი კონ­ტექ­ს­ტია ის, რის გა­მოც მა­თი გა­დარ­ჩე­ნის სა­კითხი და­ვას არ უნ­და სა­ჭი­რო­ებ­დეს?<br /><br />- რა თქმა უნ­და, ეს წერ­წე­რე­ბი ძა­ლი­ან მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია. რაც შე­ე­ხე­ბა გა­მო­ცე­მებს, თა­ყა­იშ­ვი­ლის შემ­დეგ საბ­ჭო­თა კავ­შირ­ში გზე­ბი ჩა­კე­ტი­ლი იყო და რთუ­ლი იყო ამ ძეგ­ლებ­თან შე­ხე­ბა. ერ­თა­დერ­თი, ვინც ამას ახერ­ხებ­და, ის იყო ვახ­ტანგ ჯო­ბა­ძე. ის ამე­რი­კა­ში ცხოვ­რობ­და და აქ ჩა­მო­დი­ო­და, რო­გორც ამე­რი­კე­ლი მეც­ნი­ე­რი. ამი­ტომ უშ­ვებ­დ­ნენ მას აქ. იშ­ხან­ზე გა­მო­ი­ცა ამ ბო­ლო დროს ერ­თი გა­მო­ცე­მა, ოშ­კ­ზეც არის პუბ­ლი­კა­ცი­ე­ბი. დი­დი ხა­ნი არ არის, რაც ხელ­ნა­წერ­თა ეროვ­ნულ ცენ­ტ­რ­ში გა­ი­მარ­თა ტაო-კლარ­ჯეთ­ზე სა­მეც­ნი­ე­რო კონ­ფე­რენ­ცია. დღეს ინ­ტენ­სი­უ­რად მი­დის ტაო-კლარ­ჯე­თის ძეგ­ლე­ბის კვლე­ვა. გა­სა­გე­ბია ეს ინ­ტე­რე­სი. ტა­ო­ში არის ჩვე­ნი ის­ტო­რი­ას უბ­რ­წყინ­ვა­ლე­სი ფურ­ცე­ლი.<br /><br />იშ­ხა­ნი­დან წა­მო­სუ­ლებ­მა უკ­ვე ვი­ცო­დით, რომ ერ­თა­დერ­თი სა­დაც დი­დი თოვ­ლის გა­მო მე­ო­რე დღეს მი­ვაღ­წევ­დით, ოშ­კი იქ­ნე­ბო­და. ოშ­კის და­ნახ­ვა, ცხა­დია, ახა­რებ­და წი­ნას­წარ ყვე­ლას, მაგ­რამ იყო ში­შიც, თუ ლა­მის ერ­თა­დერ­თ­სა და გა­ნუ­მე­ო­რე­ბელ ქარ­თულ გუმ­ბათ­ზე დი­დი თოვ­ლი იდე­ბო­და... თოვ­ლი მის კრა­მიტ­ზე არ დაგ­ვ­ხ­ვ­და და მი­ნი­ბუს­ში ამო­ი­სუნ­თ­ქეს...<br /><br />ტაო-კლარ­ჯეთ­ში ჩა­სულ­მა მეც­ნი­ე­რებ­მა თუ ჟურ­ნა­ლის­ტებ­მა ძა­ლი­ან კარ­გად ვი­ცით ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის სირ­თუ­ლე. ამის შე­სა­ხებ უკ­ვე ხვალ ნი­კა ვა­ჩე­იშ­ვილ­თან სა­უ­ბარ­ში დავ­წ­ვ­რილ­მან­დე­ბით, რეს­ტავ­რა­ტო­რი ვა­ნო გრე­მე­ლაშ­ვი­ლი კი ვრცლად აგ­ვიხ­ს­ნის ოშ­კის პერ­ს­პექ­ტი­ვებს, თუ­კი ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა მა­ლე არ გა­ფორ­მ­დე­ბა...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-10562075188458584?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-91205804537659404992011-05-29T01:28:00.000-07:002011-05-29T01:30:05.243-07:00ლონდონის უნივერსიტეტის ქინგს კოლეჯსა (King’s College) და ოქსფორდის უნივერსიტეტში 8 და 9 მარტს ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორის ირინა გივიაშვილის ლექციებია დაგეგმილი.<br /><br />ინიციატორები ბრიტანელი ბიზანტინისტები არიან, ლექცია ქინგს კოლეჯის Centre for Hellenic Studies და Late Antique and Byzantine Seminar-ის ფარგლებში გაიმართება (http://www.kcl.ac.uk/schools/humanities/hrc/chs/bmgsem.html), ოქსფორდში კი ლექცია Late Antique and Byzantine Studies Seminar-ის ფარგლებში ჩატარდება (http://www.history.ox.ac.uk/byzstud/lectures-seminars/index.html). ორივე ლექციის თემა ქართული ხელოვნება, კონკრეტულად კი, ტაო-კლარჯეთის ძეგლები იქნება. ლექციების თეზისებზე ქალბატონი ირინა თავად მესაუბრება, თუმცა ჩვენი საუბარი კიდევ უფრო ფართოა. ირინა გივიაშვილი წლების განმავლობაში ცხოვრობდა თურქეთში და აქტიურად გახლდათ დაინტერესებული ტაო-კლარჯეთის ქართული ტაძრების მდგომარეობით. მეტიც, მეცნიერი თავად მონაწილეობდა სხვადასხვა ეტაპზე დაწყებულ მოლაპარაკებებში.<br /><br />- ორივე ლექციის შემთხვევაში საუბარი ოშკზე მექნება: Oshki Monastery Church as the Reflection of Cultural and Political History of Georgia. ოშკზე, როგორც გამორჩეულ არქიტექტურულ ძეგლზე, სამონასტრო კომპლექსსა და საგანმანათლებლო ცენტრზე, რომელიც შუა საუკუნეების საქართველოს კულტურული, პოლიტიკური თუ სულიერი სიძლიერის სიმბოლოდ იქცა.<br /><br />- რამდენად იცნობს ბრიტანული სამეცნიერო წრე ქართულ ხელოვნებას და რა აქვთ გაკეთებული ქართველ მეცნიერებს ევროპელი კოლეგების დაინტერესებისა და გათვითცნობიერების მიზნით? რატომღაც მგონია, რომ ძალიან ცოტა...<br /><br />- კონკრეტულად ტაო-კლარჯეთს რაც შეეხება, არის ბრიტანელი მეცნიერი დავიდ უინფილდის ბრწყინვალე პუბლიკაცია ტაო-კლარჯეთის სკულპტურაზე, რომელიც უხვადაა ილუსტრირებული ფოტო და გრაფიკული მასალით. თუ გავითვალისწინებთ, რომ 1950-იანი წლების შემდეგ, როცა იქ უინფილდი მუშაობდა, მრავალი ძეგლი დაზიანდა ან განადგურდა, ამ პუბლიკაციას უაღრესად დიდი ღირებულება აქვს. გარდა ამისა, ბრიტანელი მეცნიერები პერიოდულად მოგზაურობდნენ ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთის პროვინციებში და ტაო-კლარჯეთის ძეგლთა საკმაოდ მდიდარი ფოტოარქივიც არსებობს Cortauld Institute-ის ბიბლიოთეკაში.<br /><br />ბრიტანეთში არსებობს ფონდი, Friends of Academic Research in Georgia, რომელიც დაახლოებით 10 წელია მცირე გრანტებით ეხმარება ჰუმანიტარულ სფეროში მომუშავე ქართველ მეცნიერებს. მეც ვიყავი იმ იღბლიანთა შორის და მათი მოწვევით საშუალება მქონდა, ჩემი კვლევის შედეგები წარმედგინა ქართული არქეოლოგიის დღეზე, რომელიც აშმოლეანის მუზეუმში (ოქსფორდი) შარშან მოეწყო. აქვე უნდა ვახსენო ქართული ხელოვნებისა და მეცნიერების დიდი მოამაგენი ბრიტანეთში - დოქტორი მანანა ოდიშელი და მისი მეუღლე, ოქსფორდის პროფესორი მაიკლ ვიკერსი. იმ მეცნიერთა სახელების ჩამოთვლას არ შევუდგები, ვინც ქართულ ხელოვნებას ბრიტანეთში პუბლიკაციებს უძღვნის, ვშიშობ, შორს წაგვიყვანს.<br /><br />ზოგადად კი, ბრიტანული და დასავლური სამეცნიერო წრეები ქართულ ხელოვნებას იმდენად იცნობენ, რამდენადაც ეს მათთვის ხელმისაწვდომი იყო. მოგეხსენებათ, რომ საბჭოთა პერიოდში ჩვენ ერთმანეთს მოწყვეტილნი ვიყავით. თუმცა იყო ისეთი გამონაკლისებიც, როცა ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილი საერთაშორისო სიმპოზიუმები რიგრიგობით საქართველოსა და იტალიაში ეწყობოდა. მას შემდეგ, რაც საზღვრები გაიხსნა, ბევრ ქართველ მეცნიერს მიეცა საშუალება, წარმოეჩინა საკუთარი კვლევები დასავლეთში. გავიხსენებ 2006 წლის ბიზანტინისტთა კონგრესს ლონდონში, სადაც ყველა ერთხმად აღნიშნავდა ქართველთა სიმრავლეს. გარდა ამისა, ისიც მინდა გითხრათ, რომ ქართველ მომხსენებელთა უმრავლესობა სწორედ ტაო-კლარჯეთის თემებს განიხილავდა. და ეს არცაა გასაკვირი, ტაო-კლარჯეთი სამეცნიერო მიმოქცევაში ხომ უნდა დავამკვიდროთ! ყველაფერს კი დრო სჭირდება, ჩვენ სხვადასხვა სკოლების წარმომადგენლები ვართ, ჯერ არა გვყავს ბრიტანეთში გაწვრთნილი ქართველი ხელოვნების ისტორიკოსები, ნელ-ნელა ეს თაობაც წამოვა და დასავლურ და ინგლისურ სამეცნიერო ლიტერატურაში ქართული ხელოვნებაც ღირსეულ ადგილს დაიმკვიდრებს.<br /><br />- ოშკი - როგორ სურათს დაუხატავთ ლექციის მსმენელს და მასთან ერთად, ჯერ ჩემს მკითხველს? როგორც მკვლევარმა, გაგვიკეთეთ მთავარი აქცენტები ჩვენთვისაც, მისი მნიშვნელობა - ისტორიისა და კულტურის კონტექსტში.<br /><br />- ოშკი ერთ-ერთი ყველაზე ამბიციური სამშენებლო პროექტია შუა საუკუნეების საქართველოში. დავით III კურაპალატმა (958-973) ოშკისა და სხვა მონასტრების დაარსება-გაძლიერებით იმდროინდელი საქართველოს საზღვრები მონიშნა. ხახული, ოშკი, ოთხთა ეკლესია და პარხალი - ყოველი მათგანი ისტორიული საქართველოს უკიდურეს საზღვრებშია. ამდენად, ეს მონასტრები საფორტიფიკაციო შენობების გვერდით მძლავრ პოლიტიკურ ნიშნულებად აღიმართა. თუ საფორტიფიკაციო ნაგებობებით დავით კურაპალატი ქვეყნის საზღვრებს მტრის შემოსევებისაგან იცავდა, სასაზღვრო ზოლში არსებული მონასტრები იმ გამტარებად იქცა, რომელსაც ქვეყნის კულტურული და სულიერი განვითარება უნდა უზრუნველეყო. მართალია, პოლიტიკური და რელიგიური საზღვრები მრავალჯერ გადალაგდა, მაგრამ თუ დავფიქრდებით, ჩვენი სამშობლოს ცნობიერება ისევ დავით კურაპალატის მიერ მონიშნულ საზღვრებში ექცევა.<br /><br />გარდა ამისა, ოშკის არქიტექტურული ფორმა - ტრიკონქი ბურჯებზე აღმართული გუმბათით - ჯერ ათონის მთაზე იქნა დამკვიდრებული, ხოლო იქიდან მთელს ბიზანტიურ სამყაროში გავრცელდა. მკითხველს აქვე შევახსენებთ, რომ როგორც ოშკის, ასევე ათონის ივერთა მონასტრის დამაარსებელნი დავით III კურაპალატი და მისი ერთგული ტაოელი დიდებული იოანე-თორნიკე ჩორდვანელი იყვნენ. ოშკის არქიტექტურამ შთააგონა შემდეგი კათედრალების მაშენებელნიც ქუთაისსა და ალავერდში, მისი თანამედროვე ვარიაციაა თბილისის წმიდა სამების კათედრალი. არც საბჭოთა პერიოდი იყო გამონაკლისი: მაშინ, როცა ეკლესიას არ აშენებდნენ, ოშკის ფორმებს საცხოვრებელი და საზოგადოებრივი დანიშნულების შენობების ფასადებზე იყენებდნენ. აი, მაგალითად, მეცნიერებათა აკადემიის შესასვლელის წინ აღმართული ნახევარ-სვეტები ოშკის იმ ბურჯების შთაგონებითაა შექმნილი, სადაც ერთ დროს ექვთიმე თაყაიშვილმა მისი ყველაზე სიმბოლური ფოტო გადაიღო.<br /><br />ოშკი არის არა მხოლოდ ქართული არქიტექტურის შედევრი, არა მხოლოდ მსოფლიო მემკვიდრეობის მარგალიტი, არამედ სიმბოლო ჩვენი სულიერი სიმტკიცისა, წინამორბედი ერთიანი ქართული სახელმწიფოსი და კულტურული აღმავლობისა.<br /><br />- ტაო-კლარჯეთი - როგორ უნდა ხედავდეს თანამედროვე ქართველი მას. ჩემი აზრით, ძეგლების აღდგენა არა მხოლოდ ძეგლების გადარჩენაა, არამედ მათზე ავტორობის უფლების ხელახალი მოპოვება მსოფლიოს თვალში. ამას გარდა, იმ ქართველებთან დაახლოების გზაც, რომლებიც იმ საქართველოში დარჩნენ და ჯერ ისევ ინარჩუნებენ ენას, ისტორიულ მახსოვრობას.<br /><br />- რა თქმა უნდა, ფიზიკურად ტაო-კლარჯეთი დიდი ხანია დაკარგულია საქართველოსთვის. იყო დრო, როცა იქ ჩასვლაც კი მიუღწეველ ოცნებად რჩებოდა, მაგრამ არის სხვა, არანაკლებ მნიშვნელოვანი, რასაც სულიერი საზღვრები ჰქვია: "აწ დაღაცათუ ხორცითა განგეშორდები, ხოლო სულითა მარადის შენთანა ვარ შეწევნად შენდა..." - გვიანდერძა გრიგოლ ხანძთელმა. ჩვენი წილი პასუხისმგებლობა ჩვენ უნდა ვიტვირთოთ, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი ნუ გაგვიკვირდება, რომ მას სხვა პატრონები გამოუჩნდნენ და ჩვენი პრეტენზიები, როგორც ამ მემკვიდრეობის შემქმნელებისა, დიდად დასუსტდება. ამ კონკრეტული ძეგლების გარშემო ქართული სოფლები აღარ არსებობს, თუმცა თურქეთში გენეტიკური ქართველი უფრო მეტი ცხოვრობს, ვიდრე საქართველოში. რა თქმა უნდა, ასეთი ძეგლების რესტავრაცია და მათი პოპულარიზაცია მათში ქართული წარმომავლობით სიამაყის გრძნობას გამოიწვევს.<br /><br />- თუ სწორად მახსოვს, წლების განმავლობაში ცხოვრობდით თურქეთში და აქტიურად იყავით დაინტერესებული ტაო-კლარჯეთის ძეგლების ბედით, მდგომარეობით. მომიყევით ამ პერიოდზე და თქვენს აქტივობაზე.<br /><br />- თურქეთში ოთხი წელი ვიცხოვრე, ჩემი მეუღლე, ირაკლი კოპლატაძე საქართველოს სრულუფლებიანი და საგანგებო დესპანი იყო თურქეთის რესპუბლიკაში.<br /><br />ჩემი კვლევაც და ყველა მცდელობაც თურქეთამდეც და შემდეგაც თურქეთის ქართულ მემკვიდრეობას ეძღვნება და “ჩემს ძეგლებთან" ერთ სახელმწიფო საზღვრებში ყოფნამ მუშაობის სხვა შესაძლებლობები მომცა.<br /><br />ამ პერიოდში თურქეთი “შიგნიდან" შევიცანი და გადავაფასე ის მოვლენები, რასაც “გარედან" ვერ ვხედავდი. თურქეთი ძალიან მდიდარი ქვეყანაა, განა კიდევ რომელ სახელმწიფოს მოეპოვება ამდენი ეპოქის, ამდენი კულტურის, ამდენი სხვადასხვა ხალხის მიერ შექმნილი მემკვიდრეობა? ყველაფერი აქაა თავმოყრილი და არც არის გასაკვირი, რომ ყველა ძეგლის დროული და სათანადო აღდგენა პრაქტიკულად ვერ ხერხდება. შარშან, მაგალითად, თურქეთის დედაქალაქში, ანკარაში, სერიოზული საფრთხე შეექმნა პირველი საუკუნის ავგუსტუსის ტაძარს, რომლის ფასადზეც ძველი სამყაროს ყველაზე ვრცელი და მნიშვნელოვანი წარწერაა დატანილი. ამ ფონზე კი ოშკის არასწორი “დაცვა" რა გასაკვირი იქნება?<br /><br />თურქეთმა დამაახლოვა მრავალ მეცნიერს, ვინც იკვლევს ბიზანტიას, ისლამს, ქართულ თუ სომხურ ხელოვნებას. მრავალჯერ მქონდა საშუალება, წამეკითხა საჯარო ლექციები, მიმეღო მონაწილეობა კონფერენციებსა თუ დისკუსიებში, ჩემს უცხოელ კოლეგებთნ ერთად მემოგზაურა ტაო-კლარჯეთში. ბევრმა მათგანმა სარეკომენდაციო წერილებითაც მიმართა თურქეთის კულტურის სამინისტროს, ამ ძეგლების გადარჩენაზე ეზრუნათ. მრავალი უმაღლესი კლასის ექსპერტი მზადაა გაგვიზიაროს საკუთარი ცოდნა და გამოცდილება ძეგლთა კვლევის საქმეში, თუ ამის საშუალება და სურვილი იქნება.<br /><br />გული მწყდება, რომ ვერ მოვახერხეთ ანატოლიის ქართული ინსტიტუტის დაარსება თურქეთში. ბრიტანეთის, საფრანგეთის, გერმანიის, შვედეთის, იაპონიის, ამერიკის და ბევრი ქვეყნის მეცნიერები გაცილებით მარტივად თანამშრომლობენ თურქეთთან ინსტიტუციური ქოლგის ქვეშ. საქმე ბევრად გაგვიადვილდებოდა.<br /><br />თუმცა, ყველაზე წარმატებულად მაინც ვირტუალური კამპანიები მიმაჩნია, რომლის შექმნა მას შემდეგ გადავწყვიტე, რაც ქართულ-თურქული მოლაპარაკებების პირველი რაუნდი სკანდალურად ჩაშლილი და გაყინული იყო, ხოლო ოშკიდან ვედრების კომპოზიციის კიდევ ერთი ფიგურა გაქრა...<br /><br />2009 წლის ნოემბერში შემდგარი პირველი პეტიცია თურქეთის კულტურის მინისტრის სახელზე გავრცელდა. ვფიქრობ, ვირტუალურ სამყაროში შეგროვილმა მიმართვებმა დააჩქარა ის, რომ ერზერუმის კულტურის განყოფილებამ ოშკის სარეაბილიტაციო პროექტზე ტენდერიც კი გამოაცხადა. ამასობაში მეორე კამპანიაც წამოვიწყეთ facebook-ის გვერდით - Save the Oshki/გადავარჩინოთ ოშკის ტაძარი, და ხელმოწერების შეგროვებით cause: Save the Oshki; სოციალური ქსელის შესაძლებლობები მართლაც ამოუწურავი აღმოჩნდა: რამდენიმე დღეში ათასობით წევრი, ასობით ღია წერილი და გახსნილი დისკუსია, რასაც უმალ მოჰყვა მასმედიის და პრესის დიდი გამოხმაურებაც (ერთ-ერთი პირველი თქვენი გაზეთი იყო, რუსუდან დარჩიაშვილის პუბლიკაციით “სადაც აჩრდილნი მამა-პაპათა შემოგძახიან, თქვენ გელოდებით! 20 აპრილი, 2010), ყოველივე ამან კი ხელი შეუწყო საქართველო-თურქეთს შორის ჩაშლილი მოლაპარაკებების განახლებას და ადრე ტაბუდადებულ თემაზე ღიად საუბარს. ამას თავისი პლუსებიც აქვს, თუმცა ჩვენი მინუსებიც დაგვანახა...<br /><br />- დღეს ძალიან მნიშვნელოვანი ეტაპია - სანამ საბოლოოდ აზრი ქართულ საზოგადოებაში შეჯერდება. ჩემი აზრით, ეს ხელშეკრულება ერთგვარი ინდიკატორია - როგორ ვითარდება ჩვენი სააზროვნო სისტემა, საით და ვითარდება თუ არა საერთოდ. თითქოს რა უნდა გახდეს სალაპარაკო, როცა რეალურად გვეძლევა შანსი, "დავბრუნდეთ" და აღვადგინოთ ტაო-კლარჯეთის ჩვენეული ძეგლები, როცა მუსლიმი ქართველიც თანაბარუფლებიანი უნდა იყოს... მაგრამ მაინც ხედავენ საფრთხეებს. თქვენ როგორ ხედავთ ამ სურათს. რა არის პრობლემა? რატომ ფერხდებოდა აქამდე და რატომ არის ასეთი ცხარე დისკუსია, გვსურს თუ არა ტაოს ძეგლების შენარჩუნება? მეჩეთი საფრთხედ აღიქმება? მხოლოდ ამიტომ? ჩვენ მილიონებს ვხარჯავთ საქართველოს ამჟამინდელ ტერიტორიაზე ძეგლების გადასარჩენად. მაგრამ, თუკი საზოგადოება შეთანხმებულია, რომ კულტურული მემკვიდრეობა მისი ქვაკუთხედია, რატომ შეიქმნა ამხელა პრობლემა ტაოსთან მიმართებაში? ზედაპირულ პატრიოტიზმთან და ამ ძეგლების რეალური მნიშვნელობის უცოდინრობასთან ხომ არ გვაქვს საქმე? ეს პირადად ჩემი აზრია, არ მინდა, თავს მოგახვიოთ...<br /><br />- გეთანხმებით, სწორედაც რომ ჩვენი სულიერი და ინტელექტუალური მდგომარეობის ინდიკატორი აღმოჩნდა ოშკი. ადრე მეგონა, რომ ოშკი მხოლოდ შუა საუკუნეების ხატი იყო, თურმე ის ახლაც გამოცდებს გვიწყობს.<br /><br />ამ უკანასკნელ ხანს მაწუხებს კითხვა: მზად ვართ ერთიანი საქართველოს წინამორბედი ტაძრის - ოშკის აღსადგენად? ძალიან მინდა, რომ ეს შინაგანი ძალა გამოვნახოთ და არ ვაქციოთ ოშკი ქვეყანაში განხეთქილების საბაბად. ამისთვის ის ნამდვილად არ გამოდგება - მის შენებას 1000 წლის უკან ქვეყნის ერთიანობა მოჰყვა.<br /><br />ბევრი, ვინც თითქოსდა ეწინააღმდეგება ხელშეკრულებას, საქმეში არ არის კარგად ჩახედული. გაუთავებლად ვამბობ და კიდევ გავიმეორებ, რომ UNESCO არაა ის ორგანიზაცია, რომელიც რაიმეს რესტავრაციას აკეთებს. ის უკვე რესტავრირებული ძეგლების მონიტორინგს ახორციელებს და ხელს უწყობს კულტურული მემკვიდრეობის პოპულარიზაციას. ასე მაგალითად, სწორედ UNESCO-ს დახმარებით, ნინო და გიორგი ბაგრატიონებთან ერთად, ჩვენ შევქმენით ტაო-კლარჯეთის ვირტუალური მუზეუმი (www.virtualtao-klarjeti.co.ge);<br /><br />ოპონენტები ხშირად ამბობენ, რომ საქართველოში ისედაც ბევრი მეჩეთია, ხოლო თურქეთში კი მოქმედი ქართული ეკლესიები არ არსებობს. დიახაც რომ! განა სულ რამდენი მართლმადიდებლური ეკლესია ფუნქციონირებს 70-მილიონიან ქვეყანაში? ალბათ, თითებზე ჩამოსათვლელი და ასე ადვილი გგონიათ თურქეთში ეკლესიის გახსნა? მით უფრო, ქართული ეკლესიის გახსნა ისტორიულ საქართველოში?! არ იფიქროთ, რომ ეს მხოლოდ ოცნებაა, რომლის განხორციელებაც წარმოუდგენელია. 2004 წელს, როცა ჩვენი წიგნი “ტაო-კლარჯეთი" უწმიდესისა და უნეტარესის, ილია II-ის ლოცვა-კურთხევით გამოვეცით, მან გვითხრა, რომ მალე დადგებოდა ის დღე, როცა ჩვენ ტაო-კლარჯეთში წირვას აღვადგენდით. მაშინ ეს ფანტასტიკა მეგონა, ალბათ ისევე, როგორც სტუდენტობაში ტაო-კლარჯეთში მოგზაურობა. მაგრამ შევთანხმდეთ, რომ ოცნებები, ჩვენდა უნებლიეთ, რეალობად გადაიქცევა ხოლმე. თურქეთში იმდენად მზარდია პრო-ისლამური განწყობები, რომ სეკულარულ სახელმწიფოს რელიგიური თავისუფლებების დემონსტრირება სჭირდება, რისთვისაც მათ წირვა დაუშვეს სუმელას ბერძნულ მონასტერში და ახტამარის სომხურ ეკლესიაში. ამ პოლიტიკაში ჩვენც შეიძლება ჩავეწეროთ და ოშკის ფუნქციით აღდგენის უფლება მოვიპოვოთ. თურქეთისთვის ეს ნაკლებად პრობლემური იქნება, რადგან იქ ადგილობრივი მოსახლეობა ქრისტიანი არაა და ეკლესია დატვირთვით იმუშავებს საქართველოდან და სხვა მართლმადიდებლური ქვეყნებიდან ჩასული პილიგრიმებისთვის. ეს კი მხარეში ტურიზმის განვითარებას შეუწყობს ხელს.<br /><br />ჩვენ კი ასეთი უნიკალური შანსის წინაშე ვდგავართ და არგუმენტად ის მოგვყავს, რომ ქართველ მუსლიმებს სალოცავები ისედაც აქვთ? ეს არაფერ შუაშია თურქეთთან. სალოცავები მათ იმიტომ აქვთ, რომ მუსლიმები არიან. პრობლემა კი სულ სხვა გაუგებრობამ შექმნა: საპატრიარქოს არ უნდა სთხოვო მეჩეთის რეაბილიტაციის კურთხევა, რადგან საპატრიარქო ვერც იქნება და არც არის მეჩეთების რეაბილიტაციის წინააღმდეგი; მაგრამ არც ის შეიძლება, რომ ქვეყანა ისტორიული გადაწყვეტილების წინაშე იდგეს და ერსა და ბერს საერთო ენა ვერ გამოენახოთ. მგონი, პრობლემა ინფორმაციულმა ვაკუუმმა წარმოშვა; საზოგადოებაც დაბნეულია და რეალურად ვერც კი იგებს, თუ რატომ უნდა იყოს ამ შეთანხმების წინააღმდეგი. არასოდეს არაა გვიან, რომ დიალოგი შედგეს - ეს აუცილებელიცაა!<br /><br />- თუ გნებავთ, ლონდონში პატრიარქთან შეხვედრაზეც მომიყევით. თქვენი სურვილისამებრ....<br /><br />- პატრიარქს მივაწოდე ინფორმაცია ოშკის სავალალო მდომარეობის შესახებ, რომლის შენებაც 963 წელს, ხარება დღეს იკურთხა... პატრიარქს ვთხოვე, რომ მისი მეორედ შენებაც ხარება დღეს აკურთხოს...<br /><br />- თქვენ ბრძანდებით ხელოვნების ისტორიკოსი, რომელიც წლების განმავლობაში მუშაობთ ქართულ ხუროთმოძღვრებაზე, მაინტერესებს, რა ტიპის რესტავრაციას ანიჭებთ უპირატესობას. თბილისში მუდმივი კამათია, თუნდაც ბაგრატის ტაძართან დაკავშირებით. მეცნიერთა ნაწილი უპირატესობას პრევენციულ კონსერვაციას ანიჭებს, რაც ბევრად უფრო მიღებულია მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ორგანიზაციების მიერ და რაც კონვენციებით არის დადგენილი. ბაგრატის ტაძრის სრული რეკონსტრუქცია დაიწყეს და სწორედ ამან გამოიწვია აღელვება. ვეჭვობ, იგივე ხასიათის დისკუსიები დაიწყება სამომავლოდაც არაერთი ძეგლის რესტავრაციის პროცესში. თქვენი აზრი მაინტერესებს. კარგად იცნობთ თუნდაც ოშკის მდგომარეობას. რას უნდა შეეხოს თანამედროვე მშენებლის ხელი და რას არა?<br /><br />- დიახ, კამათი სოციალურ ქსელშიც დაფიქსირდა და ვფიქრობ, რომ სასარგებლო უნდა იყოს იმ კითხვების მოსმენა, რომელიც პროექტირებისას გასათვალისწინებელი შეიძლება გახდეს.<br /><br />აქვე შევთანხმდეთ, რომ “მეორედ შენება" მხოლოდ რესტავრაცია-კონსერვაციას გულისხმობს და არამც და არამც მშენებლობის წარმოებას. ტელევიზიით ხშირად გაიგონებთ, რომ “ოშკმა პირვანდელი სახე უნდა დაიბრუნოს". ოშკის პირვანდელი სახით აღდგენა მაინც ვერ მოხერხდება და ამას არც არავინ უნდა შეეცადოს. ჩვენ უნდა შევინარჩუნოთ ის, რაც პირვანდელი სახით დღემდეა მოსული.<br /><br />მიმაჩნია, რომ მას შემდეგ, რაც ძალოვანი ხარაჩო გუმბათს იტვირთავს, აუცილებლად უნდა ჩატარდეს ვრცელი არქეოლოგიური კვლევა (როგორც თაყაიშვილი და ჯობაძე წერენ, მათ ნახეს რამდენიმე აკლდამა დასავლეთ ნაწილში, სადაც, სავარაუდოდ, ბაგრატიონები და ოშკელი ბერები იკრძალებოდნენ), და არა მხოლოდ ტაძრის გარშემო, არამედ მთელი მონასტრის ტერიტორიაზე; რაც შეეხება ტაძრის რესტავრაციას, უნდა შეიკრას გარღვეული კამარები და კონქები - ყველა მოხაზულობა სახეზეა; თუ დასავლეთის მკლავის განივი კედლები არსებული თაღების ინტერვალებით ვერ ზიდავს კამარას, მაშინ უნდა შევეშვათ. უნდა გამთლიანდეს გაპობილი კედლები, შეივსოს კონუსი და აღდგეს მოჭიქული კრამიტის გადახურვა; უნდა აღდგეს ვედრების რელიეფის ქვეშ გამონგრეული კედლის წყობა, ასევე სამხრეთ-დასავლეთი გალერეის ბურჯი, რომელიც კაპიტელის ქვემოთ, მართალია, მთლიანად მონგრეულია, მაგრამ მისი ერთი მონაკვეთი სატრაპეზოს წინ გდია. რა თქმა უნდა, მასალად კირი და ადგილობრივი ოშკის ქვა უნდა იქნეს გამოყენებული; ის, რაც უკვე უკვალოდ დაკარგულია, ვფიქრობ არ უნდა გამოვიგონოთ (პატრონიკე ინტერიერში და დასავლეთის სტოა); არც რელიეფების ხელახალ გამოქანდაკებას და ორნამენტების ახლიდან კვეთას უნდა შევუდგეთ. გამაგრება და გაწმენდა ესაჭიროება კედლის მხატვრობასაც; რაც შეეხება სატრაპეზოსა და სკრიპტორიუმს, მგონი არქეოლოგიითა და კონსერვაციით უნდა შემოვიფარგლოთ, საკმაოდ შთამბეჭდავი ნანგრევებია.<br /><br />ეს რაც შეეხება ოშკს, ყოველ ძეგლს კი ინდივიდუალური მიდგომა ესაჭიროება, რადგან სხვადასხვა სახის პრობლემებია. თუმცა, ყველა შემთხვევაში ეს მხოლოდ იმ მონაკვეთების რესტავრაცია უნდა იყოს, სადაც ზუსტი მონაცემები გვაქვს, დანარჩენი კი უნდა გავამაგროთ და შევინარჩუნოთ ისე, როგორც დავით კურაპალატის ხუროებს აუგიათ.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-9120580453765940499?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-20039061899081367602011-05-29T01:27:00.000-07:002011-05-29T01:28:20.416-07:00გადაცემის წამყვანს სხვა გზა არ ჰქონდა, უნდა ესმინა...<br /><br />და მის რესპონდენტსაც თავი უნდა ემართლებინა, რომ თმას არ იღებავს, სტუდენტთან სექსი არ აქვს და, ცხადია, ფულს რომ არ იპარავს. მწერალთა კავშირში ისევ მიუთითებენ ერთმანეთის "მორალზე" და პირად ცხოვრებაში აღმოჩენილი "უხერხულობებით" შავ პიარს იწყებენ. დიდი გზა აშკარად არ გაგვივლია იმ წარსულისგან, რომელსაც თავგადაკლულები გავურბით. ცხადია, რეზო მიშველაძეს ამის არ სჯერა და თავისმართლებაც მისთვის თავშესაქცევი და გასართობი პროცესია. მაგრამ მსგავსი ტიპის დისკუსია მაინც იმართება. სამაგიეროდ, დისკუსია არ გამართულა იმაზე, რომ 7 წლის წინ თამარ ქვარიანის მიერ წამოწყებული პროექტი, სარაჯიშვილის მიერ ხელოვანთათვის გადაცემულ სახლში ლიტერატურის მოყვარულთათვის მრავალფუნქციური ცენტრის შექმნის შესახებ, უიმედოდ განწირულია. მწერლის მიერ მწერლისთვის წამოყვედრებულ თმის ღებვას ვინ ჩივის, თეატრის მოღვაწეთა კავშირმა უფრო გაგვაოცა. დისკუსია, რომელიც გასულ კვირაში გამართეს, თეატრის კრიზისს ეხებოდა.<br /><br />თეატრი ჩამორჩა ევროპულ ტენდენციებს და ის კრიზისშია, - განაცხადეს შეხვედრაზე... "24 საათისა" და "უიქენდის" ავტორები, რომლებიც კრიტიკული შეფასებებისგან თავს არ იკავებენ, მიწვეულნი არ ყოფილან. შესაბამისად, შეკითხვები, რომელსაც იქ აუცილებლად დავსვამდი, დღეს ამ გვერდზე უნდა დავწერო. პირველი და უმთავრესი იქნება სწორედ ეს: ვის აბრალებს თეატრის მოღვაწეთა კავშირი ქართული თეატრალური პროცესების განუვითარებლობას?<br /><br />მაგრამ იმისათვის, რომ კარგ მეხსიერებაზე პრეტენზია მქონდეს, თანმიმდევრული უნდა ვიყო. მწერალთა კავშირს, რომელიც ნამდვილად არ წარმოადგენს სრულიად საქართველოს მწერალთა გაერთიანებას და ვერც მის ყველაზე კითხვად ანდა აქტიურ და პროდუქტიულ ნაწილს, შენობას უბრუნებენ. შენობის საკუთრების სამართლებრივ მხარეს გვერდს ავუვლი, მაგრამ აუცილებლად დავუშვებ, რომ ის, შესაძლოა, კანონით მართლაც რომ კავშირს ეკუთვნოდეს და სასიხარულოა, თუკი კანონის უზენაესობა ამ შემთხვევაში უნაკლოა. მაგრამ აქვე მოვიგონებ, რომ გიორგი გაბაშვილის კულტურის მინოსტრობის დროს დაწყებული გახლდათ პროექტი, რომელსაც მინისტრის მოადგილე თამარ ქვარიანი ხელმძღვანელობდა. ამ პროექტის ფარგლებში მთავარი მისიაც მწერლის სახლის შექმნა, ანუ ახალი ტიპის სადისკუსიო სივრცეების, სამკითხველო დარბაზების, ლიტერატურული კაფეების გაკეთება იყო, ერთი სიტყვით, სარაჯიშვილის სასახლეში გამოცოცხლება იგეგმებოდა. მწერალთა კავშირი თითქოს მიესალმებოდა ამ გარდაქმნას, თუმცა სამომავლოდ სახელმწიფოსა და კავშირს შორის ქონებაზე დავამ მივიწყებას მისცა საერთო და საინტერესო მომავლის მქონე პროექტი. ადგილი ყველასთვის, ვისაც ლიტერატურა უყვარს, იდეად დარჩა. ე.წ. მწერალთა კავშირის შენობა ისევ ქონების, ამბიციების, ვნებების სივრცედ დარჩა. დღეს კავშირში უკვე ერთმანეთს ფულს ედავებიან, ხვალ ალბათ სართულებს დაინაწილებენ, ზეგ სხდომებსაც ცალ-ცალკე ჩაატარებენ. რაც შეეხება ლიტერატურას, ის იყო და არის მათგან განცალკევებით - საბედნიეროდ, კავშირების გარეშე, მაგრამ სამწუხაროდ, განვითარებისთვის ათასი დამაბრკოლებელი პრობლემით... ქართული მედიისთვის ლიტერატურული პროცესები და პრობლემები, რომლებსაც გამომცემლები თუ მთარგმნელები უმკლავდებიან, ჯერ არ არის აქტუალური. სამაგიეროდ, დიდ დროს დავუთმობთ გარდაცვლილი კავშირის რეინკარნაციას და ძველებური ელფერის ახალ ვნებებს. მდარე ხარისხი, რომელიც ამ თემებს მოაქვს, ჩრდილში აქცევს იმ ფაქტს, რომ მკაცრი და რადიკალური პოლიტიკა კულტურაში, თუნდაც ამ კონკრეტულ სფეროში, დიდი ხნის წინ შეიცვალა ბალანსის პოლიტიკით, რასაც ისევ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში საზოგადოებრივი ინტერესები, ანუ მკითხველის ინტერესები ეწირება.<br /><br />დიდი შიში მაქვს, რომ მას შემდეგ, რაც მოისმენენ კითხვას, თუ ვის აბრალებს თეატრის მოღვაწეთა კაშვირი ქართული თეატრის კრიზისს, მთავრობისკენ გაიშვერენ ხელს. შიში გამოწვეულია არა იმით, რომ ამ პასუხს არგუმენტი ვერ მოეძებნება, არამედ იმით, რომ მსგავსი პასუხი ჩიხია და თან პასუხისმგებლობისგან გაქცევის საშუალება. პასუხისმგებლობის, რომელიც არა მხოლოდ მთავრობას და კულტურის მმართველთ ავალდებულებს რაღაცას, არამედ ავალდებულებს ნებისმიერ ინსტიტუციას, რომელიც ამა თუ იმ სფეროში იღებს პასუხისმგებლობას, გასცეს პრემია, დააწესოს ხარისხის კრიტერიუმი, განსაჯოს და განიხილოს ესა თუ ის მოვლენა ან პროცესი. და, სხვა თუ არაფერი, ფინანსურად არის ანგარიშვალდებული სახელმწიფოსთან ან რომელიმე კერძო ფონდთან, რომლის ფინანსებითაც ის სარგებლობს ან უნდა საგრებლობდეს მხოლოდ იმიტომ, რომ გარკვეულ პასუხისმგებლობას იღებს. ერთგვარი წრეა ვალდებულებიდან პასუხისმგებლობამდე და პირიქით... პროცესი, რომელიც უმარტივესი ასახსნელია, არ არსებობს აღნიშნულ შემოქმედებით კავშირებში, თუნდაც კონკრეტულად თეატრის მოღვაწეთა კავშირის ფარგლებში. როდესაც ამ კავშირის წარმომადგენლები აცხადებენ, რომ ქართული თეატრი ჩამორჩა ევროპულ ტენდენციებს, მაშინ, სულ ცოტა, უნდა არსებობდეს მათ მიერ ჩატარებული კვლევა, თუ რას წარმოადგენს დღევანდელი ევროპული ტენდენციების ყველაზე მძლავრი ხაზი და რას წარმოადგენს ქართული თეატრის იდენტობა ცალკე და ამ ტრადიციებთან მიმართებაში. როდესაც საუბარია თანამედროვე ქართულ თეატრზე, მის კრიზისსა თუ წარმატებაზე, იქ, სადაც არსებობს თეატრალების გაერთიანება, უნდა არსებობდეს ლაბორატორია - ცენტრიც, რომელიც თანხების მოძიებაზე იმუშავებდა და მოძიებული თანხებით შეეცდებოდა, განეხორციელებინა კვლევითი პროექტები თემატურ საკითხებზე. მაგალითად: თანამედროვე ქართული თეატრის ამოცანა, თანამედროვე ქართული დრამატურგიის სააზროვნო სივრცე, გარემო, ამოცანები... უნდა მონაწილეობდნენ სახელოვნებო განათლებაში არსებული პრობლემების მოგვარების პროცესში; ახორციელებდნენ სემინარებს, მართავდნენ სიმპოზიუმებს, იწვევდნენ ქართველ და უცხოელ მოღვაწეებს, პროფესიონალებს და მართავდნენ დისკუსიებს, დებატებს კონკრეტულ თემებზე, კონკრეტული შედეგების მისაღწევად. შესაძლოა, სხვაგვარად ხედავდნენ გაერთიანების მისიას, მაგრამ ფაქტია, რომ მისია მაინც უნდა არსებობდეს, კვლევა იქნება ეს თუ მედიატორობა. სხვაგვარად წარმოუდგენელია, კავშირი მხოლოდ კავშირისთვის და ერთიანი, უფრო სწორად, საერთო აზრის ჩამოყალიბებისთვის გასული ეტაპია, საბედნიეროდ, უკვე წარსულია. ანდა, უნდა გახდეს წარსული.<br /><br />შესაბამისად, როდესაც ფუნქციის, მისიისა და პროცესების გარეშე დარჩენილი კავშირი წელიწადში ერთხელ იკავებს მენტორის სკამს და ქართული თეატრის კრიზისს აბრალებს აბსტრაქციებს, კრიტიკის არარსებობას, ანდა მის მდარე ხარისხს თუნდაც გაზეთ "24 საათში" და გამოსავალს იმაში ხედავს, რომ თეატრებმა კრიტიკოსები დოტაციაზე აიყვანონ, ყოველთვის იქნება საზოგადოებაში ძალიან დიდი ჯგუფი, რომელსაც გაეცინება ამაზე, რომელიც ამ განცხადებებს, სულ ცოტა, არაადეკვატურად ჩათვლის და რომელიც აბსოლუტურ ფარსად მონათლავს მეორე დღეს იგივე კავშირის მიერ გაცემული პრემიების ცერემონიას. კავშირის არგუმენტებსა და პრეტენზიებს ყოველთვის ექნება მწვავე კრიტიკა, და ერთი უმარტივესი, პრიმიტიული, მაგრამ ძალიან ჩამჭრელი შეკითხვა: თქვენ, თქვენ რას აკეთებთ? ანდა როდის ვაღიარებთ, რომ ყველაზე მწვავე - ქართულ თეატრის ინტელექტუალური კრიზისი ისევეა ახალბედა კრიტიკოსის ბრალი, რამდენადაც იმ რეჟისორებისა და თეატრმცოდნეებისა, რომლებსაც დღეს ეს კავშირი აერთიანებს? ისეთივე კი არა და, ბევრად, განუზომლად დიდი თანამედროვე ტენდენციების ვერშეგრძნების გამო, არასაკმარისად ფართო თვალსაწიერისა და არჩევანის შეზღუდული თავისუფლების გამო, ახალი თაობების ვერგაზრდის გამო, სუსტი თვითკრიტიკის გამო, ზედაპირული პროტესტანტიზმის გამო და უმოქმედობის გამო, ნაადრევი დაბერების გამოც...<br /><br />რატომ ვაკეთებ აქცენტს მაინცდამაინც თეატრის მოღვაწეთა კავშირზე? რატომ ვამწვავებ კონფრონტაციას? შეიძლება, მკითხველი ვერ დავაჯერო, მაგრამ სწორედ იმიტომ ვაკეთებ ამას, რომ ამ კავშირში ბევრად მეტი ენერგია და ამბიცია მეგულება, ვიდრე რომელიმე სხვა შემოქმედებით კავშირში და მგონია, რომ ორივე დადებითი მოვლენაა, მხოლოდ ორივეს გამართლება სჭირდება. რამდენი შენობაც არ უნდა დაიბრუნოს მწერალთა კავშირმა, ვერ დაიბრუნებს მკითხველს, იმიტომ, რომ არ აქვს კავშირი ლიტერატურასთან, ხელოვნებასთან. მწერალთა კავშირი უკვე სხვა ტიპის კავშირია, აბსოლუტურად არაშემოქმედებითი ასოციაციების აღმძვრელი. ატროფირებული ფუნქციები აქვს მხატვართა კავშირს, რომელიც, რამდენადაც ვიცი, ახლა ცდილობს რეანიმაციის პროცესის გავლას, მაგრამ კონტურები ჯერ ნათელი არ არის. სადღაც ფეთქავს მუსიკოსთა კავშირი, თუმცა მათ მიერ სამუსიკო განათლების შესახებ გამართული ერთი მეტად საინტერესო დისკუსია მაინც გვაგონდება იმედისმომცემად.<br /><br />ფაქტია, რომ სულ მალე დადგება სახელოვნებო სფეროებში არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და ინსტიტუციების შექმნის აუცილებლობა. თეატრალებისგან განსხვავებით, სახვით სფეროში ასეთი გაერთიანებები ბევრია. ახალგაზრდა კრიტიკოსები და მხატვრები ხშირად ერთიანდებიან საერთო იდეის ან მიზნის გარშემო. სავსებით სავარაუდოა, რომ სწორედ ამით გაუსწროს სახვითობამ იმ სფეროებს, სადაც ვნებებისთვის, ქონებისთვის ანდა პრემიებისთვის იბრძვის ყველა, უფროსიც და უმცროსიც. არასამთავრობო ინსტიტუციები, რომლებიც იმუშავებენ როგორც სახელმწიფო, ისე არასახელმწიფო რესურსების მოძიების გზით, ერთადერთი გამოსავალია თანამედროვე ქართულ ხელოვნებაში ალტერნატივის დაშვების, კონკურენციის შექმნის და, უბრალოდ, განვითარების დაწყებისთვის. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ჩვენ შეგვიძლია გაუთავებლად ვისხდეთ კავშირებში - ოთახებში და სხდომებზე, ვისაუბროთ იმაზე, თუ როგორ გვიჭირს და საბოლოოდ ერთმანეთს, ისევ სახელმწიფო ფულის ხარჯზე, პრემიები ვურიგოთ, თანაც რიგის მიხედვით...<br /><br />და მაინც, ხშირად ვფიქრობ, რომ შემოქმედებითი კავშირებისთვის დამახასიათებელი დამოკიდებულება-ფასეულობები ჩვენზე, ოპონენტების შემართებაზე ძლიერია. იმიტომ, რომ პროტესტანტიზმი ქართულ თანამედროვე ხელოვნებას არ ახასიათებს. ჩვენ ჩვენს მამებზე მეტად კონფორმისტები ვართ და აუცილებელი სულ მცირე დოზა თავგანწირვისა არ გაგვაჩნია<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-2003906189908136760?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-74721369246646365422011-05-29T01:26:00.000-07:002011-05-29T01:27:05.328-07:00აფი­შა­ზე ყვე­ლა­ფე­რი ისე გა­მო­ი­ყუ­რე­ბა, თით­ქოს უკ­ვე გავ­ლი­ლი ეტა­პია.<br /><br />მო­ნოს­პექ­ტაკ­ლის ხიბ­ლი ჯერ არ გა­ნე­ლე­ბუ­ლა იმ ქარ­თ­ველ მა­ყუ­რე­ბელ­ში, რო­მე­ლიც ცუ­დად აგე­ბულ რე­ჟი­სო­რულ კომ­პო­ზი­ცი­ებს აღარ ცნობს, რო­მელ­საც სცე­ნა­ზე მსა­ხი­ო­ბის ოს­ტა­ტო­ბის აზომ­ვა და აწონ­ვა უყ­ვარს, რო­მელ­საც მო­ნოს­პექ­ტაკ­ლე­ბის კა­მე­რუ­ლო­ბა რა­ღა­ცის გა­რან­ტი­ას აძ­ლევს თით­ქოს.<br /><br />ალ­ბათ იმი­სა, რომ ადა­მი­ა­ნის მო­ნო­ლო­გი ისე ვერ გა­და­ერ­თ­ვე­ბა გა­მო­სახ­ვის სხვა და ხში­რად ყალ­ბად მო­ტა­ნილ ფორ­მებ­ზე, რომ სათ­ქ­მელს აარი­დოს თა­ვი. ამარ­თ­ლებს თუ არა ეს მო­ლო­დი­ნი? ალ­ბათ იმა­ზე მე­ტად მა­ინც ამარ­თ­ლებს, ვიდ­რე ბევ­რი "მას­შ­ტა­ბუ­რი" დად­გ­მა შე­მოგ­ვ­თა­ვა­ზებ­და რა­მე ახალს, ან ძველს, მაგ­რამ სა­ინ­ტე­რე­სოდ გა­დაწყ­ვე­ტილს. ამარ­თ­ლებ­და ერ­თი მსა­ხი­ო­ბის თე­ატ­რ­ში, სა­დაც აზ­რი­სა და ადა­მი­ა­ნის ძი­ე­ბა­ში ვის­მენ­დით კო­ტე მა­ხა­რა­ძის დო­კუ­მენ­ტურ-პუბ­ლი­ცის­ტურ მო­ნო­ლო­გებს და სხვა მსა­ხი­ო­ბე­ბის პო­ე­ტურ თე­ატ­რა­ლურ ოპუ­სებს. სხვა სცე­ნებ­ზეც მე­ტად ან ნაკ­ლე­ბად წარ­მა­ტე­ბუ­ლი მო­ნოს­პექ­ტაკ­ლე­ბის­თ­ვის გვი­ჩუქ­ნია სა­ა­თი ან ორი, მაგ­რამ არ და­ი­ჯე­როთ, რომ მარ­ჯა­ნიშ­ვი­ლის თე­ატ­რის სხვენ­ში ახ­ლად დად­გ­მუ­ლი "ჩე­მი ჰამ­ლე­ტი" რა­ი­მე­თი მა­ინც და­ემ­ს­გავ­სე­ბა იმ ტი­პის დად­გ­მებს, რო­მელ­თა მო­გო­ნე­ბე­ბი 5 წა­მის წინ, აი, ამ აბ­ზაც­ში გა­გახ­სე­ნეთ. შე­გიძ­ლი­ათ, ერ­თი მსა­ხი­ო­ბის თე­ატ­რ­ში ყვე­ლა­ფე­რი მო­ნო გა­მო­რიცხოთ? გეტყ­ვით, რომ ბე­სო კუპ­რე­იშ­ვი­ლის დად­გ­მა სწო­რედ ეს არის - პო­ლი­ფო­ნია ერ­თი მსა­ხი­ო­ბით გა­თა­მა­შე­ბულ თე­ატ­რ­ში.<br /><br />ქარ­თუ­ლი თე­ატ­რის მთა­ვა­რი ტენ­დენ­ცი­ე­ბის ფონ­ზე (მთა­ვა­რი - გა­მო­ხა­ტუ­ლი და­ფი­ნან­სე­ბუ­ლი დად­გ­მე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბი­თა და სიხ­ში­რით), ტი­პი­უ­რო­ბი­სა და იმ სი­ყალ­ბის ფონ­ზე, რო­მელ­საც მა­ყუ­რე­ბე­ლი გრძნობს რო­გორც სა­რე­ჟი­სო­რო კონ­ცეფ­ცი­ის და­უ­მუ­შა­ვებ­ლო­ბა-ზე­და­პი­რუ­ლო­ბით, ისე სამ­სა­ხი­ო­ბო ნა­მუ­შევ­რის გა­უ­მარ­თა­ო­ბით, კუპ­რე­იშ­ვი­ლის დად­გ­მა "სხვენ­ში" და ქე­თი ცხა­კა­ი­ას შეს­რუ­ლე­ბა ძა­ლი­ან გე­უც­ნა­უ­რე­ბათ, მაგ­რამ ვეჭ­ვობ, სა­სი­ა­მოვ­ნო უც­ნა­უ­რო­ბას მხო­ლოდ ფო­ნი გა­ნა­პი­რო­ბებ­დეს. ოღონდ მე ვეჭ­ვობ, რომ ეს დად­გ­მა წარ­მა­ტე­ბუ­ლი გახ­დე­ბა არა მხო­ლოდ კო­მერ­ცი­უ­ლი თვალ­საზ­რი­სით, არა­მედ კი­დევ უფ­რო მე­ტად. თუმ­ცა ეს მე­ტი და კო­მერ­ცი­უ­ლო­ბა ერ­თ­მა­ნეთს არც არას­დ­როს გა­მო­რიცხავ­და... მაგ­რამ ხა­რისხს ჩემ­ზე უკეთ დრო გან­საზღ­ვ­რავს და დად­გ­მის სი­ცოცხ­ლე. მე შე­მიძ­ლია მხო­ლოდ, თავს მო­გახ­ვი­ოთ აზ­რი წარ­მა­ტე­ბუ­ლი პერ­ს­პექ­ტი­ვის შე­სა­ხებ, რაც ფაქ­ტობ­რი­ვად უკ­ვე და­ვიწყე.<br /><br />"ჩე­მი ჰამ­ლე­ტი" - რე­ჟი­სო­რი სა­თა­ურ­ში­ვე აკე­თებს აქ­ცენტს იმა­ზე, რომ ის კლა­სი­კუ­რი ნა­წარ­მო­ე­ბის ინ­ტერ­პ­რე­ტა­ცი­ას გა­ა­კე­თებს, სუ­ბი­ექ­ტურს, თა­ვი­სე­ბურს... მოკ­ლედ, ათას­ჯერ გავ­ლილ-გა­მოვ­ლილ ხერხს, ყვე­ლა­ზე ხში­რად პოს­ტ­მო­დერ­ნის­ტულს რომ უწო­დე­ბენ ხე­ლოვ­ნე­ბა­ში. მი­სი არ­ჩე­ვა­ნი რო­გორც ამ მიდ­გო­მის, ისე ფორ­მის - ერ­თი მსა­ხი­ო­ბის მო­ნო­ლო­გი და მა­რი­ო­ნე­ტე­ბის გა­თა­მა­შე­ბა - სა­დაა და მარ­ტი­ვი, რე­ჟი­სო­რი თით­ქოს არ გპირ­დე­ბა რე­ვო­ლუ­ცი­ებს და არ გეპ­რან­ჭე­ბა, არც თე­მი­სა და შექ­ს­პი­რის ნა­წარ­მო­ე­ბის ინ­ტერ­პ­რე­ტა­ცი­ით ორი­გი­ნა­ლობს. ამ­ბა­ვი დამ­ლა­გე­ბელ ქალ­ზე, რო­მე­ლიც თე­ატ­რ­ში მარ­ტო დარ­ჩე­ნის შემ­დეგ "ჰამ­ლე­ტის" კითხ­ვას იწყებს, თით­ქოს უიმე­დოდ ბა­ნა­ლუ­რია... მაგ­რამ მათ­თ­ვის, ვი­საც აღ­ნიშ­ნუ­ლი დად­გ­მა ჯერ არ უნა­ხავს, ვეტყ­ვი, რომ წარ­მოდ­გე­ნის სი­ნოფ­სის­ში ამო­კითხუ­ლი ეს ბა­ნა­ლუ­რო­ბა მხო­ლოდ წვრილ­მა­ნი დე­ტა­ლია, ზღა­პა­რი დამ­ლა­გე­ბელ­ზე სა­ერ­თოდ გე­კარ­გე­ბათ ზუს­ტად 5 წუთ­ში, შე­სა­ბა­მი­სად, წარ­მოდ­გე­ნის სი­ნოფ­სი­სის აგე­ბა ამ დე­ტალ­ზე წარ­მოდ­გე­ნის "შე­ფუთ­ვა­ში" დაშ­ვე­ბუ­ლი შეც­დო­მა უფ­როა, ვიდ­რე რე­ჟი­სო­რუ­ლი კონ­ცეფ­ცი­ის ღერ­ძი. ასე რომ, მკითხ­ველს ნუ შე­ე­შინ­დე­ბა. ეს წარ­მოდ­გე­ნა არ არის ხელ­მო­ცა­რულ მსა­ხი­ობ­ზე, თე­ატ­რის კუ­ლი­სებ­ში მიმ­დი­ნა­რე ამ­ბავ­ზე, თე­ატ­რის ში­და სამ­ზა­რე­უ­ლო­ზე, რო­მე­ლიც რა­ტომ­ღაც ჯერ კი­დევ ბევრ რე­ჟი­სორს მი­აჩ­ნია მიმ­ზიდ­ვე­ლად. არა, ეს არის ამ­ბა­ვი ჰამ­ლეტ­ზე, შექ­ს­პი­რის ჰამ­ლეტ­ზე, და­ნი­ის პრინ­ც­ზე და მხო­ლოდ მას­ზე.<br /><br />ამ დად­გ­მა­ზე ალ­ბათ ბევ­რი და­ი­წე­რე­ბა, გან­სა­კუთ­რე­ბით ბევ­რი ქე­თე­ვან ცხა­კა­ი­ა­ზე, იმ ერ­თა­დერთ მსა­ხი­ობ­ზე, რო­მელ­საც რე­ჟი­სორ­მა ან­დო ჰამ­ლე­ტიც და თო­ჯი­ნე­ბის სა­ხით სცე­ნა­ზე გა­მო­სუ­ლი ლა­ერ­ტის, ჰერ­ტ­რუ­დას, კლავ­დი­უ­სის, გილ­დერ­ს­ტერ­ნის, რო­ზენ­კ­რან­ცის, ოფე­ლი­ას... ყო­ვე­ლი მათ­გა­ნის ხმა და ყო­ვე­ლი მათ­გა­ნის მთა­ვა­რი სცე­ნა. და­ი­წე­რე­ბა ამ მსა­ხი­ო­ბის ოს­ტა­ტო­ბა­ზე, იმ პო­ზი­ცი­ა­ზე, სა­ი­და­ნაც ქალ­ბა­ტონ­მა ჰამ­ლე­ტის პერ­სო­ნა­ჟი გა­ი­თა­ვი­სა ისე, რომ სქე­სობ­რი­ვი არა­ა­დეკ­ვა­ტუ­რო­ბის უხერ­ხუ­ლო­ბა არ გვაგ­რ­ძ­ნო­ბი­ნა. არც მა­მა­კა­ცუ­რი სი­უ­ხე­შე და­ი­ჩე­მა და არც ქა­ლუ­რი სენ­ტი­მენ­ტე­ბით აავ­სო ისე­დაც ძა­ლი­ან სენ­ტი­მენ­ტა­ლუ­რი პერ­სო­ნა­ჟი შექ­ს­პი­რი­სა. და­წე­რენ და სრუ­ლი­ად მარ­თე­ბუ­ლად, რომ ცხა­კა­ი­ამ სამ­სა­ხი­ო­ბო ოს­ტა­ტო­ბის მას­ტერ­კ­ლა­სი ჩა­ა­ტა­რა, რო­ცა მან, რო­გორც ჰამ­ლეტ­მა, დი­ა­ლო­გი წა­მო­იწყო ყო­ველ იმ პერ­სო­ნაჟ­თან, რო­მელ­საც თა­ვად­ვე ახ­მო­ვა­ნებ­და, მაგ­რამ მო­ნო­ლო­გი­დან დი­ა­ლო­გამ­დე არ და­უ­კარ­გავს და­მა­ჯე­რებ­ლო­ბა და ის ზო­მი­ე­რე­ბა, რომ­ლი­თაც დად­გ­მა შექ­ს­პი­რის კი­ჩის­გან და­იც­ვა. ქე­თე­ვან ცხა­კაია მარ­თ­ლაც გვა­ო­ცებს გამ­ძ­ლე­ო­ბით, მრა­ვალ­სა­ხოვ­ნე­ბით და თან სი­სა­და­ვით, მაგ­რამ ჩემ­თ­ვის ეს არ არის ერ­თი მსა­ხი­ო­ბის თე­ატ­რი. არა იმი­ტომ, რომ "ჩე­მი ჰამ­ლე­ტი" დად­გ­მაა, სა­დაც ძა­ლი­ან ხილ­ვა­დია რე­ჟი­სო­რი; რე­ჟი­სო­რი, რო­მე­ლიც ძა­ლი­ან ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბუ­ლი და დარ­წ­მუ­ნე­ბუ­ლია იმ ფორ­მა­ში, რო­მელ­საც გვთა­ვა­ზობს და იმ ში­ნა­არ­სობ­რივ აგე­ბუ­ლე­ბა­ში, რო­მელ­საც მის­დევს სა­კუ­თარ ჰამ­ლეტ­ში.<br /><br />პირ­ველ რიგ­ში უნ­და ით­ქ­ვას ის, რომ ეს არ არის დად­გ­მა ჰამ­ლე­ტის მო­ტი­ვებ­ზე. მარ­თა­ლია, ბე­სო კუპ­რე­იშ­ვილ­მა თა­ვი­სე­ბუ­რი კონ­ტექ­ს­ტი, უფ­რო სწო­რად, მო­ტი­ვი მო­უ­ძებ­ნა იმას, რომ დღეს, აი, აქ, სხვე­ნის სცე­ნა­ზე ჰამ­ლე­ტის ამ­ბავს გა­ვი­გებთ. მაგ­რამ მას არ მო­უხ­დე­ნია პი­ე­სის სცე­ნე­ბი­სა და ტექ­ს­ტუ­ა­ლუ­რი ამო­ნა­რი­დე­ბის ინ­ტერ­პ­რე­ტა­ცია და სხვა სის­ტე­მა­ში და­ლა­გე­ბა, არ მო­ურ­გია ის სხვა ამ­ბის­თ­ვის, სხვა სათ­ქ­მე­ლის­თ­ვის. ის არ ყვე­ბა სხვა ამ­ბავს, არ ცვლის გა­რე­მოს, არ ცვლის ენას... პი­რი­ქით, რა­ღაც არ­ქა­ულს უს­ვამს ხაზს მა­ჩაბ­ლის თარ­გ­მა­ნიც. რე­ჟი­სო­რი შექ­ს­პირს არც ერთ სცე­ნა­ში არ სცილ­დე­ბა, არც ერ­თი გმი­რი­სა და პრო­ვო­კა­ცი­უ­ლი იდე­ის ხათ­რით. ცხა­დია, ტექ­ს­ტი შემ­ცი­რე­ბუ­ლია, მაგ­რამ დად­გ­მა­ში არის ყვე­ლა ის მო­ნო­ლო­გი და დი­ა­ლო­გი, რო­მე­ლიც ჰამ­ლე­ტის ამ­ბავს სრუ­ლად წარ­მო­ა­ჩენს. კუპ­რე­იშ­ვი­ლი დრა­მა­ტურ­გის ერ­თ­გუ­ლია და ამ ერ­თ­გუ­ლე­ბის შემ­დეგ იწყე­ბა მი­სი, რო­გორც რე­ჟი­სო­რის, ნა­მუ­შე­ვა­რი. სწო­რედ ეს არის ის, რაც ყვე­ლა­ზე დიდ სიმ­პა­თი­ას იმ­სა­ხუ­რებს, არა­ი­აფ­ფა­სი­ა­ნი სვლა, რი­თიც ასე მოგ­ვა­ბეზ­რეს თა­ვი.<br /><br />ცხა­დია, ეს მხო­ლოდ სა­ფუძ­ვე­ლია, რომ­ლის შემ­დე­გაც არა­ერ­თი სცე­ნა და­გა­მახ­სოვ­რ­დე­ბათ. ხში­რად ეს მოხ­დე­ბა თო­ჯი­ნე­ბი­სა და მსა­ხი­ო­ბის სხვა­დას­ხ­ვა სივ­რ­ცე­ე­ბით, ანუ გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი მას­შ­ტა­ბით და­რე­გუ­ლი­რე­ბუ­ლი სცე­ნე­ბის ვი­ზუ­ა­ლუ­რი ხიბ­ლის გა­მო. სა­ერ­თოდ, ძა­ლი­ან მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია რე­ჟი­სო­რი­სე­უ­ლი აღ­ქ­მა სივ­რ­ცი­სა, ობი­ექ­ტე­ბი­სა და მა­თი მო­დე­ლი­რე­ბის. ძა­ლი­ან პა­ტა­რა სცე­ნა­ზე ის ქმნის პერ­ს­პექ­ტი­ვებს, სიბ­რ­ტყე­ებს, ხში­რად - ეფექ­ტებს. ძა­ლი­ან მარ­ტივ ობი­ექ­ტებს ხან უტი­ლი­ტა­რულ თვი­სე­ბებს ანი­ჭებს, ხა­ნაც შექ­ს­პი­რი­სე­უ­ლად საკ­რა­ლურს, მე­ტა­ფო­რულს. მა­გი­დის უჯ­რა ხან უჯ­რაა, ხან გე­ო­მეტ­რი­უ­ლი ფორ­მის დი­დი დაბ­რ­კო­ლე­ბა, ხან სა­ი­დუმ­ლოს შემ­ც­ვე­ლი ყუ­თი, ხან კუ­ბო. საგ­რი­მი­ო­როს მა­გი­და ხან მა­გი­დაა, ხან სა­თა­გუ­რის­თ­ვის სცე­ნა, ხან ნა­თე­ბა შო­რე­ულ­ში, სიღ­რ­მე­ში, ხან ის, რაც სიკ­ვ­დილს ირეკ­ლავს. სივ­რ­ცე-მას­შ­ტაბ­თან ასე­თი "თა­მა­შო­ბე­ბი" და პი­რო­ბი­თო­ბის ხიბ­ლი ალ­ბათ თი­თე­ბის თე­ატ­რის რე­ჟი­სო­რის­თ­ვის გა­მოც­დი­ლე­ბის სა­გა­ნია, თუმ­ცა რო­ცა რე­ჟი­სო­რი ამ ყვე­ლა­ფერს უხე­ში გა­დას­ვ­ლე­ბი­სა და ხარ­ვე­ზე­ბის გა­რე­შე გაწ­ვ­დის მთლი­ა­ნო­ბად, აზ­როვ­ნებს ფორ­მე­ბის სივ­რ­ცე­ში გა­და­ნა­წი­ლე­ბით, მა­თი ვი­ზუ­ა­ლუ­რი თვი­სე­ბე­ბის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბით, ხა­ტოვ­ნად და დიდ­წი­ლად ზუს­ტად ხვდე­ბი, რომ ეს ბევ­რად მე­ტია, ვიდ­რე გა­მოც­დი­ლე­ბა.<br /><br />2011 წლის თე­ატ­რა­ლუ­რი პრე­მია "დუ­რუ­ჯის" ჟი­უ­რი­ში მე აღარ ვიქ­ნე­ბი, მაგ­რამ რად­გა­ნაც დღეს ამ­დე­ნი ვი­წი­ნას­წარ­მეტყ­ვე­ლე, იმა­საც და­ვუშ­ვებ, რომ სა­უ­კე­თე­სო რე­ჟი­სუ­რის­თ­ვის და­წე­სე­ბუ­ლი პრე­მი­ის პრე­ტენ­დენ­ტებს შო­რის ბე­სო კუპ­რე­იშ­ვი­ლი ერთ-ერ­თი ყვე­ლა­ზე ძლი­ე­რი იქ­ნე­ბა.<br /><br />P.S. წარ­მა­ტე­ბულ დად­გ­მის მი­ზე­ზად მას­ზე მუ­შა­ო­ბის ხან­გ­რ­ძ­ლი­ვო­ბას ვერ და­ვა­სა­ხე­ლებ. იმი­ტომ, რომ უსაზღ­ვ­როდ გა­წე­ლი­ლი სამ­ზა­დი­სის სულ სხვაგ­ვა­რი შე­დე­გე­ბიც გვი­ნა­ხავს. ვფიქ­რობ, რამ­დე­ნი­მე სე­რი­ო­ზუ­ლი მი­ზე­ზი ტექ­ს­ტ­ში ჩანს. მაგ­რამ დად­გ­მა­ში კი­დევ ბევ­რი ისე­თი რამ არის, რა­ზე ლა­პა­რა­კიც შე­იძ­ლე­ბა და რა­ზეც ალ­ბათ აქ უნ­და და­წე­რი­ლი­ყო. მე არ გავ­ყო­ლილ­ვარ არც თან­მიმ­დევ­რო­ბას და არც ის აუცი­ლებ­ლო­ბე­ბი ჩა­მო­მი­წე­რია, რაც თით­ქოს და ყო­ველ რე­ცენ­ზი­ა­ში უნ­და იყოს. სხვე­ბი სხვა სტა­ტი­ა­ში შე­ე­ხე­ბი­ან იმას, რაც მე შეგ­ნე­ბუ­ლად გა­მომ­რ­ჩა. აქ იყო მხო­ლოდ ჩე­მი აზ­რი "ჩე­მი ჰამ­ლე­ტის" შე­სა­ხებ.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-7472136924664636542?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-11736380236834223242011-05-29T01:25:00.000-07:002011-05-29T01:26:05.209-07:00ბანალური აზრი, რომ ახალი წელი პირობითი საზღვარია, მაინც გაგონდებათ წლების ამ გასაყარზეც, 2010 წელი ხომ თითქოს იგივეთი დასრულდა, რითიც დაიწყო.<br /><br />2009 წლის ბოლოს ქუთაისის მონუმენტის აფეთქებით გამოწვეული მოულოდნელობის, გაუგებრობის, ალოგიკურობისა და დაბნეულობის კვამლი, უკვე ძალიან დაბინძურებული და მყრალი ამ წლის ბოლოს დატრიალდა, როცა მოსკოვში სრულიად ბოლშევიკური და დრომოჭმული იერ-სახის მონუმენტი გახსნეს და მილიონჯერ გვახსენეს, რისთვისაც მადლობა არა იმდენად პუტინს, რამდენადაც იმ ქართველებს უნდა ვუთხრათ. სწორედ მათ, იქ რომ იდგნენ, საკუთარ თავს დატრიალებულ სურნელს რომ უმკლავდებოდნენ და პატიოსნად გვაგონებდნენ საკუთარ მენტალურ ფესვებს - ქართული ერისა და სახელმწიფოებრიობის ისტორიის იმ დეტალებს, სხვებს რომ არ ვუმხელთ ხოლმე და ჩვენი თავისადმი ზეაღმატებული დამოკიდებულებით რომ ვახშობთ. მოკლედ, 2010 წლის ბოლოს ისევ არტეფაქტმა - “პოკლონაია გორაზე” დადგმულმა მონუმენტმა მოახდინა პოლიტიკურ-ისტორიულ-ფსიქიკური მოვლენის - რუსეთის იმპერიის არსებობის ლეგიტიმაცია. არსებობისა, პოლიტიკურ ავანგარდში თუ არა, რუსულ და, ნაწილობრივ, ქართულ ფსიქიკურ და სააზროვნო სივრცეში მაინც... ჩემი მკითხველი მეტყვის, რომ ასე დაწყებული სტატია საახალწლო ნამდვილად არ არის და თუ რამე არ შევცვალე, 2010 წლის კულტურული პროცესების შეჯამებას ვერ მოვახერხებ და ამის გარეშე ჩემთვის ახალი წელი წლებია, უკვე არ დგება. მაგრამ სანამ 2010 წლის სიკეთესა და ბრწყინვალებაზე გადავიდოდე, გეტყვით, რომ უკვე წაკითხული - შესავალი არ გახლავთ. ის, რაც წაიკითხეთ, 2010 წლის კულტურის სფეროს ერთ-ერთ მთავარ ტენდენციასთან არის პირდაპირ დაკავშირებული. ჩვენი მეგობარი კეთილი რუსეთი საზოგადოების დიდი ნაწილისთვის ცოცხალია. მაგრამ თუ ეს რწმენა მხოლოდ ერთი რომელიღაც კონკრეტული თაობის საკუთრებაა, ოკუპანტი მეზობლის “კულტურისადმი” ლოიალურობა და “ტოლერანტულობა” ახალგაზრდა თაობებს და მათ შორის ახალი ინტელექტუალური წრეების წარმომადგენლებსაც ახასიათებთ. მაგალითისთვის, როდესაც “24 საათში” ამ წერილის ავტორმა რუსული კინოს ფესტივალის, როგორც კულტურულ-მსოფლმხედველობითი მოვლენის, შეფასება სცადა, ძალიან ბევრმა ვერ გაიგო, რატომ იწვევდა ამდენ კითხვის ნიშანს აღნიშნული მოვლენა, რას ვერჩოდით რუსულ კინოს. ეს ვერ გაიგეს იმის მიუხედავად, რომ საქართველოში, სადაც რუსული ჯარები დგას, სხვა არც ერთი კონკრეტული ქვეყნის ფესტივალი არ ხორციელდება და სხვა არც ერთ ქვეყანას არ ვუწონებთ ისეთ მდარე კულტურულ პროდუქტს, როგორიც ამ ფესტივალის ფარგლებში წარმოდგენილი კინო იყო. მითხრეს, დღეს მხოლოდ სიკეთე დაწერეო და სწორედ ასე ვიქცევი - ქართულ სიკეთესა და დიდსულოვნებაზე მოგახსენებთ, და კიდევ ნათელსა და მარტივ რწმენაზე, რომ საფერავითა და ხაჭაპურებით მუცელშებერილი რუსი ხელოვანები სამშობლოში ვნებებისგან დაცლილები ჩავლენ და ისეთ ამბავს ჩაიტანენ, ჩვენ რომ წაგვადგება.<br /><br />ვფქირობ, ყველაზე მკვეთრი და მძაფრი ტენდენცია, რომლითაც 2010 წლის კულტურა დამამახსოვრდება, უკვე დაგანახეთ. სამწუხაროა, რომ ასეთი სიმკვეთრე რაოდენობრივად ბევრად ნათელ მოვლენებს ახშობს ხოლმე... და მაინც.<br /><br />2010 წელი ფესტივალების წელი იყო. სოციალურ ქსელში ჩემ მიერ ჩატარებულმა გამოკითხვამ დამანახა, რომ სანახაობა და ზეიმი მიზანს აღწევს. შესაბამისად, ჩემმა გამოკითხულებმა მოიგონეს აღდგენილი მუსიკალური ფესტივალი, რომელიც ელისო ვირსალაძეს უკავშირდება. ამბობენ, პროფესიონალმა მსმენელმა დიდი სიამოვნება მიიღოო. ამ ფესტივალის ისტორია ჩვენც საინტერესო პერსპექტივების იმედს გვაძლევს და კიდევ იმის იმედს, რომ ქართულ ფესტივალებზე საერთაშორისო პრესას თუ არა, ადგილობრივს მაინც მიიპატიჟებენ. ამით ფესტივალიც გაიზრდება და კრიტიკაც, რომლის არარსებობაზე წელსაც ბევრი ისაუბრეს. არადა, არავინ ფიქრობს იმაზე, თუ როგორ და სად უნდა განვითარდეს და დაიბადოს ეს ახალი კრიტიკა. კრიტიკისადმი დამოკიდებულება მნიშვნელოვანია, თუკი კულტურული პროცესების ხარისხზე გვინდა საუბარი, ანდა, საერთოდ ამ პროცესების სრულფასოვნებაზე. ეს ფართო თემაა, მაგრამ ამ საკითხს სულ ბოლოს ირიბად მაინც დავუბრუნდები...<br /><br />ფესტივალებს თუ დავუბრუნდებით, არაერთი წვრილი მოვლენის გვერდით ორი გიგანტი უნდა დავასახელოთ. ჯაზფესტივალი. ჯაზს საქართველოში გაუმართლა... ამ კულტურის იმპორტს მომხმარებელი ჰყავს. ჯაზფესტივალი საქართველოში მენეჯმენტის თვალსაზრისით მხოლოდ იმპორტის პრინციპზეა აგებული და მისი მენეჯმენტი წარმატებულია იმიტომ, რომ საქართველოში ძალიან ცოტას ის ნამდვილად უყვარს, ძალიან ბევრს კი მოდურად მიაჩნია. როგორც არ უნდა იყოს, აღნიშნული ფესტივალი სტაბილურია და ფესტივალის ცნებას ამართლებს. ჩვენ ის გვიხარია. მეორე - თბილისის თეატრალური ფესტივალია, სრულიად განსხვავებული მენეჯმენტის, რომელიც აქცენტს არა მხოლოდ უცხოური დასების ჩამოყვანაზე აკეთებს, არამედ ქართული თეატრალური პროექტების გატანა-გაყიდვაზე. 2009 წლის ფესტივალის შედეგები ქართველმა დასებმა 2010 წელს მიიღეს. არაერთი გასტროლისა და კოლაბორაციული პროცესების სახით. ორი წლის ფესტივალმა პიკოლოს თეატრის ლეგენდარული დადგმის, სტრელერის “არლეკინოს" ჩამოტანით კრიტიკა “დაიმონა” და, შესაძლოა, ამ კრიტიკას ბევრი სხვა საინტერესო რამ პროგრამიდან დაავიწყდა. ასეა თუ ისე, ცხოველი და კრიტიკული დისკუსია არ შემდგარა. რაც კარგი იყო ფესტივალის საორგანიზაციო ჯგუფისთვის, მაგრამ ცუდი მომავალი წლის ფესტივალისთვის, მისი განვითარებისა და მეტის მიღწევის სურვილის შესაძლო შესუსტების თავლსაზრისით. იმედი ვიქონიოთ, რომ კრიტიკა და მაყურებელი ეიფორიიდან გამოვალთ და საქილიკოს მოვძებნით. და სანამ ამას მოვახერხებთ, კიდევ ერთხელ ვაღიარებთ, რომ თბილისის მეორე საერთაშორისო ფესტივალი გასული წლის კულტურაში ყველაზე საინტერესო მოვლენა გახლდათ. მაგრამ, არა მხოლოდ საინტერესო. აღნიშნული ფესტივალი ნათელი მაგალითია იმისა, რომ საქართველოში წარმატება შორი არ არის, თუკი სახელმწიფო სტრუქტურები გვერდში გეგულება და თუკი მათთან დიალოგი შეძელი. რასაც თბილისის კინოფესტივალზე ვერ ვიტყვით. წელს ის სტრუქტურების მიერ განწირული გახლდათ, მაგრამ შემდეგ გადაიფიქრეს. ის, რომ კულტურაში კერძო ბიზნესი არ ან ვერ ერევა და რომ კულტურას მთლიანად მართავს სახელმწიფო, ძველი ამბავია, მაგრამ ამ ტენდენციის შესახებ სხვა დროს შეიძლება მსჯელობა. როცა კინოფესტივალის პრობლემებზე დავწერე, კულტურის სამინისტროდან შემახსენეს, რომ 2010 წელს მხოლოდ კინოსთვის 4 მილიონი გაიღეს. ახალი ქართული კინოს შესახებ “უიქენდსა” და “24 საათში” იმდენი დაწერილა, რაც სხვა არაფერზე, მათ შორის კრიტიკის შეფასებაც. ამიტომაც აღარ განვმეორდებით იმაზე, ღირდა თუ არა მილიონებად რამე, მხოლოდ იმას ვიტყვით, რომ მხოლოდ ფინანსების რაოდენობა და მათი ზრდა არ არის ხარისხის ზრდის პირდაპირპროპორციული. აი, იმ დანარჩენზე ზრუნვა, რაც ამ ხარისხს განაპირობებს, სფეროთა შესწავლას და ანალიზს საჭიროებს, თეორიულ მუშაობას და მასზე დაყრდნობით სტრატეგიის შემუშავებას. ნამდვილად ვერ მოვატყუებ მკითხველს, არ ვიცი, რომელი ინსტიტუტები მუშაობენ ამ თემებზე. რაც სახეზეა, მხოლოდ იმაზე გეტყვით კიდევ ორ სიტყვას.<br /><br />სახეზეა კიდევ ერთი ტენდენცია, რომლის გარეშეც 2010 წლის საქართველო ვერ გაბრწყინდებოდა და ზღაპრებსაც ვერ შეთხზავდა - გრანდიოზული კონცერტები. ვერ მოვიგონებ მათ, ვისი გვარებიც არ მახსოვს, მით უფრო - რეპერტუარი, და რომლებსაც ასიათასობით ევროთი შევუვსეთ საპენსიო ბიუჯეტი. სიამოვნებით მხოლოდ დიდი დომინგოს ბათუმურ კონცერტს მოვიგონებ. ძალიან დახვეწილს, ძალიან ელიტურს, ძალიან ფერადს, ძალიან ევროპულს, თან ყოველივე ეს პიაცას ეკლექტურსა და საზეიმო ტორტივით მოკაზმულ მოედანზე. მართალია, აღნიშნული კონცერტი რამდენიმე დღის წინ ტელევიზორში მოვისმინეთ და აღმოვაჩინეთ, რომ მისი რეპერტუარი და დომინგოს პარტნიორების შესრულება დიდად დახვეწილი არ ყოფილა, მაგრამ ზღაპარი პლასიდოსა და ბათუმზე მაინც წარმატებით შედგა. ანდრეა ბოჩელის გაპაპსავებული საახალწლო კონცერტის მოსმენა ყველასთვის ხელმისაწვდომი გახდა - არის თუ არა ეს მათი დამსახურება, ვინც დომინგოს კონცერტს გადამეტებული სნობიზმი დასწამა, არ ვიცი. მაგრამ სნობიზმი რომ 2010 წლის კულტურას ისევე ახასიათებს, როგორც მთლიანად თანამედროვე ქართულ კულტურას, ეგეც სახსენებელი იყო.<br /><br />ისტორია გვიჩვენებს, რომ ერის კულტურა არა ადამიანების მეხსიერებაში, არამედ გარემოში ვლინდება. ამიტომაც 2 დღით სტუმრად ჩამოსული დომინგო ნამდვილად არ არის გასული წლის მთავარი გმირი და არც მისი კონცერტი - მთავარი მოვლენა. ნამდვილი გმირები ის მონუმენტები და ნაგებობები არიან, რომლებმაც ფორმა წელს მიიღეს. სასიამოვნოა, რომ ერთ-ერთ მათგანს შინაარსიც აქვს. და მომავალი თაობების შესაძლო კრიტიკას თამარ კვესიტაძის ბათუმური წყვილი ერთი რამით მაინც მოიგერიებს - შინაარსით - სიყვარულით.<br /><br />და ბოლოს, მგონი ნამდვილად მითია ის, რომ მნიშვნელობა გრანდიოზულ და პოპულარულ მოვლენებშია. ყველაზე დიდი ძალისხმევა ქართულ თანამედროვე კულტურაში კონცერტებზე, ფესტივალებზე და აქა-იქ, სადღაც ევროპაში თავის გამოჩენაზე კეთდება. ძალისხმევა და ფულიც სწორედ ამაში იდება. მაგრამ საკმარისია ამა თუ იმ კონკრეტულ ჩავარდნასა და წარუმატებლობაზე დავფიქრდეთ, მიზეზები სულ სხვა სფეროებამდე მიგვიყვანს. დასრულებადი ღონისძიებები, რომელთა მისიაც კულტურული შთაბეჭდილების მოხდენაა მხოლოდ, ვერ ერევა თანამედროვე ქართულ კულტურაში არსებულ ნაივურობას, უცოდინრობას, ვიწრო სააზროვნო სივრცეში ჩაკეტილობას.<br /><br />2010 წელს არ გამოკვეთილა სახელოვნებო განათლების გაუმჯობესებისთვის დაგეგმილი მყარი სტრატეგია და პოლიტიკა. 2010 წელს არ შექმნილა კულტურაში დამოუკიდებელი ინსტიტუციები. 2010 წელს კულტურა ერთი-ორად დამოკიდებული გახდა პოლიტიკაზე და პოლიტიკოსებზე. ასე რომ, მართალნი არიან ისინი, როცა ამბობენ, რომ გასაკეთებელი კიდევ ბევრია, ზღაპრები და ზეიმები კი გასული წლის აქსესუარებად აუცილებლად გამოგვადგება.<br /><br />2010 წელს გორი დატოვა სტალინმა. მაგრამ არ ვიცი დატოვა თუ არა მან თანამედროვე ქართული საზოგადოება, რომელსაც ჯერ ისევ ახასიათებს ზედაპირული რეფორმატორული სული - აშკარად საბჭოთა ბუნების. 2011 წელს განახლდება საბჭოთა სიმბოლიკის განადგურება-არგანადგურების საკითხი... მოხდება თუ არა ანალიზი იმისა, მაინც სად არის ჩვენი საბჭოთა წარსული რეალურად, ძველ სიმბოლიკაში, თუ ახალ ხატებებში? ეს ნამდვილად არ ვიცი...<br /><br />P.S. დიდი სურვილი გვქონდა, საახალწლო ნომერში 2010 წლის კულტურის რეგიონულ პოლიტიკაზეც დაგვეწერა, რადგანაც კულტურის მართვის დეცენტრალიზაციის სასიკეთო ნიშნები ნამდვილად შეინიშნებოდა. მაგრამ კონკრეტული ინფორმაცია ვერ მოვიპოვეთ... კრიტიკისადმი დამოკიდებულება და კრიტიკული აზრის აგრესიული მიუღებლობა, ფაქტია, რომ ხშირად თავად პრესას და კრიტიკას აზიანებს. და ამ საკითხს გლობალურად თუ შევხედავთ, მივხვდებით, რომ მხოლოდ მას არა. მაგრამ ამ თემაზე 2011 წელს კიდევ ბევრს ვისაუბრებთ.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1727381721543550210-1173638023683422324?l=sophiakilassonia.blogspot.com' alt='' /></div>Sophia Kilassoniahttp://www.blogger.com/profile/15957784554578363277noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1727381721543550210.post-69622804478566133932011-05-29T01:24:00.002-07:002011-05-29T01:25:27.166-07:00გუ­შინ­დე­ლი "ზა­რია ვოს­ტო­კა" ხვა­ლინ­დე­ლი "მე­რა­ნია"<br /><br />რე­კონ­ს­ტ­რუქ­ცია მი­შე­ნე­ბა-და­შე­ნე­ბით - ამო­ი­კითხავთ მრა­ვალ­ფუნ­ქ­ცი­უ­რი კომ­პ­ლექ­სის - "მე­რა­ნის" არ­ქი­ტექ­ტუ­რულ პრო­ექ­ტ­ში. არ ვი­ცი, და­უ­ტო­ვებს თუ არა უც­ნო­ბი მფლო­ბე­ლი მას სა­ხე­ლად "მე­რანს", რო­გორც ეს პრო­ექ­ტ­ში წე­რია, არ ვი­ცი, რამ­დე­ნად გა­ნა­ხორ­ცი­ე­ლე­ბენ ზუს­ტად იმ პრო­ექტს, რო­მელ­შიც ფა­სა­დი თით­ქოს არ­სე­ბუ­ლის მსგავ­სია; არ ვი­ცი, ამ მსგავ­სე­ბას სა­ერ­თოდ რა მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა ექ­ნე­ბა მე­რე, რად­გა­ნაც სუ­ლაც ას­ლის დად­გ­მის შემ­თხ­ვე­ვა­ში თბი­ლი­სის არ­ქი­ტექ­ტუ­რუ­ლი ლან­დ­შაფ­ტის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი ძეგ­ლი მა­ინც აღარ იარ­სე­ბებს. ხომ ხე­დავთ, რამ­დე­ნი რამ არ ვი­ცი? მაგ­რამ ერ­თი ნამ­დ­ვი­ლად ვი­ცი: თბი­ლი­სის­თ­ვის ის კი­დევ ძა­ლი­ან დიდ­ხანს დარ­ჩე­ბა, რო­გორც გა­მომ­ცემ­ლო­ბა "მერანის" შე­ნო­ბა - "ზა­რია ვოს­ტო­კა".<br /><br />ბევ­რი ვერ მო­ი­გო­ნებს, რა­ტომ და რის­თ­ვის იყო ის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი, მაგ­რამ ემახ­სოვ­რე­ბათ, რომ იყო და და­ან­გ­რი­ეს.<br /><br />სიტყ­ვით ბევ­რი ით­ქ­ვა, მაგ­რამ, რო­გორც ჩანს, ხე­ლოვ­ნე­ბათ­მ­ცოდ­ნე­თა და ხე­ლო­ვან­თა ერ­თ­მა ჯგუფ­მა გა­დაწყ­ვი­ტა, რომ სიტყ­ვას გა­საძ­ლი­ე­რებ­ლად კი­დევ სას­ტ­ვე­ნის ხმაც წა­ად­გე­ბო­და. თბი­ლი­სის ამ­ქ­რის ინი­ცი­ა­ტი­ვით, გუ­შინ რუს­თა­ვე­ლის 42 ნო­მერ­თან შე­იკ­რიბ­ნენ ადა­მი­ა­ნე­ბი, რომ­ლებ­მაც მეტ-ნაკ­ლე­ბად იცი­ან, რომ კონ­ს­ტ­რუქ­ტი­ვიზ­მი არ არის მა­ინ­ც­და­მა­ინც საბ­ჭო­თა წარ­სუ­ლი და, ასეც რომ იყოს, და­სან­გ­რე­ვად და გა­საქ­რო­ბად მა­ინც არ ემე­ტე­ბათ. თუმ­ცა, ამ სტვე­ნამ და­ახ­ლო­ე­ბით 4 წლით და­იგ­ვი­ა­ნა. ზუს­ტად 4 წლის წინ მარ­თ­ლაც უნი­კა­ლურ ძეგლს კულ­ტუ­რუ­ლი მემ­კ­ვიდ­რე­ო­ბის სტა­ტუ­სი მო­ეხ­ს­ნა და უმალ­ვე გა­ი­ყი­და. სტა­ტუ­სის მოხ­ს­ნაც პრო­ფე­სი­ო­ნალ­თა წრე­ებ­ში სწო­რედ ამ გა­ყიდ­ვის ფაქ­ტით იოლად აიხ­ს­ნა. 2007 წლი­დან "ზა­რია ვოს­ტო­კას" შე­ნო­ბის ის­ტო­რია "იმე­ლის" ის­ტო­რი­ის იდენ­ტუ­რია. "იმელ­ზე" პი­რა­დად მეც ძა­ლი­ან ბევ­რი მაქვს და­წე­რი­ლი. 2010 წლის 4 ივ­ლისს Weekend-ში წვრი­ლად მო­ვახ­სე­ნეთ მკითხ­ველს ის ეტა­პე­ბი, რომ­ლე­ბიც მის­მა გამ­ს­ხ­ვი­სებ­ლებ­მა და მფლო­ბე­ლებ­მა იური­დი­უ­ლი და მო­რა­ლურ-ეთი­კუ­რი სა­მარ­თ­ლის დაც­ვით და და­უც­ვე­ლად გა­ნა­ხორ­ცი­ე­ლეს. გა­მომ­ცემ­ლო­ბა "მე­რა­ნის", იგი­ვე "ზა­რია ვოს­ტო­კას" შე­ნო­ბის მო­მა­ვა­ლი 2007 წლი­დან გა­ურ­კ­ვე­ვე­ლი გახ­ლ­დათ. კომ­პა­ნია "კა­პი­ტალ ვოს­ტო­კი" გა­კოტ­რე­ბის თუ ფი­ნან­სუ­რი კრი­ზი­სის გა­მ